Bài 2 - Kể lại một việc em đã chứng kiến hoặc tham gia (Tiếng Việt 5 Nâng cao - Ôn thi Trần Đại Nghĩa)

BUỔI 1. ĐỌC HIỂU SO SÁNH & TỪ – CÂU – ĐOẠN TÍCH HỢP

PHẦN I. ĐỌC HIỂU ĐỐI SÁNH HAI VĂN BẢN CÙNG CHỦ ĐỀ

Đọc kỹ hai văn bản dưới đây cùng kể về một buổi tham gia "Ngày Chủ nhật xanh" ở khu phố và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

VĂN BẢN 1: BẢN KỂ TÓM LƯỢC (Liệt kê sự việc)

Sáng Chủ nhật tuần trước, khu phố của em tổ chức "Ngày Chủ nhật xanh" để dọn dẹp vệ sinh ngõ xóm. Em và các bạn trong xóm đều hăng hái tham gia. Đúng bảy giờ sáng, bác tổ trưởng dân phố phân công công việc cho từng nhóm. Nhóm của em và các cô chú được giao nhiệm vụ thu gom rác và bóc các tờ giấy quảng cáo dán trên bức tường đầu ngõ. Chúng em dùng chổi quét lá khô, nhặt vỏ chai nhựa bỏ vào bao tải. Sau đó, chúng em lấy xẻng nhỏ và nước để cạo những tờ giấy quảng cáo dán rất chặt trên tường. Trời khá nắng nên ai cũng mệt và đổ nhiều mồ hôi, nhưng mọi người vẫn làm việc rất chăm chỉ. Đến mười giờ trưa thì công việc hoàn thành, con ngõ trở nên sạch đẹp hơn hẳn. Bác tổ trưởng khen ngợi chúng em là những đứa trẻ ngoan. Em cảm thấy rất vui vì mình đã làm được một việc tốt bảo vệ môi trường.

VĂN BẢN 2: BẢN KỂ SÂU (Chọn lọc chi tiết đắt giá và cảm xúc chân thực)

Sáng Chủ nhật ấy, nắng thu vừa trải một lớp mật vàng óng ả lên vòm bằng lăng đầu ngõ thì tiếng loa gọi quen thuộc của bác Hòa tổ trưởng đã vang lên rộn rã. Chẳng ai bảo ai, người lớn, trẻ nhỏ trong khu phố đều cầm chổi, xách xô bước ra, mở đầu cho chiến dịch "Ngày Chủ nhật xanh". Em cùng bé Bin và mấy bạn nhỏ trong xóm háo hức nhận nhiệm vụ giải cứu bức tường gạch cuối ngõ – nơi từ lâu đã bị chằng chịt những mảnh giấy quảng cáo vá víu, lem luốc che khuất.
Ban đầu, chúng em tưởng việc bóc giấy rất dễ dàng. Nhưng khi bắt tay vào làm, những lớp hồ khô cứng bám chặt vào kẽ gạch như thách thức. Đang lúc cả nhóm loay hoay cạy từng mảnh vụn đến đỏ cả đầu ngón tay, cụ Tâm – bà cụ đã ngoài bảy mươi tuổi sống ở căn nhà đối diện – chậm rãi bước ra, trên tay bưng một chậu nước ấm pha chút muối loãng và mấy chiếc khăn vải cũ. Cụ hiền từ bảo: "Các cháu thấm ướt mặt giấy một lúc cho keo mềm ra rồi hãy miết nhẹ, kẻo xước hết tay!". Làm theo lời cụ chỉ dẫn, thật kỳ diệu, từng mảng giấy bong ra êm ru, trả lại màu gạch đỏ tươi nguyên vẹn. Suốt hơn hai tiếng đồng hồ, bên cạnh đôi bàn tay nhăn nheo, chậm rãi của cụ Tâm là những bàn tay nhỏ nhắn, thoăn thoắt của lũ trẻ chúng em. Những giọt mồ hôi lăn dài trên gò má lấm tấm bụi vôi của các bạn, nhưng ánh mắt ai cũng lấp lánh niềm vui.
Gần trưa, khi chậu hoa mười giờ cuối cùng được đặt dọc theo chân bức tường vừa tắm mình sạch sẽ, cả con ngõ nhỏ như bừng sáng hẳn lên. Đứng ngắm những bông hoa mười giờ bắt đầu bung nở dưới nắng trưa, em chợt nhận ra: vẻ đẹp của khu phố không chỉ nằm ở bức tường sạch bóng, mà còn ở hơi ấm từ chậu nước của cụ Tâm và sự gắn kết dịu dàng giữa những người hàng xóm quanh mình.

(Ngữ liệu biên soạn phục vụ giảng dạy)

Câu 1. Xác định vị thế của người kể chuyện trong cả hai văn bản trên (người chứng kiến hay người trực tiếp tham gia) và chỉ ra dấu hiệu giúp em nhận biết điều đó.

Câu 2. Hoàn thành bảng đối sánh hai văn bản dưới đây để thấy rõ sự khác biệt giữa cách "kể liệt kê" và cách "kể có chiều sâu":

Câu 3. Trong Văn bản 2, chi tiết "cụ Tâm bưng chậu nước ấm pha chút muối loãng ra hướng dẫn lũ trẻ" đóng vai trò gì trong câu chuyện? Nếu bỏ chi tiết này đi, câu chuyện sẽ giảm sức hấp dẫn như thế nào?

Câu 4. Tìm trong Văn bản 2 ít nhất 03 từ ngữ hoặc hình ảnh thể hiện sự quan sát tinh tế bằng nhiều giác quan của người viết (thị giác, thính giác, xúc giác).

PHẦN II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM VỀ KIỂU BÀI (CHUẨN SGK TIẾNG VIỆT 5)

1. Thế nào là kể lại một việc em đã chứng kiến hoặc tham gia?

- Chứng kiến: Là việc em tận mắt nhìn thấy, nghe thấy diễn ra ở xung quanh mình (trên đường đi học, ở trường, ở khu phố, trong bệnh viện, trên xe buýt...) nhưng em không phải là nhân vật chính trực tiếp thực hiện hành động đó. Khi kể, em đóng vai người quan sát, ghi lại khách quan nhưng giàu sự đồng cảm.
- Tham gia: Là việc chính em góp mặt và trực tiếp hành động cùng mọi người hoặc tự mình thực hiện (một buổi lao động, một hoạt động thiện nguyện, một lần giúp đỡ người khác, một cuộc thi...). Khi kể, em vừa thuật lại hành động của tập thể, vừa khắc họa trải nghiệm và cảm xúc của chính mình.
- Đặc điểm cốt lõi: Đây là kiểu bài người thật – việc thật. Câu chuyện phải hợp lý, chân thực, gần gũi với đời sống học sinh lớp 5; tuyệt đối không bịa đặt những tình tiết ly kỳ, phi thực tế.

2. Trình tự kể và kỹ thuật chọn "Chi tiết đắt giá" (Kể lướt – Kể sâu)

- Trình tự thời gian: Sự việc nào xảy ra trước kể trước, sự việc nào xảy ra sau kể sau (Mở đầu sự việc $\rightarrow$ Diễn biến chính $\rightarrow$ Kết thúc sự việc).
- Kỹ thuật "Kể lướt – Kể sâu": Một buổi hoạt động có hàng chục việc nhỏ, nếu việc nào cũng kể ngang bằng nhau thì bài văn sẽ biến thành "biên bản liệt kê". Người viết giỏi cần biết:
- Kể lướt (Tóm lược): Những bước chuẩn bị, phân công, di chuyển không quan trọng (chỉ viết trong 1–2 câu).
- Kể sâu (Phóng cận cảnh): Dừng lại thật lâu ở 1–2 khoảnh khắc tiêu biểu nhất (một tình huống khó khăn bất ngờ, một cử chỉ ân cần, một ánh mắt, một câu nói ấm áp) để miêu tả tỉ mỉ hành động, lời nói, nét mặt và suy nghĩ của nhân vật. Đó chính là "chi tiết đắt giá" làm bừng sáng ý nghĩa bài văn.

PHẦN III. TỪ – CÂU – ĐOẠN TÍCH HỢP

1. Đại từ và đại từ xưng hô (Chuẩn SGK Tiếng Việt 5)

- Khái niệm: Đại từ là những từ dùng để xưng hô hoặc để thay thế cho danh từ, động từ, tính từ (hoặc cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ) trong câu nhằm tránh lặp từ ngữ, đồng thời dùng để hỏi.
- Đại từ xưng hô: Là những từ được người nói dùng để tự chỉ mình (ngôi thứ nhất: tôi, tớ, mình, em, cháu, chúng tôi, chúng em...) hoặc chỉ người giao tiếp với mình (ngôi thứ hai: bạn, cậu, anh, chị, bác, các bạn...), hay chỉ người được nhắc đến trong cuộc trò chuyện (ngôi thứ ba: họ, nó, hắn, ông ấy, bà ấy, chúng nó...).
- Lưu ý nâng cao khi viết văn kể chuyện:
- Ngoài các đại từ xưng hô chuyên dùng, tiếng Việt còn dùng nhiều danh từ chỉ người làm từ xưng hô tùy theo thứ bậc, tuổi tác và thái độ (ví dụ: ông, bà, bố, mẹ, thầy, cô, con, cháu, em...).
- Tính nhất quán: Trong phần lời kể của bài văn, nếu đã chọn xưng "em" (hoặc "tôi") ở Mở bài thì phải giữ nguyên cách xưng hô đó đến hết Kết bài. Chỉ trong lời thoại trực tiếp của nhân vật mới thay đổi đại từ xưng hô theo đúng vai giao tiếp (ví dụ: nói với cụ Tâm thì xưng "cháu", nói với bạn bè thì xưng "tớ – cậu").

2. Trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn, cách thức (Chuẩn SGK Tiếng Việt 5)

- Khái niệm: Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, bổ sung thông tin về thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện hoặc cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu. Trạng ngữ thường đứng đầu câu và ngăn cách với chủ ngữ, vị ngữ bằng dấu phẩy.
- Ba loại trạng ngữ trọng tâm trong văn kể chuyện việc thật:

3. Nghệ thuật tách đoạn trong bài văn kể chuyện

- Nguyên tắc chuẩn SGK: Mỗi đoạn văn trong bài văn kể chuyện thường kể về một sự việc cụ thể trong chuỗi diễn biến hoặc thể hiện một bước chuyển mới về không gian, thời gian, cảm xúc. Khi chuyển sang đoạn mới, cần xuống dòng và lùi vào đầu dòng.
- Mô hình tách đoạn 4–5 đoạn chuẩn mực cho bài văn kể việc chứng kiến/tham gia:
- Đoạn 1 (Mở bài): Giới thiệu sự việc, thời gian, địa điểm và vị thế của em (chứng kiến hay tham gia).
- Đoạn 2 (Thân bài – Khởi đầu): Bối cảnh ban đầu và những hoạt động mở màn (kể lướt, tạo không khí).
- Đoạn 3 (Thân bài – Cao trào / Trọng tâm): Kể sâu sự việc chính hoặc tình huống đáng nhớ nhất (tập trung khắc họa chi tiết đắt giá, lời thoại, cử chỉ, nội tâm).
- Đoạn 4 (Thân bài – Kết thúc sự việc): Kết quả của công việc/hành động và khung cảnh, thái độ của mọi người khi sự việc khép lại.
- Đoạn 5 (Kết bài): Cảm nghĩ, bài học hoặc dư âm đọng lại trong lòng người kể.

PHẦN IV. BÀI TẬP THỰC HÀNH NGÔN NGỮ (TẠI LỚP)

Bài 1 (Nhận diện và phân tích đại từ). Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:

Chiều muộn, cơn mưa rào bất chợt đổ xuống khiến ngã tư đường trở nên hỗn loạn. Từ dưới mái hiên một cửa hiệu sách, tôi nhìn thấy một bác thương binh chống nạng đang loay hoay bên chiếc xe lăn chở đầy những rổ tăm tre. Chiếc áo mưa mỏng mảnh của bác bị gió tạt tung, những hộp tăm phía trên bắt đầu ướt sẫm. Đúng lúc ấy, một anh thanh niên mặc áo khoác xanh công nghệ vội vàng tấp xe vào lề. Chẳng nói chẳng rằng, anh cởi phăng chiếc áo mưa rộng thùng thình của mình, trùm kín lên xe hàng của bác thương binh rồi cẩn thận chằng lại dây chun. Bác thương binh xúc động nắm chặt lấy bàn tay ướt đẫm của chàng trai:
– Cảm ơn cháu nhiều lắm! Thế còn cháu thì sao, ướt hết cả rồi kìa?
Anh thanh niên cười hiền, gạt vội dòng nước mưa trên mặt:
– Dạ không sao đâu bác ạ, cháu chạy một lát là về tới nhà ngay. Bác cứ đứng tạm vào hiên chờ mưa ngớt hẳn rồi hãy đi tiếp nhé!
Tôi đứng lặng nhìn theo bóng chiếc xe máy khuất dần trong màn mưa trắng xóa mà lòng trào dâng một niềm cảm phục khó tả.

a) Tìm tất cả các đại từ xưng hô (và danh từ dùng để xưng hô) có trong đoạn văn trên. Phân loại chúng thành hai nhóm: từ xưng hô trong lời người kể và từ xưng hô trong lời đối thoại của nhân vật.
b) Đại từ "mình" trong câu "Chẳng nói chẳng rằng, anh cởi phăng chiếc áo mưa rộng thùng thình của mình..." thay thế cho từ ngữ nào đứng trước nó?
c) Qua cách xưng hô giữa anh thanh niên và bác thương binh, em cảm nhận được thái độ, tình cảm của hai nhân vật dành cho nhau như thế nào?

Bài 2 (Mở rộng câu bằng trạng ngữ). Thêm trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn hoặc cách thức thích hợp vào đầu mỗi câu văn trần thuật dưới đây để câu văn giàu hình ảnh và cảm xúc hơn (ghi rõ loại trạng ngữ em vừa thêm):
a) ........................................................................, các bạn tình nguyện viên kiên nhẫn phân loại từng vỏ lon nhựa và giấy vụn. (Loại trạng ngữ: ....................................)
b) ........................................................................, em nhìn thấy một cậu bé đang lễ phép dắt một cụ già qua vạch kẻ đường. (Loại trạng ngữ: ....................................)
c) ........................................................................, chú lính cứu hỏa bế em nhỏ thoát ra khỏi đám khói đen đặc. (Loại trạng ngữ: ....................................)

Bài 3 (Kỹ thuật tách đoạn và chữa lỗi hành văn). Đoạn văn dưới đây của một bạn học sinh mắc hai lỗi lớn: (1) Không tách đoạn khiến mạch truyện rối rắm và (2) Dùng sai/không nhất quán đại từ xưng hô. Em hãy:
- Dùng dấu gạch chéo kép `//` để đánh dấu vị trí cần tách thành 3 đoạn văn hợp lý (Mở đầu sự việc – Diễn biến cao trào – Kết thúc sự việc).
- Gạch chân các từ xưng hô dùng chưa phù hợp và viết lại cho đúng.

Sáng thứ Bảy vừa qua, trường em tổ chức chương trình "Hội chợ Xuân yêu thương" để gây quỹ ủng hộ các bạn học sinh vùng cao. Ngay từ sớm, sân trường đã rực rỡ sắc màu của những gian hàng ẩm thực và sách cũ do chính tay chúng tôi trang trí. Gian hàng của lớp em bày bán những chậu sen đá nhỏ xinh và những chiếc đánh dấu trang sách vẽ tay. Ban đầu, vì còn rụt rè nên chúng em chỉ đứng nhìn khách đi qua mà chưa dám mời chào. Chợt một em nhỏ lớp Một dừng lại trước bàn, đôi mắt tròn xoe cứ ngắm mãi chiếc thẻ sách vẽ hình chú mèo mướp nhưng tay lại ngập ngừng đếm mấy tờ tiền lẻ nhàu nát. Nhận ra em nhỏ không đủ tiền, mình liền bước tới, mỉm cười trao tặng em chiếc thẻ sách ấy và nói: "Anh tặng cậu đấy, chúc cậu học thật giỏi nhé!". Em nhỏ reo lên sung sướng, rối rít cảm ơn làm cả nhóm của tớ ai cũng thấy ấm lòng. Từ lúc đó, gian hàng của lớp em bỗng đông khách hẳn lên. Cuối buổi sáng, khi kiểm đếm số tiền quyên góp được, cô chủ nhiệm nhìn chúng em trìu mến và khen cả lớp có tấm lòng nhân ái. Tôi cảm thấy buổi hội chợ hôm ấy thật ý nghĩa biết bao.

BUỔI 2. KỸ THUẬT VIẾT BÀI KỂ VIỆC CHỨNG KIẾN HOẶC THAM GIA

PHẦN I. PHÂN TÍCH ĐỀ VÀ TÌM Ý (BƯỚC CHUẨN BỊ QUYẾT ĐỊNH)

1. Các dạng đề thường gặp trong chương trình lớp 5 và khảo sát năng lực

- Dạng 1 (Đề mở rộng): Kể lại một việc làm tốt hoặc một hoạt động có ý nghĩa mà em đã chứng kiến hoặc trực tiếp tham gia.
- Dạng 2 (Đề gắn với chủ điểm xã hội – môi trường): Kể lại một buổi tham gia bảo vệ môi trường, trồng cây, dọn vệ sinh khu phố hoặc một hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng.
- Dạng 3 (Đề gắn với văn hóa ứng xử – lòng nhân ái): Kể lại một câu chuyện đẹp về tình người trên đường phố, trong trường học hoặc nơi công cộng mà em từng chứng kiến.

2. Sơ đồ tìm ý "5W – 1H" kết hợp "Trục cảm xúc"

Trước khi đặt bút viết, hãy tự trả lời nhanh 5 câu hỏi cốt lõi sau:
1. Sự việc gì (What)? Chọn 01 sự việc duy nhất, rõ ràng (Ví dụ: Tham gia "Đổi rác lấy cây xanh" hoặc Chứng kiến bác bảo vệ trường che ô cho từng học sinh trong chiều mưa bão).
2. Vị thế của em là gì (Who)? Em là người tham gia (cùng làm) hay người chứng kiến (quan sát)? Ai là nhân vật trung tâm để lại ấn tượng sâu nhất?
3. Ở đâu và khi nào (Where & When)? Không gian và thời gian cụ thể có nét gì đặc biệt để đưa vào trạng ngữ?
4. Chi tiết đắt giá nhất là gì (How – Điểm nhấn)? Khoảnh khắc nào cảm động nhất, khó khăn nhất hoặc đẹp đẽ nhất? (Ánh mắt, giọt mồ hôi, đôi bàn tay, câu nói nào cần "phóng cận cảnh"?).
5. Ý nghĩa/Bài học là gì (Why)? Việc làm đó thay đổi suy nghĩ của em như thế nào?

PHẦN II. LẬP DÀN Ý CHI TIẾT VÀ KỸ THUẬT VIẾT TỪNG PHẦN

1. Nghệ thuật viết Mở bài: Trực tiếp và Gián tiếp

2. Kỹ thuật viết Thân bài theo quy tắc "3 Bước – 1 Điểm rơi"

Để Thân bài mạch lạc, có sự liên kết chặt chẽ bằng trạng ngữ và tách đoạn chuẩn xác, học sinh triển khai theo 3 đoạn văn tương ứng với 3 chặng thời gian:

- Chặng 1 (Khởi đầu sự việc – Kể lướt nhưng gợi không khí):
- Dùng trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn mở đầu đoạn.
- Miêu tả ngắn gọn khung cảnh lúc bắt đầu (thời tiết, âm thanh, sự chuẩn bị hoặc hoàn cảnh khiến em bắt gặp sự việc).
- Chặng 2 (Diễn biến trọng tâm – "Điểm rơi" kể sâu):
- Tập trung tả kỹ hoạt động chính. Nếu là việc tham gia, hãy kể rõ em và mọi người đã phối hợp ra sao. Nếu là việc chứng kiến, hãy miêu tả chuỗi hành động của nhân vật chính.
- Bắt buộc tạo "Điểm rơi" (Chi tiết đắt giá): Dừng lại ở một tình huống cụ thể (một thử thách nhỏ hoặc một cuộc gặp gỡ cảm động). Kết hợp kể hành động + tả ngoại hình/cử chỉ + dẫn 1–2 câu đối thoại trực tiếp + bộc lộ suy nghĩ nội tâm.
- Chặng 3 (Kết thúc sự việc – Thành quả và dư âm):
- Sự việc khép lại khi nào? Kết quả cụ thể ra sao (con đường sạch bóng, người gặp nạn được an toàn, những mầm cây được trao đi...)?
- Thái độ, nụ cười, ánh mắt của những người xung quanh lúc ấy như thế nào?

3. Nghệ thuật viết Kết bài: Mở rộng và Nâng tầm tư tưởng

- Tránh những câu kết sáo rỗng như: "Em hứa sẽ học giỏi để làm nhiều việc tốt hơn".
- Hãy kết bài bằng cách liên hệ với hình ảnh ở Mở bài (kết bài đầu cuối tương ứng) hoặc rút ra một thông điệp nhân văn sâu sắc về trách nhiệm cộng đồng, lòng trắc ẩn giữa người với người.

PHẦN III. PHÂN TÍCH BÀI VĂN MẪU (ĐỐI CHIẾU HAI VỊ THẾ KỂ)

Đọc bài văn mẫu dưới đây (kể về một việc chứng kiến trên đường đi học về) và chú ý các ghi chú kỹ thuật ở cột bên phải:

PHẦN IV. LUYỆN TẬP VIẾT SÁNG TẠO & BÀI TẬP VỀ NHÀ

A. Thực hành viết ngắn tại lớp (25 phút)

Đề bài thực hành: Em hãy chọn một trong hai tình huống sau và viết đoạn văn Thân bài (khoảng 10 – 12 câu) tập trung "kể sâu" khoảnh khắc đáng nhớ nhất của sự việc.
- Tình huống 1 (Việc tham gia): Cùng các bạn trong lớp quyên góp, đóng gói và viết thiệp gửi tặng sách vở cho các bạn học sinh vùng lũ lụt.
- Tình huống 2 (Việc chứng kiến): Chứng kiến một người dân hoặc một chú bảo vệ kiên nhẫn giúp đỡ một em nhỏ bị lạc mẹ ở siêu thị/công viên.
(Yêu cầu bắt buộc: Trong đoạn văn có sử dụng ít nhất 02 trạng ngữ thuộc các loại đã học, 01 câu thoại trực tiếp và dùng đại từ xưng hô nhất quán).

B. Bài tập về nhà (Hoàn thiện kỹ năng toàn diện)

Dạng 1 (Củng cố Từ – Câu – Đoạn):
Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5 – 7 câu) kể lại cảnh mở đầu của một buổi lao động hoặc hoạt động tập thể ở trường em. Gạch chân dưới các trạng ngữ (ghi rõ loại trạng ngữ) và khoanh tròn các đại từ em đã sử dụng trong đoạn văn đó.

Dạng 2 (Viết bài văn hoàn chỉnh – Định hướng khảo sát Trần Đại Nghĩa):
Chọn 01 trong 02 đề bài sau để lập dàn ý ngắn gọn và viết thành bài văn hoàn chỉnh (tối thiểu 4 đoạn văn):
- Đề 1: Trong cuộc sống hằng ngày, có những hành động tuy giản dị nhưng lại tỏa sáng vẻ đẹp của lòng nhân ái và ý thức vì cộng đồng. Em hãy kể lại một việc làm tốt mà em đã tận mắt chứng kiến hoặc trực tiếp tham gia khiến em nhớ mãi.
- Đề 2: Kể lại một hoạt động bảo vệ môi trường hoặc xây dựng trường lớp xanh – sạch – đẹp mà em đã tham gia cùng thầy cô, bạn bè. Qua đó, bày tỏ suy nghĩ của em về trách nhiệm của mỗi học sinh đối với không gian sống quanh mình.

PHẦN V. BẢNG KIỂM TỰ ĐÁNH GIÁ (CHECKLIST TRƯỚC KHI NỘP BÀI)

Học sinh tự đọc lại bài viết của mình và đánh dấu ($\checkmark$) vào các tiêu chí đã đạt được:

A. ĐÁP ÁN PHẦN ĐỌC HIỂU ĐỐI SÁNH (BUỔI 1 – PHẦN I)

B. ĐÁP ÁN BÀI TẬP THỰC HÀNH NGÔN NGỮ (BUỔI 1 – PHẦN IV)

C. GỢI Ý DÀN Ý & ĐOẠN VĂN MẪU CHO BÀI TẬP THỰC HÀNH VIẾT (BUỔI 2 – PHẦN IV)

Đoạn văn mẫu tham khảo cho Tình huống 1 (Kể sâu khoảnh khắc đóng gói sách vở tặng bạn vùng lũ):

Giữa buổi chiều thứ Bảy đầy nắng, phòng học của lớp 5A chúng em bỗng rộn ràng như một xưởng làm việc thu nhỏ. Trên những dãy bàn gỗ đã được ghép liền lại, từng chồng sách giáo khoa, truyện thiếu nhi và những cuốn vở trắng tinh thơm mùi giấy mới được xếp ngay ngắn theo từng khối lớp. Em cùng bạn Lan đảm nhận nhiệm vụ bọc lại những cuốn sách cũ bị quăn góc và buộc dây ruy-băng cho từng phần quà. Đang lúc cả lớp mải miết làm việc, bạn Minh – cậu bạn vốn ngày thường nghịch ngợm và ít nói nhất lớp – chợt ngập ngừng tiến đến bên bàn thu nhận, hai tay ôm chiếc cặp sách vải màu xanh còn rất mới cùng một hộp bút màu hai mươi tư cây. Minh khẽ đặt chiếc cặp lên bàn rồi nói với cô chủ nhiệm, giọng nhỏ nhẹ nhưng chân thành: "Thưa cô, đây là chiếc cặp bố tặng em nhân dịp sinh nhật tháng trước, em chưa kịp dùng. Cô gửi tặng các bạn ngoài vùng lũ giúp em nhé, em dùng tiếp chiếc cặp năm ngoái vẫn còn tốt lắm ạ!". Cả căn phòng bỗng lặng đi vài giây trước hành động bất ngờ của Minh, rồi tiếng vỗ tay tán thưởng vang lên giòn giã. Với sự nâng niu và trân trọng, em viết một tấm thiệp nhỏ cài vào ngăn ngoài chiếc cặp của Minh: "Gửi người bạn phương xa, mong chiếc cặp này sẽ cùng bạn bước tiếp những ngày tới trường thật vui!". Nhìn những thùng giấy được dán băng keo kín mít, sẵn sàng lên chuyến xe thiện nguyện, lòng chúng em ai cũng rưng rưng một niềm hạnh phúc dịu dàng.

(Phân tích kỹ thuật: Đoạn văn gồm 10 câu, sử dụng 03 trạng ngữ được gạch chân gồm thời gian, nơi chốn, cách thức; có câu thoại trực tiếp của bạn Minh; giữ vững đại từ xưng hô "em – chúng em" trong lời kể và "em – cô" trong lời thoại; tập trung "kể sâu" chi tiết chiếc cặp mới của Minh).