Đề thi chọn HSG lớp 12 THPT môn Ngữ văn năm học 2026 – 2027

Câu 1 (8,0 điểm).

Sự xuất hiện liên tiếp của những bộ phim lịch sử, cách mạng gần đây đã tạo nên làn sóng đặc biệt trong đời sống văn hóa. Không chỉ ghi dấu ở doanh thu phòng vé, những tác phẩm này còn cho thấy sức hút mạnh mẽ với thế hệ Gen Z [...]. Trải nghiệm trong rạp chiếu, nhiều bạn trẻ bắt đầu hành trình khám phá lịch sử theo cách riêng. Họ chia sẻ cảm xúc trên mạng xã hội, tìm đọc thêm sách báo, thậm chí tổ chức những chuyến thực tế đến những địa chỉ đỏ để tìm hiểu sâu hơn về lịch sử...

(Theo Gen Z và hành trình tìm về lịch sử qua màn ảnh, Báo Thanh Hóa, 10/09/2025)

Từ hành trình khám phá lịch sử của giới trẻ được đề cập ở trên, anh/chị hãy bày tỏ quan điểm của mình về ý kiến: Lịch sử, đó là tiếng vọng của quá khứ trong tương lai và là ảnh phản chiếu của tương lai trong quá khứ. (Victor Hugo)

Câu 2 (12,0 điểm).

Bàn về truyện ngắn, nhà văn W. Booth cho rằng: Ở truyện ngắn, điều quan trọng không chỉ là kể mà làm cho sự sống hiển hiện để người đọc tự cảm thấy.

(Từ tác phẩm truyện ngắn, NXB Đại học Bắc Kinh, 1989, tr. 3)

Qua việc phân tích truyện ngắn Phố núi (Dương Nữ Khánh Thương) dưới đây và từ quá trình đọc văn của bản thân, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về ý kiến trên.

PHỐ NÚI
Dương Nữ Khánh Thương

Dốc núi thoai thoải hình nơm trải xa trông buồn buồn chênh chếch như tấm lưng người khom ngả về phía trước rồi quay lưng lại với phố núi đằng kia.

Cậu bé ngồi trên bậu cửa pha những bảng màu. Những màu sắc pha lẫn trông hài hòa, có điều lạnh như một ánh nhìn trong cái rét căm căm của chiều núi. Trên giá vẽ, là một mảng tối sậm nhòe nhoẹt nhưng rõ nét, rất trẻ con và có nét ngộ ngộ.

Trên cái nền đó là một người đàn bà mắt buồn thăm thẳm, khóe môi nửa cười trễ xuống, cái cằm hơi lẹm và cũng lạnh như khóe nhìn. Bên cạnh bà là một con mèo đuôi đốm bởi ánh nắng tái qua vòm lá nhợt nhạt. Cậu bé bặm môi nắn nót đè...

Người đàn ông bước ra nheo mắt:
- Ai vậy con?
- Đâu ba?
- Đó. Người đàn bà trong tranh?
- Mẹ... con...

Cậu bé thả rơi tiếng “mẹ” như một phát đạn cướp cò nổ tung người đàn ông. Ông đứng lặng. Trân trối.
- Sao vậy ba? Mẹ giống thế này không?

Người đàn ông không nói, mắt vẫn nhìn vào bức tranh. Cậu bé dường như hối hận, vân vê tà áo. Hoảng hồn như cái chảo gang đổ úp xuống. Sương tan ra, loang dần. Đêm xuống. Ném từng vốc bóng tối.

Sáng. Bình minh lên.
“A! Chào bình minh!”

Cậu bé reo. Trong cái rét hây hẩy của chớm Đông, mặt trời lên đỏ từng sợi hanh hao. Khu nghĩa trang nằm chênh vênh được sưởi ấm bằng thứ nắng vàng sang. Mùi đất ẩm ẩm, ngai ngái. Bố đi xuống phố và bây giờ cậu thả hồ chạy nhảy xung quanh những luống cải vàng và cây chổi rành rậm rì. Cái thế giới đơn độc đó không làm cho cậu bé buồn mà cậu thấy dễ chịu. Khi chổi đàn đã mò vào mi mắt đã ngủ vùi ngon lành thỏa thuê cắn bằng ngôi nhà bên kia. Tiếng chuông một nhịp ngân nga, cảm giác nhột nhạt trong tưởng tượng khiến cậu buồn cười và ngủ ngay một giấc. Và bây giờ, dưới gốc thông cậu ngủ rất ngon, cảnh giấc nhột nhạt hâm lây và cậu cười hì hì. Cậu đang mơ mẹ cậu dắt cậu tung tăng, cầm nhang tới mộ. Mẹ cậu hệt trong ảnh nhưng nụ cười thì tươi rói. Cái bia mộ không còn là nỗi ám ảnh nữa mà là một cái gì đó gần gũi. Cậu muốn chạy xung quanh những người đã chết để hét to lên:
- Tớ có mẹ!

Các bia mộ gục gặc đầu. Các linh hồn cũng đang chung niềm vui với cậu.

Đột nhiên cậu hỏi ngớ ngẩn:
- Mẹ có phải là mẹ con không?

Mẹ cậu mặt đanh lại. Cậu nghe lạnh gáy. Nhưng mẹ cậu vuốt tóc cậu. Rồi ôm ghì. Rồi lại cười. Nắng ấm cả môi. Mắt mẹ long lanh. Nhưng đột nhiên, mẹ xô cậu, bước vội. Cậu ngạc nhiên. Cậu đâu có làm gì để mẹ bực. Bố vẫn khen cậu ngoan cơ mà. Ấm ức, cậu khóc rưng rức rồi khóc hu hu...

Chợt cậu tỉnh giấc. Xung quanh chẳng có mẹ. Chỉ có gió là vẫn gào, có san bằng mọi ý nghĩ.

Bố đã về, đang cầm nhang cắm lên nấm mộ rất nhiều cây chổi rành được tỉa tót cẩn thận. Sau đó, bố đi các bia mộ khác, cắm lên những que nhang. Mùi hương làm ấm cả không gian. Nắng đã lên cao. Những bia mộ đã sứt sẹo hoặc hoen ố vì thời gian, chỉ có cỏ nấm sát nhau vĩnh viễn. Họ là các linh hồn. Họ ở dưới, cậu nghĩ, còn ta ở trên mặt đất. Chính vì là các linh hồn nên họ khác ta. Đôi khi, sự khác biệt đó làm cho họ trở nên vời vợi, mang một vẻ ma quái, tồn tại ở dạng khác.

Cậu bé đang men theo bờ, nước mắt đã khô héo thành vệt dài trên má. Cậu đang nhìn theo con bướm, khe khẽ hát: “Là la la...” Trông cậu hồn nhiên quá. Tuổi nhỏ và những bia mộ của người dường như là một thế giới bí ẩn nhưng không hề có bóng tối. Trong đêm, cậu thấy những đốm lửa xanh thắp sáng xa xa. Trong cái màu xanh lập lòe huyễn diệu ấy, người ta đi chợ, mua bán như thường. Những chú bé trạc tuổi cậu đi theo mẹ nó, đằng kia là một ông xẩm, ở đây vài chị con gái cười rinh rích. Vô số bà già hiền từ ngồi nhai trầu. Cậu đã đọc truyện Andersen nhưng không hề thấy những mụ phù thủy tay dài nhảy múa. Không hề thấy những cây tầm ma. Lần đầu tiên cậu “thấy” là vào năm bảy tuổi. Cũng năm ấy, cậu biết mình không có mẹ bên cạnh.

Bố cậu sống như một cái bóng. Nhìn đứa con, ông thở dài sườn sượt. Thế giới bia mộ này không thể là nơi con ông lớn lên. Cậu phải có bạn bè, phải được đi học. Ông mới chỉ dạy con biết đọc và làm tính. Còn nhiều điều nữa cần cho một cậu bé. Và ông quyết định xuống núi. Đêm cuối cùng trước đỉnh cao thoai thoải ấy, cậu bé say sưa vẽ một bức tranh toàn ánh trăng trong cái hư ảo ánh trăng chiếu xuống những bia mộ lấp lánh, và tựa đề Đêm của Trăng. Lần cuối, cậu nhìn ra cái chợ đêm của thế giới linh hồn, ánh sáng vàng xanh, mắt cậu bé hiền như cũng xanh. Cậu thấy mẹ. Nhưng mẹ không thấy cậu. Vì đêm của dương thế là ngày của cõi âm. Trong đêm tối người ta đối diện với chính mình. Cậu không thấy sợ nữa vì cậu có mẹ. Mẹ cậu luôn bên cậu vì linh hồn có cánh. Đôi cánh làm con người đừng câm lặng.

Mùa xuân mới năm sau, có hai người đàn ông một già, một trẻ bước bên nhau chầm chậm đi trên sườn núi, lặng lẽ thắp những que nhang lên bia mộ. Họ dừng lại rất lâu bên nấm mộ có cây chổi rành. Người đàn ông già tóc bạc, cúi mặt. Con mắt người đàn ông trẻ long lanh thứ ánh sáng trong veo của cậu bé đêm chợ âm u năm trước...

(In trong Không cùng tầng bay, NXB Kim Đồng, 2023, tr. 15 – 19)

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................

Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.