Đề kiểm tra giữa học kì I Ngữ văn 11 – Những ngôi sao xa xôi (kèm hướng dẫn chấm)

I

ĐỌC HIỂU

5,0

Câu 1

Xác định bối cảnh không gian, thời gian và sự việc chính
- Không gian: trong hang dưới chân cao điểm, bên tuyến đường Trường Sơn bị bom đánh lở loét.
- Thời gian: lúc nghỉ ngơi sau khi làm nhiệm vụ, khi máy bay trinh sát vẫn bay trên núi rừng.
- Sự việc chính: chị Thao và Phương Định chăm sóc Nho; chị Thao giục Phương Định hát rồi tự hát.

1,0

Câu 2

Xác định ngôi kể, điểm nhìn; chỉ ra lời nhân vật, lời độc thoại nội tâm
- Ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện xưng “tôi” – nhân vật Phương Định.
- Điểm nhìn bên trong (điểm nhìn của nhân vật).
- Lời nhân vật: “Cho nhiều đường vào. Pha đặc!”, “Hát đi, Phương Ðịnh, mày thích bài gì nhất, hát đi!”.
- Lời độc thoại nội tâm: “Tôi thích nhiều bài…”, “Tôi đâm cáu với chị Thao, mặc dù, tôi hiểu, những tình cảm gì đang quay cuồng trong chị.”

1,0

Câu 3

Tác dụng của điểm nhìn trần thuật
- Trần thuật trực tiếp từ dòng cảm xúc, ý nghĩ của Phương Định nên đời sống nội tâm hiện lên chân thực, sinh động.
- Làm rõ vẻ đẹp tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, thấu hiểu và yêu thương đồng đội của nhân vật.
- Tạo giọng điệu tự nhiên, gần gũi, tăng sức thuyết phục cho câu chuyện.

1,0

Câu 4

Mối quan hệ giữa chi tiết cử chỉ và chủ đề tác phẩm
- Chi tiết nhỏ: uống nước, dựa vào tường, sửa cổ áo, ve áo và tóc Nho, “không khóc đó thôi”, hát sai nhạc mà vẫn say mê chép bài hát.
- Bộc lộ tâm lí: lo lắng, xót thương Nho, kìm nén cảm xúc, ý chí cứng cỏi; quan niệm “không ưa nước mắt” của những người trên cao điểm.
- Góp phần thể hiện chủ đề: vẻ đẹp bình dị mà cao quý, tình đồng đội và tinh thần lạc quan của thanh niên xung phong.

1,0

Câu 5

Thông điệp nhân văn và liên hệ
- Thông điệp: trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, con người vẫn giữ được vẻ đẹp tâm hồn, tình đồng đội và nghị lực sống, niềm lạc quan.
- Liên hệ trách nhiệm thế hệ trẻ hôm nay: học tập, rèn luyện bản lĩnh, sống có lí tưởng, biết ơn và trân trọng hi sinh của thế hệ đi trước.
- Diễn đạt rõ ràng, thuyết phục.
Chấp nhận cách diễn đạt khác nếu hợp lý, thuyết phục.

1,0

II

VIẾT

5,0

Câu 1

Viết bài văn nghị luận phân tích đoạn trích, làm rõ nghệ thuật kể chuyện và vẻ đẹp tâm hồn của những cô gái thanh niên xung phong

5,0

a. Bảo đảm cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề.

0,5

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Nghệ thuật kể chuyện và vẻ đẹp tâm hồn của những cô gái thanh niên xung phong trong đoạn trích.

0,5

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; bảo đảm các yêu cầu sau:

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn trích và vấn đề nghị luận
- Lê Minh Khuê, truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi; vị trí đoạn trích.
- Nêu vấn đề: nghệ thuật kể chuyện và vẻ đẹp tâm hồn nhân vật.

0,25

* Hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt được tái hiện qua điểm nhìn của Phương Định
- Hang dưới chân cao điểm, máy bay trinh sát, bom đánh; công việc của tổ trinh sát mặt đường.
- Sự sống mong manh, căng thẳng hiện lên qua giọng kể bình thản, tự nhiên.

0,5

* Vẻ đẹp tâm hồn của những cô gái thanh niên xung phong
- Tình đồng đội ấm áp: pha sữa, nhường đường, sửa cổ áo, ve áo, tóc cho Nho.
- Bản lĩnh, ý chí cứng cỏi: “không ưa nước mắt”, kìm nén cảm xúc, không để lộ sự yếu mềm.
- Tâm hồn nhạy cảm, yêu đời: thích nhiều bài hát, say mê chép bài hát, lạc quan giữa hiểm nguy.

0,75

* Nghệ thuật kể chuyện đặc sắc
- Ngôi kể thứ nhất, điểm nhìn bên trong của Phương Định: khắc họa nội tâm tinh tế, chân thực.
- Sự đan xen lời người kể chuyện và lời nhân vật (đối thoại, độc thoại nội tâm), giọng điệu tự nhiên, giàu nữ tính.
- Chi tiết, cử chỉ nhỏ giàu sức gợi; ngôn ngữ đời thường mà tinh tế.

1,0

* Đánh giá, khái quát
- Khẳng định tài năng và tấm lòng của Lê Minh Khuê với thế hệ trẻ trong kháng chiến.
- Liên hệ mở rộng, nêu cảm nhận của bản thân.

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,5

e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, giàu hình ảnh, cảm xúc.

0,5

TỔNG ĐIỂM

10,0