Đề kiểm tra giữa học kì I Ngữ văn 9 năm học 2026-2027 - THCS Giảng Võ 2

Họ tên học sinh: ................................................................................................................................
Lớp: ....................................................................................................................................................

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

BỨC THƯ NHÀ (Trích)
- Nguyễn Bính -

Em vừa tỉnh con vẫn thằng nữa,
Nghĩa vụ⁽¹⁾ xong anh trở lại nhà,
Cùng nhau chung sức tăng gia⁽²⁾,
Mẹ con chồng vợ nhà ta vui vầy.

Nhưng bọn Mĩ là bầy quỷ dữ,
Nó đạn bom tàn sát dân ta.
Anh ơi, giặc đã đến nhà,
Đàn bà cũng đánh như là đàn ông!

Giữ những buổi ra đồng làm lụng
Chúng em thương liền súng theo nhau⁽³⁾.
Máy bay thằng Mĩ lên vào,
Súng trường em cũng bắn nhào⁽⁴⁾, chăng tha.

Tin chiến thắng tiếng loa vang dội
Cả quê ta sôi nổi làng làng.
Máy bay giặc rụng như sung,
Vĩnh Linh, Đồng Hới, Bạch Long, Quảng Bình.

Lại Nghệ Tĩnh, sông Gianh, Thanh Hóa
Lại Hòn Mê, Cồn Cỏ, Lạch Trường...
Mẹ già bên cạnh nôi ươm⁽⁵⁾
Nhớ từng chiều quê⁽⁶⁾, kể từng chiến công.

Em cầm thấy vô cùng sung sướng,
Nghe tin đài càng tưởng đến anh.
Đó đây trên đất nước mình,
Chiến công hẳn có phần anh góp vào.

(Nguyễn Bính, Bức thư nhà,
Trang thơ Nguyễn Bính, http://thivien.net)

Chú thích:
- Nguyễn Bính (1918 - 1966) tên khai sinh là Nguyễn Trọng Bính, quê ở tỉnh Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Ông là một nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới. Thơ Nguyễn Bính mang đậm hồn quê Việt Nam, cô ngữ rất giản dị, mộc mạc, giàu cảm xúc và gần gũi với ca dao, dân ca.
- Bức thư nhà được Nguyễn Bính sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Bài thơ được viết dưới hình thức lời tâm tình của người vợ gửi đến chồng đang làm nhiệm vụ chiến đấu.
(1) Nghĩa vụ: ở đây chỉ thời gian người chồng thực hiện nhiệm vụ trong quân đội.
(2) Tăng gia: đẩy mạnh sản xuất, trồng trọt, chăn nuôi để tạo thêm lương thực, thực phẩm.
(3) Liền súng theo nhau: hình ảnh thể hiện người phụ nữ vừa lao động vừa sẵn sàng cầm súng chiến đấu bảo vệ quê hương.
(4) Bắn nhào: bắn chiếc máy bay địch rơi xuống.
(5) Nôi ươm: dụng cụ dùng để ươm tơ, kéo sợi tơ kén tằm.
(6) Chiều quê: có thể là cách gọi những lần máy bay địch bị bắn rơi hoặc những chiến công được ghi nhận.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (1,0 điểm). Xác định thể thơ của văn bản. Nêu một căn cứ để em xác định thể thơ đó.

Câu 2 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh có trong hai dòng thơ sau:

Máy bay giặc rụng như sung,
Vĩnh Linh, Đồng Hới, Bạch Long, Quảng Bình.

Câu 3 (1,0 điểm). Từ mong ước sum họp gia đình ở khổ đầu đến quyết tâm đánh giặc trong khổ thứ 2, suy nghĩ và tình cảm của nhân vật trữ tình có sự chuyển biến như thế nào?

Câu 4 (1,0 điểm). Hình ảnh người phụ nữ vừa lao động vừa cầm súng chiến đấu trong văn bản gợi cho em những suy nghĩ gì về vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong quá khứ và hiện tại? (trình bày bằng một đoạn khoảng 5-7 câu liên mạch).

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm).
Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích khổ thơ sau để thấy được sự hòa quyện giữa tình yêu thương dành cho chồng và tình yêu đất nước của nhân vật trữ tình (trích văn bản Bức thư nhà của Nguyễn Bính):

Em cầm thấy vô cùng sung sướng,
Nghe tin đài càng tưởng đến anh.
Đó đây trên đất nước mình,
Chiến công hẳn có phần anh góp vào.

Câu 2 (4,0 điểm).
Trí thông minh con người mở rộng hiểu biết, còn đạo đức định hướng cách sống và ứng xử. Bởi vậy, học tập kiến thức chỉ có đôi với rèn luyện đạo đức để mỗi học sinh trưởng thành và sống có trách nhiệm.
Viết bài văn nghị luận khoảng 400 chữ trả lời câu hỏi: Làm thế nào để học sinh thực hiện tốt đời: “Tiên học lễ, hậu học văn” trong học tập và cuộc sống hiện nay?

--------- HẾT ---------

Thí sinh không được sử dụng tài liệu;
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.