Kế hoạch bài dạy tiết kiểm tra giữa học kì I – Khoa học tự nhiên 8

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

- Nhận biết được biến đổi hoá học, phản ứng hoá học, chất sản phẩm, phản ứng toả nhiệt; khái niệm mol, thể tích mol chất khí và tỉ khối chất khí.
- Nhận biết được công thức tính khối lượng riêng, công thức tính áp suất; hiểu được áp suất chất lỏng tăng theo độ sâu.
- Nhận biết được chức năng, cấu tạo của hệ vận động; các cơ quan thuộc ống tiêu hoá và tuyến tiêu hoá; hoạt động tiêu hoá hoá học chủ yếu ở dạ dày.
- Vận dụng được các công thức đã học để tính thể tích chất khí, tỉ khối chất khí, khối lượng riêng, áp suất và giải thích một số hiện tượng thực tiễn.

2. Về năng lực

- Năng lực chung: tự chủ và tự học (đọc hiểu đề, phân tích dữ kiện, lựa chọn đáp án); giải quyết vấn đề và sáng tạo (vận dụng công thức vào bài tập mới).
- Năng lực khoa học tự nhiên: nhận thức khoa học tự nhiên (trình bày được kiến thức về phản ứng hoá học, khối lượng riêng – áp suất, hệ vận động – tiêu hoá); tìm hiểu tự nhiên (phân tích hiện tượng thợ lặn, khí $\ce{CO2}$ tích tụ nơi thấp); vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học (giải thích câu tục ngữ "Nhai kĩ no lâu", tính toán định lượng).

3. Về phẩm chất

- Trung thực: tự giác làm bài, không quay cóp, không trao đổi trong giờ kiểm tra.
- Trách nhiệm: hoàn thành bài làm đúng thời gian quy định, nộp bài đúng quy định.
- Chăm chỉ: chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, ôn tập nghiêm túc trước khi kiểm tra.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- Giáo viên: đề kiểm tra in sẵn (01 đề chung hoặc các mã đề tương đương), ma trận đề, bản đặc tả, hướng dẫn chấm và thang điểm, sổ ghi điểm, túi đựng bài kiểm tra.
- Học sinh: bút viết, thước kẻ, máy tính bỏ túi (nếu nhà trường cho phép), giấy nháp; không sử dụng tài liệu.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1. Ổn định lớp và phổ biến quy chế kiểm tra (5 phút)

a) Mục tiêu: ổn định trật tự, tạo tâm thế nghiêm túc; học sinh nắm rõ quy chế và cấu trúc đề.

b) Nội dung: kiểm tra sĩ số; phổ biến quy chế kiểm tra; phát đề và hướng dẫn cách ghi thông tin cá nhân.

c) Sản phẩm: lớp ổn định, mỗi học sinh nhận đủ một đề kiểm tra.

d) Tổ chức thực hiện:
- Giáo viên kiểm tra sĩ số, nhắc học sinh cất tài liệu, thiết bị không được phép sử dụng.
- Giáo viên phổ biến: thời gian 90 phút, cấu trúc đề gồm 4 phần, cách tô/ghi đáp án trắc nghiệm và cách trình bày phần tự luận.
- Giáo viên phát đề, học sinh ghi họ tên và kiểm tra số trang của đề.

Hoạt động 2. Học sinh làm bài kiểm tra (80 phút)

a) Mục tiêu: đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng và năng lực của học sinh ở ba mạch nội dung đã học.

b) Nội dung: học sinh làm bài cá nhân trên giấy kiểm tra theo đề đã phát.

c) Sản phẩm: bài làm của từng học sinh.

d) Tổ chức thực hiện:
- Giáo viên ghi thời gian bắt đầu và kết thúc lên bảng; nhắc thời gian còn 15 phút và 5 phút.
- Học sinh làm bài độc lập, không trao đổi, không sử dụng tài liệu.
- Giáo viên giám sát, xử lí nghiêm các trường hợp vi phạm quy chế theo quy định của nhà trường.

Hoạt động 3. Thu bài, nhận xét và dặn dò (5 phút)

a) Mục tiêu: thu đủ bài kiểm tra; học sinh nắm được kế hoạch học tập tiếp theo.

b) Nội dung: thu bài theo bàn, kiểm tra số lượng bài nộp; nhận xét giờ kiểm tra; dặn dò nhiệm vụ về nhà.

c) Sản phẩm: bài kiểm tra được thu đủ, xếp theo thứ tự.

d) Tổ chức thực hiện:
- Giáo viên yêu cầu học sinh nộp bài theo bàn, kiểm tra và đếm số bài.
- Giáo viên nhận xét thái độ, ý thức làm bài của lớp; nhắc học sinh chuẩn bị nội dung bài học tiếp theo.
- Giáo viên dặn dò thời gian trả bài và chữa bài.

Hoạt động 4. Chấm bài, trả bài và chữa bài (thực hiện ngoài tiết kiểm tra)

- Giáo viên chấm theo hướng dẫn chấm và thang điểm đã ban hành, ghi điểm vào sổ theo quy định.
- Giáo viên thống kê kết quả, phân tích các lỗi phổ biến, trả bài và chữa bài cho học sinh.

IV. MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA

Tỉ lệ: Biết 35% – Hiểu 30% – Vận dụng 35%; trắc nghiệm 70% – tự luận 30%.

V. BẢN ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA

VI. ĐỀ KIỂM TRA

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN (3,0 điểm)

Chọn chữ cái đứng trước phương án trả lời đúng nhất trong mỗi câu sau.

Câu 1. Biến đổi hoá học là quá trình

Câu 2. Trong phản ứng hoá học, chất mới được tạo thành gọi là

Câu 3. Phản ứng toả nhiệt là phản ứng

Câu 4. Mol là lượng chất có chứa bao nhiêu hạt vi mô (nguyên tử hoặc phân tử)?

Câu 5. Công thức tính khối lượng riêng của một chất là

Câu 6. Đơn vị đo khối lượng riêng thường dùng là

Câu 7. Áp suất được tính bằng công thức

Câu 8. Chức năng chính của hệ vận động ở người là

Câu 9. Hệ vận động của cơ thể người gồm

Câu 10. Cơ quan nào sau đây nằm trong thành phần của ống tiêu hoá?

Câu 11. Một người thợ lặn càng lặn xuống sâu thì áp lực của nước tác dụng lên cơ thể càng lớn, vì

Câu 12. Xương vừa rắn chắc vừa có tính đàn hồi là nhờ

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG – SAI (2,0 điểm)

Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, học sinh chọn Đúng hoặc Sai.

Câu 1 (1,0 điểm). Cho khối lượng mol của $\ce{H2}$ là 2 g/mol, của $\ce{O2}$ là 32 g/mol, của $\ce{CO2}$ là 44 g/mol; khối lượng mol trung bình của không khí được coi là 29 g/mol. Ở điều kiện chuẩn (25 °C và 1 bar), mỗi mol chất khí chiếm 24,79 lít. Xác định các phát biểu sau là Đúng hay Sai.

a) Một mol chất chứa $6,022 \times 10^{23}$ nguyên tử hoặc phân tử của chất đó.
b) Khối lượng của 0,5 mol khí $\ce{O2}$ là 16 gam.
c) Ở cùng điều kiện nhiệt độ và áp suất, 1 mol khí $\ce{H2}$ có thể tích nhỏ hơn 1 mol khí $\ce{O2}$ vì $\ce{H2}$ nhẹ hơn $\ce{O2}$.
d) Khí $\ce{CO2}$ có khối lượng mol là 44 g/mol nên nặng hơn không khí khoảng 1,52 lần và có xu hướng tích tụ ở những nơi thấp, kín, ít thông gió.

Câu 2 (1,0 điểm). Xác định các phát biểu sau về hệ vận động và tiêu hoá ở người là Đúng hay Sai.

a) Trong hệ vận động, bộ xương đóng vai trò thụ động, hệ cơ (cơ vân) đóng vai trò chủ động tạo ra sự chuyển động.
b) Dạ dày là cơ quan thuộc ống tiêu hoá, còn gan và tuyến tụy là các tuyến tiêu hoá nằm ngoài ống tiêu hoá.
c) Ở dạ dày, thức ăn được biến đổi hoá học chủ yếu nhờ enzyme amylase phân giải tinh bột.
d) Khi bị chuột rút trong lúc vận động mạnh, cần nghỉ ngơi, kéo giãn cơ nhẹ nhàng và bù đủ nước, chất khoáng cho cơ thể.

PHẦN III. TRẢ LỜI NGẮN (2,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm). Điền từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ trống (……):

a) Hai chức năng cơ bản và quan trọng nhất của hệ vận động đối với cơ thể người là nâng đỡ (tạo khung cơ thể, bảo vệ nội quan) và giúp cơ thể ……
b) Trong hệ vận động, cơ quan chủ động tạo ra sự chuyển động là hệ cơ (cơ vân), còn cơ quan đóng vai trò thụ động là ……
c) Phần đầu của các xương dài có cấu trúc gồm các nan xương xếp vòng cung theo hình dạng các bóng sườn. Cấu trúc này có tên khoa học là ……
d) Nhờ chất hữu cơ (cốt giao) giúp xương có tính đàn hồi và chất khoáng (chủ yếu là calcium) giúp xương có tính ……

Câu 2 (0,5 điểm). Một khối gỗ hình hộp chữ nhật có khối lượng 600 g và thể tích 750 cm³. Tính khối lượng riêng của khối gỗ theo đơn vị kg/m³.

Câu 3 (0,5 điểm). Ở 25 °C và 1 bar, thể tích của 0,25 mol khí nitrogen ($\ce{N2}$) là bao nhiêu lít? Biết ở điều kiện này 1 mol khí chiếm 24,79 lít.

Câu 4 (0,5 điểm). Một vật có trọng lượng 500 N được đặt trên mặt sàn nằm ngang, diện tích mặt tiếp xúc với sàn là 0,25 m². Tính áp suất của vật tác dụng lên mặt sàn.

PHẦN IV. TỰ LUẬN (3,0 điểm)

Câu 1 (1,0 điểm). Trình bày hoạt động tiêu hoá hoá học chủ yếu ở dạ dày. Giải thích nghĩa đen của câu tục ngữ "Nhai kĩ no lâu".

Câu 2 (1,0 điểm). Cho biết ở 25 °C và áp suất 1 bar, 1 mol khí bất kì chiếm thể tích 24,79 lít; khối lượng mol của không khí được coi là 29 g/mol; cho O = 16, C = 12.

a) Giải thích vì sao 1 mol khí oxygen ($\ce{O2}$) và 1 mol khí carbon dioxide ($\ce{CO2}$) có cùng thể tích khi được đo ở 25 °C và 1 bar.
b) Tính thể tích của 16 gam khí oxygen ($\ce{O2}$) ở 25 °C và 1 bar.
c) Tính tỉ khối của khí $\ce{CO2}$ so với không khí, từ đó dự đoán khí $\ce{CO2}$ có xu hướng tích tụ ở phía thấp hay phía cao trong một hang sâu ít được thông gió.

Câu 3 (1,0 điểm). Một bình hình trụ chứa đầy nước, mực nước cao 1,2 m. Cho khối lượng riêng của nước là 1000 kg/m³, lấy $g = 10$ m/s².

a) Tính áp suất của nước tác dụng lên đáy bình.
b) Tính áp suất của nước tác dụng lên một điểm nằm trong lòng nước và cách đáy bình 0,4 m.

--------- HẾT ---------

Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Điểm toàn bài là 10,0 điểm, chấm theo thang điểm 0,25; điểm lẻ nhỏ nhất là 0,1 ở phần Đúng – Sai.
- Phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn: mỗi câu đúng được 0,25 điểm.
- Phần Đúng – Sai: chấm theo mức bậc thang của Bộ GD&ĐT (đúng 1 ý: 0,1 điểm; đúng 2 ý: 0,25 điểm; đúng 3 ý: 0,5 điểm; đúng cả 4 ý: 1,0 điểm).
- Phần Trả lời ngắn và Tự luận: chấm theo các bước, cho điểm đến 0,25; học sinh làm cách khác đúng vẫn cho điểm tối đa.
- Thiếu hoặc sai đơn vị trừ 0,25 điểm cho toàn bài.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

1. Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn (3,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

2. Phần II. Trắc nghiệm Đúng – Sai (2,0 điểm)

Mỗi câu chấm theo mức: đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,5 điểm; đúng cả 4 ý được 1,0 điểm.

3. Phần III. Trả lời ngắn (2,0 điểm)

Câu 1: đúng 3 – 4 ý được 0,5 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 1 ý không cho điểm. Câu 2, 3, 4: mỗi câu đúng được 0,5 điểm.

4. Phần IV. Tự luận (3,0 điểm)

Lưu ý: Học sinh làm theo cách khác, nếu đúng vẫn cho điểm tối đa. Với câu 3, học sinh dùng $g = 9,8$ m/s² cho kết quả 11 760 Pa và 7 840 Pa vẫn được điểm tối đa. Hình vẽ (nếu có) không dùng để chấm điểm ở bài này.