Đề kiểm tra môn Ngữ văn lớp 9 - Tỉnh Lai Châu

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

Mùa đông ở vùng cao Dào San dường như đến sớm hơn dưới thung lũng. Mới chớm tháng Mười một, những đợt gió mùa đông bắc đã tràn về, quất từng cơn buốt rát qua các vách nứa của điểm trường Tả Phìn. Điểm trường chỉ có hai gian nhà ghép bằng gỗ vạng, mùa này sương mù đặc quánh như cháo loãng trùm kín từ đỉnh núi xuống tận bờ rào đá.

Sáng nào cũng vậy, thầy Tuấn thức dậy từ lúc trời còn tối om, mò mẫm nhóm bếp củi giữa lớp để sưởi ấm cho học trò. Thầy mới ngoài ba mươi nhưng mái tóc đã pha nhiều sợi bạc, làn da rám nắng và bàn tay nứt nẻ từng vệt vì cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông biên giới. Năm năm gắn bó với mảnh đất Phong Thổ này, đôi chân thầy đã mòn vẹt qua bao dốc đá trơn trượt để đến từng lán nương vận động bà con cho con trẻ đến trường.

Hôm ấy, trời rét căm căm kèm mưa phùn rả rích. Giờ học đã bắt đầu mà góc bàn của Mùa A Chờ vẫn trống. Chờ là cậu học trò mồ côi cha, nhà tít trên đỉnh dốc đá Mồ Sì Câu, bữa no bữa đói nhưng rất ham học. Thầy Tuấn đứng ngồi không yên, vội dặn lớp tự ngồi ôn bài rồi khoác vội chiếc áo mưa mỏng, một mình băng qua con dốc dựng đứng trong màn sương mịt mùng.

Đến lưng chừng núi, thầy bắt gặp một bóng người nhỏ bé đang co ro nép dưới vách đá. Là A Chờ. Đôi chân trần của cậu bé lấm lem bùn đỏ, tím tái vì giá rét, tay ôm chặt bọc sách vở được bọc kĩ trong túi ni-lông để tránh ướt. Chiếc dép tổ ong bị đứt quai nằm chơ vơ bên vệ đường. Thấy thầy giáo, mắt A Chờ rơm rớm: "Em trượt ngã, hỏng mất dép rồi thầy ơi… Em sợ muộn học…".

Thầy Tuấn chẳng nói chẳng rằng, vội cởi chiếc khăn len trên cổ mình quàng kín cho cậu học trò nhỏ, rồi ngồi thụp xuống cõng Chờ lên lưng. Dưới làn mưa lạnh buốt, bóng người thầy cao gầy cõng đứa học trò lầm lũi bước từng bước vững chãi trên đá tai mèo. Hơi ấm từ tấm lưng của thầy như ngọn lửa nhỏ xua tan đi sự lạnh lẽo của đại ngàn.

Nhiều năm trôi qua, A Chờ giờ đã trở thành sinh viên Đại học Sư phạm, nhưng hình ảnh người thầy cõng mình vượt dốc đá trong buổi sớm mùa đông năm ấy vẫn vẹn nguyên trong ký ức. Đó là điểm tựa tinh thần vững chãi nhất, nhắc nhở em về lòng biết ơn và niềm tin rằng: nơi rẻo cao nghèo khó này, con chữ vẫn có thể đâm chồi từ tình yêu thương và đức hi sinh thầm lặng của những người thầy cắm bản.

(Trích Vạt nắng nơi cổng trời, Nguyễn Hải Điệp, Tạp chí Văn nghệ Lai Châu, số 182/2024)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định ngôi kể của đoạn trích trên.

Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra các chi tiết miêu tả ngoại hình của thầy Tuấn trong đoạn trích.

Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn: "Hơi ấm từ tấm lưng của thầy như ngọn lửa nhỏ xua tan đi sự lạnh lẽo của đại ngàn."

Câu 4 (1,0 điểm). Em hiểu như thế nào về hình ảnh cậu bé A Chờ: "Đôi chân trần của cậu bé lấm lem bùn đỏ, tím tái vì giá rét, tay ôm chặt bọc sách vở được bọc kĩ trong túi ni-lông để tránh ướt."?

Câu 5 (1,0 điểm). Từ câu chuyện của thầy giáo Tuấn và cậu học trò Mùa A Chờ, hãy rút ra một bài học có ý nghĩa sâu sắc đối với bản thân (Trình bày khoảng 5 – 7 dòng).

PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)

Viết một đoạn văn (khoảng 150 – 200 chữ) phân tích vẻ đẹp của nhân vật thầy giáo Tuấn trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................