Đề kiểm tra định kỳ Ngữ văn 9 - Chu Văn Sơn (Cấu trúc 5 câu 2-1-1-3-3)

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (7,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

(1) Thơ là thu của lòng người, thu là thơ của đất trời. Câu nói ngỡ như một trò chơi chữ này của người xưa hoá ra đã thể hiện được mối tương thông kì lạ giữa mùa thu và thơ ca. Có phải vì thế mà trong bốn mùa, thơ ca thiên vị với mùa thu hơn cả và mùa thu cũng ban tặng cho thi nhân nhiều thi tứ hơn? Mùa thu gắn bó với thi ca đến nỗi chỉ cần xem xét thơ viết về mùa thu qua các thời đại cũng có thể thấy được phần nào các thời đại thơ ca. Kể tên những áng thơ thu đẹp nhất trong thơ Việt, người ta phải nhắc đến những Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm, Bà huyện Thanh Quan, Nguyễn Khuyến, Tản Đà, Lưu Trọng Lư, Tế Hanh, Nguyễn Đình Thi, Tố Hữu... và không thể không nhắc đến Xuân Diệu. Thoạt nhìn, dễ nghĩ Xuân Diệu chỉ là thi sĩ của mùa xuân. Thậm chí, đọc bài Xuân không mùa, chúng ta có thể quyết rằng: Xuân không mùa - ấy là Xuân Diệu! Thực thì, Xuân Diệu còn là thi sĩ của mùa thu. Không chỉ vì ông nhiều bài thơ thu đặc sắc. Điều cốt yếu là, với thi sĩ, Xuân hay Thu cũng đều là mùa Tình.

(2) Nói thế, không có nghĩa là Xuân Diệu không dành một quan niệm riêng cho cái mùa của những bông cúc vàng ẩn dật này. Trong cảm quan của thi sĩ, thiên nhiên cũng như một giai nhân đầy nhan sắc. Thời kì rực rỡ hoàng kim là thuộc về mùa xuân. Qua hạ vào thu là bước vào kì tàn phai. Một sự tàn phai không thể tránh khỏi. Mùa thu là mùa phôi pha. Nhưng đối với thi sĩ này, thì ngay trong độ phai tàn, giai nhân ấy vẫn cứ kiêu sa, đài các, lộng lẫy. Đây mùa thu tới có lẽ là thi phẩm được nảy sinh trực tiếp từ cảm quan ấy.

(3) Cũng không riêng chuyện cảm quan. Đây mùa thu tới còn thuộc về một cảm hứng rất Xuân Diệu: cảm hứng nghiêng về thời gian. Như cái tên của nó, Đây mùa thu tới đã chọn một thời điểm riêng để đến với mùa thu. Ấy là thời điểm giao mùa. Chỉ cần làm một so sánh nhỏ với chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến sẽ thấy rõ hơn cảm hứng này của Xuân Diệu. Trong chùm thơ nổi tiếng của mình, Tam nguyên Yên Đổ viết về một mùa thu đã hoàn toàn định hình, đã ngự trị từ lâu ở làng cảnh Việt Nam. Thi nhân chỉ đi tìm kiếm những gì là đặc trưng nhất để vẽ lên bức tranh thu. Nghệ thuật của Nguyễn Khuyến có phần nghiêng về không gian, nghiêng về cái tĩnh. Còn thi sĩ Xuân Diệu thì chờ cái lúc mùa thu từ phương xa về, đáp xuống xứ sở này, dần dần từng bước xâm chiếm toàn bộ thiên nhiên, cây cỏ và con người. Ngòi bút Xuân Diệu bám từng bước đi của thời gian, nắm bắt cái dáng vẻ, cái trạng thái sự vật đang ngả dần sang thu, đất trời cứ thu dần thu dần để thành thu hẳn. Nghệ thuật Xuân Diệu, rõ ràng, nghiêng về thời gian, nghiêng về cái động.

(Trích Thơ, Điệu hồn và cấu trúc, Chu Văn Sơn, NXB Hội Nhà văn, 2021, tr. 83-85)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 (2,0 điểm). Hoàn thành sơ đồ sau để thể hiện mối quan hệ giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản:
- Luận đề: ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
- Luận điểm 1: ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
- Luận điểm 2: ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu 2 (1,0 điểm). Theo tác giả bài viết, điều cốt yếu khiến Xuân Diệu không chỉ là thi sĩ của mùa xuân mà còn là "thi sĩ của mùa thu" là gì?
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu 3 (1,0 điểm). Trong đoạn (3), để làm sáng tỏ nhận định Đây mùa thu tới thuộc về "cảm hứng nghiêng về thời gian", tác giả đã sử dụng những lí lẽ nào? Hãy chỉ ra 02 lí lẽ tiêu biểu.
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Câu 4 (3,0 điểm).
a) Chỉ ra các bằng chứng được tác giả sử dụng trong đoạn (3) của văn bản.
b) Phân tích tác dụng của việc sử dụng các bằng chứng đó đối với việc làm sáng tỏ luận điểm của đoạn văn.
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

PHẦN II. VIẾT (3,0 điểm)

Câu 5 (3,0 điểm).
Từ quan niệm của thi sĩ Xuân Diệu được nêu trong văn bản: dù bước vào kì phai tàn, thiên nhiên – giai nhân vẫn luôn toát lên vẻ kiêu sa, đài các, lộng lẫy và tràn đầy sức sống, hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của thái độ sống tích cực, lạc quan trước những khó khăn, thử thách đối với thế hệ trẻ hôm nay.

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Giám khảo cần nắm vững nội dung trình bày trong Hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh; tránh đếm ý cho điểm một cách máy móc.
- Chủ động, linh hoạt vận dụng biểu điểm; trân trọng những bài làm có tư duy mạch lạc, sáng tạo, giàu cảm xúc và lập luận thuyết phục.
- Chấp nhận các cách diễn đạt tương đương hoặc góc nhìn khác nếu hợp lí và có căn cứ xác đáng.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

Lưu ý: Chấp nhận các cách diễn đạt tương đương nếu học sinh lập luận chặt chẽ, thuyết phục.