Đề kiểm tra giữa học kỳ I môn Ngữ văn 7 - Trường THCS Tân Yên

1

Đọc hiểu

Thơ bốn chữ, năm chữ; kiến thức Tiếng Việt (từ láy, biện pháp tu từ)

2 TL

2 TL

2 TL

6,0

2

Viết

Đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ, năm chữ (khoảng 300 chữ)

0

1 TL*

1 TL*

4,0

Tổng

2,0

4,0

4,0

10,0

1

Đọc hiểu

Đọc hiểu văn bản thơ năm chữ

Nhận biết:
- Nhận biết được thể thơ, cách ngắt nhịp của bài thơ năm chữ.
- Nhận biết các hình ảnh, chi tiết tiêu biểu xuất hiện trực tiếp trong bài thơ.

Biết

1 TL (Câu 1)
1 TL (Câu 2)

Tiếng Việt: Từ láy và biện pháp tu từ

Thông hiểu:
- Xác định được từ láy và nêu được tác dụng gợi hình, gợi cảm của từ láy trong ngữ cảnh.
- Chỉ ra được biện pháp tu từ (điệp ngữ/nhân hoá) và phân tích được hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đối với việc bộc lộ cảm xúc.

Hiểu

1 TL (Câu 3)
1 TL (Câu 4)

Ý nghĩa văn bản và liên hệ đời sống

Vận dụng:
- Hiểu và làm rõ được ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh lời ru, tình cảm của nhân vật trữ tình.
- Rút ra được bài học cuộc sống, bày tỏ được thái độ, tình cảm đối với công ơn dưỡng dục của cha mẹ.

Vận dụng

1 TL (Câu 5)
1 TL (Câu 6)

2

Viết

Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ năm chữ

Vận dụng:
- Viết được đoạn văn (khoảng 300 chữ) ghi lại cảm xúc chân thành, sâu sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ năm chữ vừa đọc hiểu.
- Đảm bảo cấu trúc đoạn văn, mạch cảm xúc tự nhiên, diễn đạt trong sáng, chuẩn chính tả và ngữ pháp.

Vận dụng

1 TL (Câu 1)

I

ĐỌC HIỂU

6,0

1

- Thể thơ: Năm chữ (ngũ ngôn).

0,5

2

- Khi khôn lớn, con vẫn mang theo: Lời ru của mẹ.
- Lời ru biểu hiện: Tình thương yêu vô bờ bến, bao la, da diết (vợi vời) của mẹ dành cho con suốt cuộc đời.

0,5
0,5

3

- Thí sinh chỉ ra được ít nhất hai từ láy trong số các từ: mênh mang, xạc xào, vợi vời.
- Tác dụng:
+ Gợi tả không gian rộng lớn, âm thanh êm dịu, thân thương của thiên nhiên, quê hương xứ sở.
+ Khắc hoạ sâu sắc mức độ bao la, đong đầy, da diết không bao giờ vơi cạn của tình mẹ.

0,5

0,5

4

- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ ("Lời ru..." lặp lại ở đầu hai câu) kết hợp nhân hoá / ẩn dụ ("Lời ru hoá dòng sông", "Lời ru thành cánh cò").
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu tha thiết, ngọt ngào, ngân vang như chính khúc hát ru.
+ Khiến lời ru trở nên sinh động, cụ thể, hoá thân thành những cảnh vật thân thương nâng đỡ tâm hồn con lớn khôn.
+ Ca ngợi tình mẹ dịu ngọt nuôi dưỡng tuổi thơ và chắp cánh ước mơ cho con.

0,25

0,25
0,25
0,25

5

Học sinh nêu được cách hiểu về hình ảnh "lời ru":
- Lời ru là âm thanh ngọt ngào của tiếng hát ru mẹ đưa nôi, bồng ẵm con từ thuở ấu thơ.
- Lời ru là biểu tượng thiêng liêng cho tình yêu thương, sự che chở, hy sinh và sự đồng hành vô điều kiện của mẹ suốt chặng đường đời.
- Lời ru còn tượng trưng cho cội nguồn, quê hương, nuôi dưỡng tâm hồn con thành người tử tế, biết yêu thương.
(Học sinh diễn đạt thuyết phục, hợp lý đạt điểm tối đa).

0,5
0,5
0,5

6

Học sinh rút ra bài học ý nghĩa, chân thành. Gợi ý:
- Thấu hiểu, trân trọng và biết ơn sâu sắc tình yêu thương, công lao sinh thành dưỡng dục của cha mẹ.
- Luôn chăm ngoan, học giỏi, hiếu thảo, biết đỡ đần và sẻ chia với mẹ từ những việc nhỏ hằng ngày.
- Giữ trọn tình cảm với gia đình dù mai này có đi xa hay trưởng thành.
(Chấp nhận cách diễn đạt khác nếu hợp lý, thuyết phục).

0,5
0,5

II

VIẾT

4,0

1

Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về bài thơ "Lời ru của mẹ" (khoảng 300 chữ)

4,0

a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn
Đoạn văn có dung lượng khoảng 300 chữ; có câu mở đoạn, phát triển đoạn và kết đoạn rõ ràng; không tự ý ngắt thành nhiều đoạn.

0,5

b. Xác định đúng vấn đề cần ghi lại cảm xúc
Cảm xúc chân thành, sâu sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ Lời ru của mẹ (Xuân Quỳnh).

0,5

c. Triển khai đoạn văn thể hiện cảm xúc chân thành, sâu sắc
Học sinh có thể diễn đạt theo nhiều cách, kết hợp cảm nghĩ về vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật, bảo đảm các nội dung cơ bản sau:
- Mở đoạn: Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh, bài thơ Lời ru của mẹ và ấn tượng, cảm xúc chung về tác phẩm.
- Thân đoạn: Trình bày các cảm xúc, suy nghĩ cụ thể:
+ Cảm nhận sâu sắc về tình mẫu tử thiêng liêng, ấm áp: lời ru theo con từ thuở sơ sinh, hoá thân thành bờ tre, dòng sông, cánh cò để chở che, nâng đỡ và chắp cánh cho ước mơ của con.
+ Xúc động trước tấm lòng bao la, tình thương yêu vợi vời và sự dõi theo không ngừng nghỉ của mẹ trên vạn nẻo đường đời.
+ Ấn tượng với nét đặc sắc nghệ thuật: thể thơ 5 chữ giàu nhạc điệu tha thiết; từ ngữ giản dị, trong sáng; các từ láy gợi cảm (mênh mang, xạc xào, vợi vời) và các biện pháp tu từ điệp ngữ, ẩn dụ, nhân hoá sinh động.
- Kết đoạn: Khái quát lại cảm xúc về bài thơ; nêu lên bài học và tình cảm biết ơn sâu nặng đối với mẹ hiền.

2,0

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, đặt câu và ngữ pháp tiếng Việt.

0,5

e. Sáng tạo
Có cách diễn đạt giàu hình ảnh, giọng văn truyền cảm, có những liên tưởng và suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ.

0,5

TỔNG ĐIỂM

10,0