Ma trận, bản đặc tả và đề kiểm tra Giữa học kỳ I Ngữ văn 7

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

1

Đọc hiểu

Văn bản truyện (ngoài SGK)
- Phương thức biểu đạt, chi tiết nội dung.
- Ý nghĩa lời khuyên, bài học ứng xử.

2 câu (TL)
1,0 điểm

1 câu (TL)
1,5 điểm

1 câu (TL)
1,5 điểm

40%
(4,0 điểm)

Tiếng Việt
- Từ láy và tác dụng gợi tả.
- Biện pháp tu từ nói giảm nói tránh.

0

2 câu (TL)
2,0 điểm

0

20%
(2,0 điểm)

2

Viết

Viết đoạn văn biểu cảm (khoảng 150 – 200 chữ) ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ.

1 ý (TL)*
0,5 điểm

1 ý (TL)*
2,5 điểm

1 ý (TL)*
1,0 điểm

40%
(4,0 điểm)

Tổng số câu / ý

2 câu + 1 ý

3 câu + 1 ý

1 câu + 1 ý

7 câu

Tổng điểm

1,5 điểm

6,0 điểm

2,5 điểm

10,0 điểm

Tỉ lệ %

15%

60%

25%

100%

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

1

Đọc hiểu

Đọc hiểu văn bản văn xuôi (Truyện)

Nhận biết:
- Nhận biết được phương thức biểu đạt chính của đoạn trích truyện.
- Nhận biết, tìm kiếm được các chi tiết, hình ảnh cụ thể được thể hiện trong văn bản.
Thông hiểu:
- Hiểu và lí giải được ý nghĩa lời khuyên, bài học đạo lí mà nhân vật gửi gắm qua chi tiết trong văn bản.
Vận dụng:
- Rút ra được bài học có ý nghĩa cho bản thân về thái độ, cách ứng xử đối với người thân trong gia đình.

Câu 1
(0,5 đ)

Câu 2
(0,5 đ)

Câu 5
(1,5 đ)

Câu 6
(1,5 đ)

Kiến thức Tiếng Việt

Thông hiểu:
- Xác định được các từ láy và chỉ ra tác dụng biểu cảm, gợi tả hình ảnh của từ láy trong ngữ cảnh cụ thể.
- Xác định được biện pháp tu từ nói giảm nói tránh và phân tích được tác dụng làm giảm đau thương, thể hiện sự trân trọng.

0

Câu 3
(1,0 đ)

Câu 4
(1,0 đ)

0

2

Viết

Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ

Nhận biết:
- Đảm bảo đúng cấu trúc của đoạn văn (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn), dung lượng khoảng 150 – 200 chữ.
- Xác định đúng đối tượng và yêu cầu biểu cảm.
Thông hiểu:
- Trình bày được mạch cảm xúc rõ ràng về nội dung (tình cảm gia đình, lòng biết ơn mẹ, trân trọng hạt lúa bát cơm).
- Chỉ ra và cảm nhận được nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ (thể thơ bốn chữ, hình ảnh, từ ngữ, biện pháp tu từ).
Vận dụng:
- Bộc lộ cảm xúc sâu sắc, chân thành; rút ra bài học liên hệ bản thân.
- Diễn đạt truyền cảm, có sáng tạo, dùng từ và đặt câu linh hoạt, giàu chất văn.

1 ý
(0,5 đ)

1 ý
(2,5 đ)

1 ý
(1,0 đ)

Tổng số câu

2 câu + 1 ý

3 câu + 1 ý

1 câu + 1 ý

Tổng điểm

1,5 điểm

6,0 điểm

2,5 điểm

I

ĐỌC HIỂU

6,0

1

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp miêu tả và biểu cảm).

0,5

2

Lý do bà gom thóc lép:
- Đem xay giã, nấu cám cho đàn gà, con lợn, chẳng bỏ đi thứ gì.
- Hạt lép cũng là giọt mồ hôi của người nông dân "một nắng hai sương", cần phải biết chắt chiu, trân trọng.

0,25

0,25

3

- Tìm đúng ít nhất 2 từ láy (trong số các từ: cặm cụi, lí lắc, đôn hậu, gầy gộc, tần tảo, nhọc nhằn, lặn lội, êm đềm...). (0,5 điểm)
- Tác dụng: Khắc họa sinh động, chân thực hình ảnh người bà chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh, cả đời lam lũ vì con cháu nhưng luôn đôn hậu, bao dung. (0,5 điểm)

0,5

0,5

4

- Chỉ ra cụm từ nói giảm nói tránh: "mãi mãi nằm lại" (thay cho từ hi sinh, chết). (0,25 điểm)
- Tác dụng:
+ Làm giảm bớt cảm giác đau thương, mất mát, xót xa trước sự hi sinh của người ông trong chiến tranh. (0,5 điểm)
+ Thể hiện tấm lòng tiếc thương, trân trọng, biết ơn sâu sắc đối với người đã ngã xuống vì Tổ quốc. (0,25 điểm)

0,25

0,5

0,25

5

Lời khuyên của bà có ý nghĩa:
- "Hạt tấm, hạt rơi": Biểu tượng cho những điều nhỏ bé, bình dị, thành quả lao động vất vả.
- Ý nghĩa: Khuyên răn con người phải biết quý trọng thành quả lao động, sống tiết kiệm, có lòng biết ơn đối với những người đã tạo ra của cải, không lãng phí dù là những thứ nhỏ nhặt nhất.

0,5

1,0

6

Học sinh rút ra bài học phù hợp, thuyết phục. Có thể theo các hướng sau:
- Luôn yêu thương, kính trọng, biết ơn công lao sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ.
- Biết quan tâm, đỡ đần công việc vừa sức để chia sẻ những nhọc nhằn với người thân.
- Lắng nghe những lời dạy bảo quý báu và trân trọng những phút giây sum vầy bên gia đình.
(Diễn đạt mạch lạc, đúng dung lượng: 1,5 điểm; chưa trọn vẹn: 0,5 – 1,0 điểm).

1,5

II

VIẾT

4,0

1

Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về bài thơ bốn chữ "Hạt thóc tình thương"

4,0

a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn biểu cảm: Có mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn; dung lượng khoảng 150 – 200 chữ; diễn đạt liền mạch, không xuống dòng tùy tiện.

0,25

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Thể hiện cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ bốn chữ Hạt thóc tình thương.

0,25

c. Triển khai cảm xúc hợp lý, sâu sắc: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách, kết hợp cảm xúc chân thành với việc chỉ ra nét đặc sắc về hình thức thơ. Cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

Mở đoạn: Giới thiệu nhan đề bài thơ, tác giả và nêu ấn tượng, cảm xúc khái quát về bài thơ.

0,5

Thân đoạn: Trình bày cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ:
- Cảm nhận về hình ảnh hạt thóc ngoan ngoãn ấp ủ mầm xanh ước mơ và sự gắn kết với nỗi vất vả, giọt mồ hôi của người mẹ trên đồng ruộng ("ướt đẫm lưng cày", "mặt trời cháy đỏ").
- Thấu hiểu và xúc động trước ý nghĩa của hạt gạo, bát cơm dẻo thơm được đổi bằng công lao, tình yêu thương bao la của mẹ.
- Bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, trân trọng tình mẫu tử thiêng liêng và thành quả lao động.
- Chỉ ra nét đặc sắc nghệ thuật: thể thơ 4 chữ nhịp nhàng, ngôn từ mộc mạc, hình ảnh thơ bình dị mà gợi cảm, biện pháp nhân hóa...

0,5

0,75

0,5

0,5

Kết đoạn: Khái quát lại cảm xúc về bài thơ và rút ra bài học liên hệ bản thân (lòng biết ơn mẹ, trân trọng bát cơm hằng ngày).

0,25

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, đặt câu đúng ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: Có cảm xúc chân thành, liên hệ sâu sắc, giàu hình ảnh, lối diễn đạt truyền cảm.

0,25

TỔNG ĐIỂM

10,0