Đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn (Đề tham khảo năm 2027)

Họ và tên thí sinh: ................................................................

Số báo danh: ............................................................

Mã đề: 101

I

ĐỌC HIỂU

3,0

1

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

0,5

2

Theo đoạn trích, khi không dám ở một mình: "con người đánh mất năng lực tự vấn – chiếc chìa khóa duy nhất mở ra chiều sâu nhận thức."

0,5

3

- Biện pháp tu từ so sánh: tâm hồn cạn kiệt tĩnh lặng được so sánh với mặt nước bị khuấy đảo không ngừng (không phản chiếu được trời mây, không soi thấu ngọc ẩn).
- Tác dụng:
+ Tăng tính cụ thể, gợi cảm và sinh động cho lời văn.
+ Nhấn mạnh tác hại của sự bận rộn, xáo động nội tâm: làm mất đi khả năng nhận thức chân giá trị của cuộc sống và vẻ đẹp sâu kín trong tâm hồn.

0,75

0,25
0,5

4

Hiểu về nhận định: Tư duy độc lập không thể nảy mầm trong một tâm trí luôn xáo động bởi thị phi:
- "Thị phi": những lời đồn đoán, phán xét vô căn cứ, những tác động ồn ào từ đám đông bên ngoài.
- Nhận định khẳng định: Muốn có chính kiến, sự sáng suốt và tư duy độc lập, con người cần sự bình tâm, tự chủ; nếu để tâm trí bị cuốn theo dư luận và áp lực đám đông, ta sẽ đánh mất năng lực suy nghĩ tự do và chỉ biết lặp lại định kiến của người khác.
(Thí sinh có cách diễn đạt tương đương vẫn cho điểm tối đa).

0,75

0,25
0,5

5

- Thí sinh nêu rõ thông điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân (ví dụ: biết sống chậm lại; dũng cảm đối diện với chính mình; nuôi dưỡng không gian tĩnh lặng nội tâm; từ chối lối sống a dua, phụ thuộc thế giới ảo...).
- Lí giải thuyết phục, hợp lý và phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật.
(Gợi ý: Nếu nêu thông điệp nhưng chưa lí giải hoặc lí giải sơ sài: 0,25 điểm; nêu và lí giải sâu sắc: 0,5 điểm).

0,5

0,25
0,25

II

VIẾT

7,0

1

Viết đoạn văn về ý nghĩa của việc duy trì một khoảng lặng tâm hồn giữa nhịp sống hiện đại

2,0

a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành; bảo đảm dung lượng khoảng 200 chữ.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Ý nghĩa của việc duy trì một khoảng lặng tâm hồn giữa nhịp sống hiện đại.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề theo nhiều cách, có thể bảo đảm các ý sau:
- Khoảng lặng giúp tâm trí được nghỉ ngơi, phục hồi năng lượng sau những áp lực, căng thẳng của công việc và cuộc sống.
- Là cơ hội để con người tự soi chiếu, nhận diện rõ ưu khuyết điểm, từ đó định hình bản lĩnh và tư duy độc lập, không bị cuốn theo tâm lý đám đông.
- Giúp ta lắng nghe và thấu hiểu chính mình, nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, sự trân trọng những giá trị bình dị và thắt chặt mối dây liên kết thực sự với cuộc đời.

1,0

0,25
0,5

0,25

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, liên hệ thực tế giàu sức thuyết phục.

0,25

2

Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của người lính trẻ trong đoạn trích nhật ký và rút ra bài học lẽ sống cho thế hệ trẻ

5,0

a. Bảo đảm cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề.

0,5

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Vẻ đẹp tâm hồn của người lính trẻ qua trang nhật ký: tâm hồn nhạy cảm, yêu sự sống, lạc quan, giàu tình đồng đội và lý tưởng cống hiến cao đẹp.
- Bài học về lẽ sống cho thế hệ trẻ hôm nay.

0,5

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng; đáp ứng các nội dung cơ bản sau:

3,0

* Luận điểm 1: Giới thiệu khái quát
- Giới thiệu thể loại nhật ký chiến trường và vị trí của đoạn trích.
- Nêu vấn đề: Hình tượng người lính trẻ với vẻ đẹp tâm hồn cao đẹp, trong sáng giữa khói lửa chiến tranh.

0,5

* Luận điểm 2: Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của người lính trẻ
- Tâm hồn nhạy cảm, tha thiết yêu thiên nhiên và sự sống: Dù hành quân mệt mỏi, người lính vẫn mở lòng đón nhận vẻ đẹp mong manh mà kiên cường của nhành lan rừng, vệt trăng non; tìm thấy sự bình yên giữa hiện thực khốc liệt.
- Tình đồng đội ấm áp, trân trọng những giá trị giản dị: Nâng niu từng bát nước chè sẻ chia, nụ cười hồn nhiên trước giờ ra trận; sự gắn kết yêu thương là sức mạnh vượt qua cái chết.
- Lý tưởng sống cao cả, ý chí kiên định và tinh thần cống hiến: Ý thức sâu sắc trách nhiệm với Tổ quốc ("mỗi bước chân hành quân... là một nét vẽ cho hình hài hòa bình"); niềm tin sắt đá vào ngày chiến thắng; khẳng định bạo lực đạn bom không thể khuất phục khát vọng sống đẹp của tuổi trẻ.

1,5

0,5

0,5

0,5

* Luận điểm 3: Đánh giá nghệ thuật biểu hiện
- Thể văn nhật ký với giọng điệu tâm tình, chân thật, giàu chất thơ và chất triết lý sâu sắc.
- Ngôn ngữ giản dị, giàu sức gợi; sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bút pháp tự sự và trữ tình.

0,5

* Luận điểm 4: Rút ra bài học về lẽ sống cho thế hệ trẻ hôm nay
- Trân trọng nền hòa bình, tự do được đánh đổi bằng xương máu của các thế hệ đi trước.
- Xây dựng lý tưởng sống đúng đắn, dám dấn thân, cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.
- Nuôi dưỡng vẻ đẹp tâm hồn: sống lạc quan, giàu lòng nhân ái, biết nâng niu những khoảnh khắc bình dị của đời sống.

0,5

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Có cách tiếp cận đề bài độc đáo; văn phong mạch lạc, giàu cảm xúc, có dẫn chứng thực tế xác đáng để so sánh, mở rộng.

0,25

TỔNG ĐIỂM

10,0