Đề kiểm tra môn Ngữ văn (Đọc hiểu Bến quê - Thang điểm 6,0)

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự.

0,5

2

Điều mà suốt cuộc đời Nhĩ chưa từng làm được: Chưa một lần đặt chân lên bờ bãi bồi bên kia sông Hồng ngay trước cửa sổ gian gác nhà mình.

0,5

3

- Chỉ ra câu văn có biện pháp tu từ so sánh (chọn 1 trong 2 câu):
+ Câu 1: “Bên kia sông Hồng là dải đất phù sa phì nhiêu, bãi bồi bừng lên một màu vàng thau xen với màu xanh non của cây cỏ sau mưa — những màu sắc thân thuộc quá như da thịt, hơi thở của đất màu mỡ.”
+ Hoặc câu 2: Hình ảnh so sánh màu sắc của bãi bồi như da thịt, hơi thở của đất màu mỡ.
- Tác dụng:
+ Gợi hình: Tăng sức gợi tả vẻ đẹp sinh động, ấm áp, trù phú và giàu sức sống của cảnh sắc quê hương bến bãi thân thuộc.
+ Gợi cảm: Thể hiện tình yêu tha thiết, sự gắn bó máu thịt và nỗi niềm trân trọng muộn màng của nhân vật Nhĩ đối với những vẻ đẹp bình dị quanh mình; làm cho câu văn thêm truyền cảm, giàu chất thơ.

0,25


0,75

4

Nhận xét về tâm lý, cảm xúc của nhân vật Nhĩ:
- Sự thức tỉnh muộn màng nhưng sâu sắc: Nhĩ nhận ra vẻ đẹp diệu kỳ, bình dị của quê hương xứ sở ngay trước mắt mà cả đời anh đã lãng quên.
- Niềm xót xa, tiếc nuối âm thầm về những gì đã trôi qua khi nhận thấy mình bị cột chặt vào giường bệnh.
- Sự xúc động, ân hận và lòng biết ơn chân thành đối với sự chăm sóc, hy sinh thầm lặng của người vợ hiền (Liên).
(Thí sinh nêu được 2 - 3 ý thuyết phục cho điểm tối đa).

1,0

5

- Nêu được một bài học có ý nghĩa, ví dụ:
+ Bài học về sự trân trọng những vẻ đẹp bình dị, gần gũi quanh mình ngay trong hiện tại, tránh kiếm tìm xa xôi để rồi hối tiếc.
+ Bài học về tình nghĩa vợ chồng, lòng biết ơn đối với sự hi sinh thầm lặng của người thân yêu trong gia đình.
+ Nhận thức về những vòng vèo, chùng chình của đời người để sống tỉnh thức, trọn vẹn từng khoảnh khắc.
- Lý giải ngắn gọn, hợp lý và thuyết phục.
Gợi ý: Chấp nhận cách diễn đạt khác nếu hợp lý, thuyết phục.

0,5



0,5

II

VIẾT

2,0

1

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích

2,0

a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn
Thí sinh trình bày đúng hình thức đoạn văn, dung lượng khoảng 200 chữ; diễn đạt lưu loát, không ngắt đoạn tuỳ tiện.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích trong truyện ngắn Bến quê.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần làm rõ được các ý cơ bản sau:
- Về nội dung:
+ Đoạn trích khắc hoạ sự thức tỉnh sâu sắc của Nhĩ trước vẻ đẹp bình dị, trù phú của bãi bồi quê hương và nhận ra giá trị thiêng liêng của tình nghĩa vợ chồng, gia đình.
+ Thể hiện triết lý nhân sinh sâu sắc: Con người trong cuộc đời thường hay hướng tới những điều xa xôi mà dễ bỏ quên những giá trị đích thực, gần gũi ngay bên cạnh mình.
- Về nghệ thuật:
+ Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế, sâu sắc.
+ Hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng (bãi bồi bên kia sông, hoa bằng lăng cuối mùa, đôi bàn tay gầy guộc của Liên).
+ Ngôn ngữ trần thuật đượm chất suy tư, giọng văn trầm tĩnh, sâu lắng, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tự sự và trữ tình.

1,0

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, liên hệ cảm xúc chân thành.

0,25

TỔNG ĐIỂM

6,0