UBND PHƯỜNG CẨM LỆ
TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN LINH
ĐỀ CHÍNH THỨC
Mã đề - 01
ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ I
NĂM HỌC 2025-2026
Môn: NGỮ VĂN 9
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề gồm có 02 trang
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện yêu cầu:
BỨC THƯ NHÀ
Được tin anh lòng mừng khôn xiết
Trả lời anh em viết thư này:
Trong màn con đã ngủ say,
Ngoài sân trăng giãi bóng cây la đà.
Nay em kể chuyện nhà anh rõ:
Mẹ bình yên, con nhỏ chịu chơi.
Em không công điểm¹ kịp người,
Lứa tằm, lứa lợn² mẹ nuôi vẫn đều.
Việc đoàn thể sớm chiều dẫu bận,
Việc gia đình em vẫn lo toan
Vụ chiêm chăm bón kỹ càng
Lúa đang vào mẩy, ngô đang phơi cờ.³
Dạo tháng trước lợp nhà sửa ngõ,
Được bà con giúp đỡ ân cần.
Có chồng là một quân nhân,⁴
Trẻ già vì nể, xa gần mến thương.
Anh lại được ở luôn quân ngũ,
Thực là điều vinh dự cho em.
Xóm làng ai nấy đều khen,
Khen anh đáng mặt thanh niên lúc này.
Mẹ thì bảo: “Chồng mày biết nghĩ,
Chẳng đa mang tính nghĩa riêng tây,
Vâng lời Bác dạy bấy nay,
Trung kia với nước, hiếu này với dân.
Chẳng học thôi lần khân⁵ những kẻ
Sớm lại chiều hú hí⁶ vợ con.
Làm trai nghĩa vụ không tròn,
Thì con người ấy hỏi còn ra chi?”
Anh hăng hái mà đi tiền tuyến!
Đánh quân thù, lập chiến công cao
Cho dù xa cách bao lâu,
Việc nhà em gắng trước sau vẹn tròn.
(Nguyễn Bính, Trích Bức thư nhà, Tuyển tập Nguyễn Bính, NXB Văn học 1986, trang 192)
Câu 1 (0,5 điểm): Chỉ ra hai đặc điểm về thi luật để nhận biết thể thơ của văn bản.
Câu 2 (1,0 điểm): Chỉ ra những chi tiết thể hiện sự đảm đang, tháo vát của người vợ trong các dòng thơ được in đậm.
Câu 3 (1,0 điểm): Em hiểu như thế nào về lời dạy của người mẹ trong đoạn thơ sau:
Mẹ thì bảo: “Chồng mày biết nghĩ,
Chẳng đa mang tính nghĩa riêng tây,
Vâng lời Bác dạy bấy nay,
Trung kia với nước, hiếu này với dân...
Câu 4 (1,0 điểm): Nêu nội dung của đoạn trích.
Chú thích:
Nguyễn Bính (1918-1966), quê ở Nam Định. Ông là nhà thơ nổi tiếng từ phong trào Thơ mới. Bài thơ “Bức thư nhà” được sáng tác trong hoàn cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt.
1. công điểm: Cách tính công lao động thời hợp tác xã thời kỳ miền Bắc XHCN (mỗi người làm việc được tính công điểm, cuối vụ chia thóc, chia lợn...).
2. lứa tằm, lứa lợn: Lứa tằm -nuôi tằm, lấy kén tơ; lứa lợn -đàn lợn nuôi để xuất chuồng, cải thiện đời sống.
3. phơi cờ: Tả bắp ngô khi đã ra bắp (trái ngô) và phấn là bao bắp bung ra như “phơi cờ”.
4. quân nhân: Người lính, bộ đội.
5. lần khân: Chần chừ, dây dưa, không dứt khoát.
6. lú hú: Gần nghĩa “lăng nhăng”, quanh quẩn chuyện vợ con mà không lo việc lớn.
Câu 5 (1,0 điểm): Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp vần (được in đậm) trong đoạn thơ dưới đây:
Anh hăng hái mà đi tiền tuyến!
Đánh quân thù, lập chiến công cao
Cho dù xa cách bao lâu,
Việc nhà em gắng trước sau vẹn tròn.
Câu 6 (0,5 điểm): Từ hình ảnh người vợ trong văn bản giúp em hiểu được điều gì về vai trò của người phụ nữ trong thời chiến?
Câu 7 (1,0 điểm): Bày tỏ suy nghĩ của em về một bài học rút ra từ văn bản (Trả lời bằng 5 - 7 dòng).
PHẦN II. VIẾT (4,0 điểm)
Em hãy viết một bài văn (khoảng 500 - 600 chữ) phân tích những nét đặc sắc về nội dung và hình thức nghệ thuật của đoạn trích “Bức thư nhà” của Nguyễn Bính được trích dẫn ở phần Đọc - hiểu.
--------- HẾT ---------
