Đề 3 kiểm tra Giữa học kỳ I - Môn Tiếng Việt lớp 5

A. KIỂM TRA ĐỌC (10,0 điểm)

I. Đọc thành tiếng (2,0 điểm)

Giáo viên cho học sinh bốc thăm đọc một đoạn văn (khoảng 90 – 92 tiếng/phút) trong các bài tập đọc đã học từ Tuần 1 đến Tuần 9 và trả lời 01 câu hỏi về nội dung đoạn vừa đọc do giáo viên nêu.

II. Đọc thầm và làm bài tập (8,0 điểm)

Đọc thầm câu chuyện sau:

DÒNG SUỐI VÀ HÒN ĐÁ CUỘI

Dưới đáy một dòng suối trong veo chảy qua cánh rừng nguyên sinh, có một hòn đá cuội nhỏ nằm im lìm. Suốt ngày đêm, dòng nước cuồn cuộn chảy xiết, cuốn theo những hạt cát sắc nhọn cọ xát vào thân hình đá cuội. Đau đớn và mệt mỏi, đá cuội thường ngước nhìn lên tảng đá hoa cương khổng lồ sừng sững trên bờ mà thở dài:
– Ước gì mình được như anh hoa cương kia! Anh ấy đứng vững chãi, uy nghi, chẳng bao giờ phải chịu những va đập đau đớn như mình.

Nghe tiếng than thở, dòng suối dịu dàng cất lời:
– Này bạn đá cuội nhỏ, bạn đừng buồn! Những thử thách mà bạn đang trải qua hôm nay không hề vô nghĩa đâu. Hãy kiên trì chịu đựng, thời gian sẽ mang lại điều kỳ diệu.

Nghe lời dòng suối, đá cuội không còn than vãn nữa. Nó dũng cảm đón nhận từng con sóng dữ, từng dòng nước xiết cuộn trào ngày đêm.

Nhiều năm tháng trôi qua. Một ngày nọ, một trận bão lớn đổ bộ vào khu rừng. Tảng đá hoa cương to lớn trên bờ do mưa gió xói mòn lâu ngày, lại chịu sức gió bão dữ dội nên đã nứt toác, vỡ vụn thành nhiều mảnh gồ ghề, sắc nhọn rồi lăn lóc khắp vệ đường.

Trong khi đó, dưới làn nước biếc, hòn đá cuội nhỏ nhờ được dòng nước tôi luyện, mài giũa qua bao năm tháng đã trở nên tròn trịa, nhẵn bóng và lấp lánh như một viên ngọc bích. Khi ánh nắng mặt trời xuyên qua làn nước, đá cuội tỏa sáng rực rỡ, góp phần làm cho dòng suối thêm trong xanh và thơ mộng. Nó mỉm cười thầm cảm ơn dòng suối mát lành đã giúp nó nhận ra giá trị của sự kiên trì và lòng dũng cảm.

(Theo Hạt giống tâm hồn)

1. Đọc hiểu văn bản (3,5 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm). Ban đầu, hòn đá cuội nhỏ cảm thấy thế nào khi sống dưới đáy dòng suối?

Câu 2 (0,5 điểm). Hòn đá cuội từng ước ao điều gì?

Câu 3 (0,5 điểm). Dòng suối đã khuyên nhủ hòn đá cuội điều gì?

Câu 4 (0,5 điểm). Sau trận bão lớn, tảng đá hoa cương to lớn trên bờ bị rơi vào tình cảnh như thế nào?

Câu 5 (0,5 điểm). Nhờ đâu hòn đá cuội nhỏ lại trở nên tròn trịa, nhẵn bóng và lấp lánh như viên ngọc?

Câu 6 (1,0 điểm). Câu chuyện "Dòng suối và hòn đá cuội" muốn khuyên chúng ta bài học gì khi đối mặt với những khó khăn, thử thách trong học tập và cuộc sống?
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

2. Luyện từ và câu (4,5 điểm)

Câu 7 (0,5 điểm). Trong câu: "Này bạn đá cuội nhỏ, bạn đừng buồn!", từ in đậm thuộc từ loại nào?

Câu 8 (1,0 điểm). Tìm và ghi lại trong đoạn văn cuối cùng (từ "Nhiều năm tháng trôi qua..." đến "...lòng dũng cảm.") của bài đọc:
- 01 động từ chỉ hoạt động: ........................................................................................
- 01 tính từ chỉ đặc điểm: ............................................................................................

Câu 9 (1,0 điểm). Trong câu nào dưới đây, từ "chân" được dùng với nghĩa gốc?

Câu 10 (1,0 điểm). Đặt một câu văn hoàn chỉnh nói về đức tính chăm chỉ hoặc lòng dũng cảm, trong đó có sử dụng một từ đồng nghĩa với từ "kiên trì".
................................................................................................................................................

Câu 11 (1,0 điểm). Em hãy viết một câu văn miêu tả dòng suối hoặc cảnh đẹp thiên nhiên có sử dụng biện pháp điệp từ hoặc điệp ngữ. Gạch chân dưới từ ngữ được lặp lại đó.
................................................................................................................................................

B. KIỂM TRA VIẾT (10,0 điểm)

Đề bài: Em hãy viết một bài văn miêu tả cảnh một cơn mưa rào mùa hạ (hoặc miêu tả cảnh hoàng hôn trên quê hương em).

Gợi ý:
- Mở bài: Giới thiệu bao quát về cảnh mà em định tả (cơn mưa rào mùa hạ bất chợt ập đến hay cảnh buổi chiều hoàng hôn buông xuống trên làng quê/phố phường vào thời gian nào, em quan sát ở đâu).
- Thân bài: Miêu tả theo trình tự thời gian hoặc theo từng bộ phận của cảnh:
+ Nếu tả cơn mưa: Dấu hiệu trước khi mưa (mây đen, gió nổi, sấm chớp, loài vật tìm chỗ trú); Cảnh trong cơn mưa (hạt mưa tuôn rơi, âm thanh tiếng mưa, đường sá, cây cối hả hê đón nước mát, hoạt động của con người); Cảnh sau cơn mưa (trời quang mây tạnh, ánh nắng vàng rực rỡ, cây cối xanh tươi, không khí trong lành mát mẻ).
+ Nếu tả cảnh hoàng hôn: Sự thay đổi của bầu trời và mặt trời khi chiều tà; Sắc màu của ánh nắng, mây trời và bóng cây; Nhịp sống, hoạt động của con người và cảnh vật xung quanh khi ngày sắp tàn.
+ Sử dụng các từ láy, từ ngữ gợi tả và các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hoá, điệp từ giúp bài viết sinh động, giàu hình ảnh.
- Kết bài: Nêu cảm xúc, suy nghĩ và tình yêu của em đối với cảnh đẹp thiên nhiên quê hương.

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ............................................................ Số báo danh: .............................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Đánh giá bài làm của học sinh theo đúng quy định tại Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT.
- Giáo viên chấm điểm theo thang điểm 10 đối với từng phần (Đọc và Viết); làm tròn điểm bài kiểm tra môn Tiếng Việt theo quy định (điểm trung bình cộng giữa Đọc và Viết, làm tròn 0,5 thành 1,0).
- Chấp nhận các cách diễn đạt tương đương, khuyến khích sự cảm thụ tự nhiên, sáng tạo, giàu cảm xúc của học sinh ở phần Đọc hiểu mở và phần Viết.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM CHI TIẾT

I. KIỂM TRA ĐỌC (10,0 điểm)

1. Đọc thành tiếng (2,0 điểm)
- Đọc vừa đủ nghe, rõ ràng, tốc độ đạt 90 – 92 tiếng/phút: 1,0 điểm. (Đọc quá chậm hoặc ngắc ngứ trừ 0,25 – 0,5 điểm).
- Đọc đúng tiếng, từ, không đọc sai quá 3 tiếng; ngắt nghỉ hơi đúng ở các dấu câu, cụm từ rõ nghĩa: 0,5 điểm.
- Trả lời đúng câu hỏi về nội dung đoạn đọc do giáo viên nêu: 0,5 điểm.

2. Đọc thầm và làm bài tập (8,0 điểm)

II. KIỂM TRA VIẾT (10,0 điểm)