Đề thi vào 10

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Thể thơ của đoạn trích: Thơ tám chữ (8 chữ).

0,5

2

- Hình ảnh người mẹ dùng để khẳng định giá trị của những khó khăn, thử thách trong khổ thơ thứ nhất: "Phải bão giông mới nên hình cây cối".
- Cách hiểu về hình ảnh:
+ "Bão giông" là hình ảnh ẩn dụ cho những gian nan, thử thách, nghịch cảnh trong cuộc đời; "nên hình cây cối" ẩn dụ cho sự cứng cáp, trưởng thành, vững vàng của con người.
+ Câu thơ khẳng định quy luật tất yếu của cuộc sống: chính việc trải qua những va vấp, sóng gió sẽ giúp con người rèn luyện bản lĩnh, ý chí để khôn lớn và hoàn thiện bản thân.
(Chấp nhận cách diễn đạt khác nếu hợp lý, thuyết phục).

0,25

0,25

0,5

3

- Biện pháp tu từ điệp từ: Điệp từ "biết" (lặp lại 2 lần trong câu thơ "Biết sẻ chia, biết lặng lẽ hy sinh").
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu nhịp nhàng, cân đối, làm tăng tính nhạc và sức biểu cảm cho câu thơ.
+ Nhấn mạnh lời nhắn nhủ ân cần, tha thiết của mẹ về lối sống đẹp: con cần học cách yêu thương, đồng cảm, san sẻ và sẵn sàng hy sinh thầm lặng vì người khác, đồng thời kiên cường đứng lên sau những vấp ngã.

0,25

0,25
0,5

4

Hai câu thơ thể hiện niềm tin và sự bao dung vô điều kiện của người mẹ dành cho con:
"Bởi yêu thương chẳng toan tính điều gì
Mẹ vẫn đứng bên đời con đón đợi."
(Nếu thí sinh chép hai câu: "Đường phía trước dẫu xa xôi vất vả / Bàn chân con cứ vững bước mà đi" thì cho 0,25 điểm).

0,5

5

Gợi ý:
- Thí sinh rút ra được một bài học có ý nghĩa đối với sự trưởng thành của bản thân từ lời dặn của mẹ (ví dụ: bài học về lòng dũng cảm, không chùn bước trước thử thách; bài học về việc giữ vững niềm tin và sự lạc quan; bài học về bản lĩnh làm chủ cuộc đời...).
- Lý giải ngắn gọn, hợp lý về ý nghĩa của bài học đó đối với quá trình hoàn thiện bản thân; đảm bảo hình thức đoạn/câu từ 3 đến 5 câu.
(Chấp nhận cách diễn đạt khác nếu hợp lý, thuyết phục).

0,5


0,5

II

VIẾT

6,0

1

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận về tình cảm, niềm tin và sự đồng hành của người mẹ đối với con trên hành trình khôn lớn trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu

2,0

a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn
Thí sinh trình bày đúng hình thức một đoạn văn (không xuống dòng), dung lượng khoảng 200 chữ, có cấu trúc ba phần: Mở đoạn, Thân đoạn, Kết đoạn.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Tình cảm yêu thương, niềm tin tưởng và sự đồng hành bao dung của người mẹ dành cho con trên hành trình trưởng thành qua đoạn trích thơ của Bình Nguyên Trang.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề theo nhiều cách, bám sát ngữ liệu phần Đọc hiểu và bảo đảm các ý cơ bản sau:

* Cảm nhận về nội dung (tình cảm, niềm tin và sự đồng hành của mẹ)
- Mẹ thấu hiểu những quy luật khắc nghiệt của cuộc đời ("đầy chông gai", "bão giông"), không bao bọc con một cách yếu đuối mà dịu dàng khích lệ con đối diện với thử thách để trưởng thành.
- Mẹ truyền cho con ngọn lửa của niềm tin, sự lạc quan ("Nắng sẽ về sau những giọt mưa bay", "hoa nở sau những ngày ủ rét") và dạy con bài học làm người cao đẹp: sống bản lĩnh, không sợ sệt, biết sẻ chia, hy sinh và dũng cảm đứng dậy sau vấp ngã.
- Mẹ luôn là điểm tựa bình yên, vững chắc và bao dung vô điều kiện: tình thương của mẹ "chẳng toan tính điều gì", luôn dõi theo, đồng hành và "đứng bên đời con đón đợi" trên mọi nẻo đường.

0,75

* Cảm nhận về đặc sắc nghệ thuật
Thể thơ tám chữ giàu nhạc điệu; giọng điệu thủ thỉ, tâm tình, ấm áp; ngôn ngữ thơ giản dị mà giàu sức gợi; sử dụng hiệu quả các hình ảnh ẩn dụ (bão giông, cây cối, nắng, mưa, hoa nở, ngọn lửa...) và phép điệp từ.

0,25

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Thể hiện cảm nhận sâu sắc, tinh tế về đoạn thơ; có cách diễn đạt mới mẻ, giàu cảm xúc.

0,25

2

Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 đến 500 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của tinh thần dũng cảm đối mặt với nghịch cảnh đối với thế hệ trẻ hôm nay

4,0

a. Bảo đảm cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề; dung lượng khoảng 400 đến 500 chữ.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Ý nghĩa của tinh thần dũng cảm đối mặt với nghịch cảnh đối với thế hệ trẻ hôm nay.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; bảo đảm các yêu cầu sau:

* Giải thích vấn đề và câu nói của Cảnh Thiên
- Nghịch cảnh: Những khó khăn, thử thách, biến cố, thất bại trái ngang xảy đến ngoài ý muốn trong cuộc sống.
- Dũng cảm đối mặt với nghịch cảnh: Thái độ bình tĩnh, kiên cường đón nhận và nỗ lực vượt qua thử thách, không trốn tránh hay đầu hàng số phận.
- Ý nghĩa câu nói của Cảnh Thiên: Khẳng định vai trò tích cực của nghịch cảnh — chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, con người mới đánh thức và phát huy được những năng lực, bản lĩnh phi thường ẩn giấu bên trong mình.

0,5

* Bàn luận: Ý nghĩa của tinh thần dũng cảm đối mặt với nghịch cảnh đối với người trẻ
- Giúp người trẻ khám phá giới hạn và sức mạnh tiềm ẩn của bản thân (sự sáng tạo, khả năng chịu đựng, ý chí sinh tồn và vươn lên) mà trong hoàn cảnh an nhàn khó nhận ra.
- Rèn luyện bản lĩnh vững vàng, tính tự lập, sự kiên trì và tích lũy những bài học kinh nghiệm quý giá làm hành trang cho tương lai.
- Giúp người trẻ làm chủ cuộc đời, biến khó khăn thành cơ hội để bứt phá, chinh phục ước mơ và khẳng định giá trị của bản thân, đóng góp tích cực cho xã hội.
- Nêu được dẫn chứng thực tế, tiêu biểu, phù hợp về những người trẻ vượt lên nghịch cảnh để thành công.

1,75

* Mở rộng, phản biện
- Phê phán một bộ phận giới trẻ có lối sống an nhàn, thụ động, yếu đuối, dễ nản lòng, buông xuôi hoặc đổ lỗi cho hoàn cảnh khi gặp khó khăn, thất bại.
- Dũng cảm đối mặt với nghịch cảnh không có nghĩa là liều lĩnh, bất chấp, mù quáng mà cần đi đôi với sự tỉnh táo, tri thức và phương pháp hành động đúng đắn.

0,5

* Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức được nghịch cảnh là một phần tất yếu của cuộc sống để có tâm thế chủ động đón nhận.
- Tích cực trau dồi tri thức, kỹ năng sống, rèn luyện ý chí kiên định từ những thử thách nhỏ trong học tập và cuộc sống hằng ngày.

0,25

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, lập luận giàu sức thuyết phục.

0,25

TỔNG ĐIỂM

10,0