Đề kiểm tra giữa học kỳ I môn Ngữ văn 11 – Năm học 2026 – 2027

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Thể thơ: Tự do.

0,5

2

Những hình ảnh diễn tả sự trôi chảy, tàn phá của thời gian trong khổ 1:
- Thời gian qua kẽ tay;
- Làm khô những chiếc lá;
- Kỷ niệm rơi như tiếng sỏi trong lòng giếng cạn.
(Thí sinh chỉ ra được từ 2 hình ảnh trở lên cho điểm tối đa).

0,5

3

- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ/Điệp cấu trúc ("Riêng những... còn xanh").
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu tha thiết, khẳng định dứt khoát sự tương phản giữa sự hữu hạn của đời người và sự vĩnh cửu của cái đẹp.
+ Khẳng định sức sống trường tồn, mãnh liệt của nghệ thuật (thơ ca, âm nhạc) trước quy luật tàn phá nghiệt ngã của thời gian.

1,0

4

- Ý nghĩa hình ảnh "đôi mắt em như hai giếng nước":
+ Đôi mắt là biểu tượng của vẻ đẹp tâm hồn, sự trong trẻo, sâu thẳm của tình yêu và sự sống.
+ Giếng nước đong đầy tình cảm, đối lập với hình ảnh "giếng cạn" của sự lãng quên ở khổ thơ trước, thể hiện sức sống bền vững của tình yêu đích thực vượt lên trên quy luật thời gian.

1,0

5

- Thí sinh tự do rút ra thông điệp tâm đắc, có lý giải thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức. Gợi ý:
+ Ý thức trân trọng thời gian, sống trọn vẹn từng khoảnh khắc của hiện tại.
+ Niềm tin vào sức mạnh bất diệt của nghệ thuật chân chính và tình yêu thương con người.
+ Cần bồi đắp và lưu giữ những giá trị tinh thần trong sáng trước sự biến thiên của cuộc đời.
(Nêu thông điệp: 0,5 điểm; lý giải sâu sắc: 0,5 điểm).

1,0

II

VIẾT

6,0

1

Viết đoạn văn về ý nghĩa của việc trân trọng những giá trị tinh thần bền vững trong cuộc sống hôm nay

2,0

a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành; bảo đảm dung lượng khoảng 200 chữ.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Ý nghĩa của việc trân trọng những giá trị tinh thần bền vững trong đời sống.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Có thể triển khai theo hướng sau:
- Giải thích: Những giá trị tinh thần bền vững là tình yêu thương, lòng nhân ái, tri thức, nghệ thuật, ký ức đẹp... những giá trị không bị hao mòn bởi vật chất.
- Bàn luận ý nghĩa:
+ Giúp con người tìm thấy điểm tựa tâm hồn, sự an yên, cân bằng giữa nhịp sống hiện đại xô bồ, nhiều áp lực.
+ Bồi đắp nhân cách, nâng cao tầm vóc tâm hồn, giúp con người hướng thiện và sống sâu sắc hơn.
+ Gắn kết con người với con người, tạo nền tảng cho một xã hội nhân văn, giàu tình nghĩa.
- Bài học hành động và liên hệ bản thân: Cần biết nâng niu những tình cảm giản dị quanh mình, không chạy theo lối sống thực dụng, biết nuôi dưỡng tâm hồn bằng sách vở, nghệ thuật và sự sẻ chia.

1,0

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, lập luận giàu sức thuyết phục.

0,25

2

Nghị luận về đặc sắc nghệ thuật tự sự và chủ đề của đoạn trích truyện

4,0

a. Bảo đảm cấu trúc bài văn nghị luận
Có đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài. Mở bài nêu được vấn đề; Thân bài triển khai được vấn đề; Kết bài khái quát được vấn đề.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Đặc sắc nghệ thuật tự sự (ngôi kể, điểm nhìn trần thuật) và chủ đề nhân văn của đoạn trích truyện.

0,5

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai bài viết theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, bám sát văn bản, làm nổi bật đặc trưng thể loại truyện theo chương trình lớp 11:

* Giới thiệu tác phẩm, đoạn trích và định hướng phân tích
- Dẫn dắt ngắn gọn, giới thiệu đoạn trích và nêu vấn đề: Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ngôi kể, điểm nhìn nghệ thuật với chủ đề tìm lại bản ngã, chốn bình yên tâm hồn.

0,25

* Phân tích đặc sắc nghệ thuật tự sự
- Ngôi kể: Ngôi thứ ba khách quan, tạo khoảng cách thẩm mỹ vừa đủ để bao quát không gian ga xép, bối cảnh đêm sương và diễn biến tâm lý nhân vật.
- Điểm nhìn trần thuật:
+ Điểm nhìn bên ngoài: Miêu tả không gian tĩnh mịch của ga xép, ánh đèn vàng, ngoại hình già nua của bác Cần.
+ Điểm nhìn bên trong (sự luân chuyển điểm nhìn): Người kể chuyện thấu suốt, dịch chuyển điểm nhìn sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật An (cảm giác ngai ngái mùi rơm rạ, sự rạn vỡ của lớp vỏ bọc cứng cỏi, niềm xúc động nghẹn ngào).
+ Tác dụng: Giúp thế giới tinh thần của nhân vật hiện lên chân thực, sâu sắc, xóa nhòa khoảng cách giữa người đọc và nhân vật.

1,0

* Phân tích chủ đề và tư tưởng của đoạn trích
- Chủ đề: Hành trình trở về với quê hương, với những ký ức tuổi thơ trong trẻo để tìm lại bản ngã đích thực của con người sau những tháng ngày trôi dạt giữa phố thị thực dụng.
- Tư tưởng nhân sinh: Khẳng định sức mạnh kỳ diệu của tình người bình dị, sự ấm áp của ký ức quê hương có thể cứu rỗi, thanh lọc tâm hồn con người trước những chai sạn của cuộc đời.

0,75

* Đánh giá chung
- Nghệ thuật: Ngôn ngữ trần thuật tinh tế, giàu chất thơ; nhịp kể chậm rãi, sâu lắng; tình huống gặp gỡ bất ngờ nhưng giàu ý nghĩa tượng trưng.
- Giá trị đoạn trích: Đem đến bài học sâu sắc về sự gắn kết giữa con người với cội nguồn, thức tỉnh những giá trị sống đích thực.

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, hành văn trôi chảy, giàu cảm xúc; có góc nhìn riêng sắc sảo, liên hệ mở rộng thuyết phục.

0,5

TỔNG ĐIỂM

10,0