Đề kiểm tra Hoá học 12 – Ester, Lipid, Xà phòng và chất giặt rửa

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (4,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1 (0,25 điểm). Ester đơn chức, mạch hở có nhóm chức đặc trưng nào sau đây?

Câu 2 (0,25 điểm). Hợp chất hữu cơ $\ce{CH3COOC2H5}$ có tên gọi theo danh pháp thay thế là

Câu 3 (0,25 điểm). Ester nào sau đây có mùi thơm đặc trưng của chuối chín và thường được sử dụng làm hương liệu thực phẩm?

Câu 4 (0,25 điểm). So với alcohol và carboxylic acid có cùng phân tử khối hoặc cùng số nguyên tử carbon, ester thường có nhiệt độ sôi thấp hơn chủ yếu do

Câu 5 (0,25 điểm). Phản ứng thuỷ phân ester trong môi trường acid thường là phản ứng

Câu 6 (0,25 điểm). Đun nóng ester $\ce{HCOOCH3}$ với một lượng vừa đủ dung dịch $\ce{NaOH}$, sản phẩm hữu cơ thu được gồm

Câu 7 (0,25 điểm). Chất béo (triacylglycerol) là triester của carboxylic acid mạch dài, không phân nhánh (acid béo) với

Câu 8 (0,25 điểm). Acid béo nào sau đây là acid béo không no, có một liên kết đôi $\ce{C=C}$ trong phân tử?

Câu 9 (0,25 điểm). Ở điều kiện thường, dầu thực vật tồn tại ở thể lỏng chủ yếu là do thành phần phân tử chứa nhiều gốc acid béo

Câu 10 (0,25 điểm). Quá trình chuyển hoá dầu thực vật (chất béo lỏng) thành bơ nhân tạo (chất béo rắn) trong công nghiệp được thực hiện bằng phản ứng nào sau đây?

Câu 11 (0,25 điểm). Xà phòng thường dùng trong đời sống hàng ngày có thành phần chính là muối sodium hoặc potassium của

Câu 12 (0,25 điểm). Phân tử chất giặt rửa tổng hợp và xà phòng có đặc điểm cấu tạo chung là gồm hai phần:

Câu 13 (0,25 điểm). Cơ chế tẩy rửa của xà phòng dựa trên hiện tượng đuôi kị nước của phân tử xà phòng

Câu 14 (0,25 điểm). Ưu điểm nổi bật của chất giặt rửa tổng hợp so với xà phòng là

Câu 15 (0,25 điểm). Chất giặt rửa tổng hợp có chứa mạch hydrocarbon phân nhánh thường ít được khuyến khích sử dụng hiện nay vì

Câu 16 (0,25 điểm). Trong thí nghiệm điều chế ethyl acetate từ acetic acid và ethyl alcohol, sulfuric acid đặc đóng vai trò

Câu 17 (0,25 điểm). Cho ester X có công thức phân tử $\ce{C3H6O2}$. Khi thuỷ phân X trong dung dịch $\ce{NaOH}$ đun nóng thu được sodium formate. Công thức cấu tạo của X là

Câu 18 (0,25 điểm). Xà phòng hoá hoàn toàn $4,4$ gam ethyl acetate bằng một lượng vừa đủ dung dịch $\ce{NaOH}$. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được khối lượng muối khan là

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1 (1,0 điểm). Cho ester mạch hở E có công thức phân tử $\ce{C6H10O4}$ tham gia phản ứng theo đúng tỉ lệ mol sau:

$$\ce{E + 2NaOH ->[t^\circ] 2X + Y}$$

$$\ce{X + HCl -> Z + NaCl}$$

Biết rằng khi đốt cháy hoàn toàn $1\text{ mol}$ chất Y thu được $2\text{ mol } \ce{CO2}$ và $3\text{ mol } \ce{H2O}$.
a) Chất Y hoà tan được $\ce{Cu(OH)2}$ ở nhiệt độ thường tạo thành dung dịch màu xanh lam.
b) Nhiệt độ sôi của chất Z cao hơn nhiệt độ sôi của ethyl alcohol ($\ce{C2H5OH}$).
c) Trong một phân tử hợp chất E có chứa 2 nhóm methylene ($\ce{-CH2-}$).
d) Thuỷ phân hoàn toàn $14,6\text{ gam}$ E trong $200\text{ mL}$ dung dịch $\ce{NaOH}$ $1,5\text{ M}$, đun nóng, cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được $20,4\text{ gam}$ chất rắn khan.

Câu 2 (1,0 điểm). Tiến hành thí nghiệm điều chế ester ethyl acetate trong phòng thí nghiệm theo các bước sau:
Bước 1: Cho vào ống nghiệm khô khoảng $2\text{ mL}$ ethanol nguyên chất, $2\text{ mL}$ acetic acid đặc và $1\text{ mL } \ce{H2SO4}$ đặc, lắc đều. Thêm vào ống nghiệm vài viên đá bọt.
Bước 2: Lắp ống sinh hàn không khí vào miệng ống nghiệm, đun cách thuỷ hỗn hợp trong nồi nước nóng ($65 - 70^\circ\text{C}$) khoảng $10 - 15$ phút.
Bước 3: Làm lạnh ống nghiệm, sau đó rót thêm vào hỗn hợp $3\text{ mL}$ dung dịch $\ce{NaCl}$ bão hoà, lắc nhẹ rồi để yên.
a) Ở bước 1, dung dịch $\ce{H2SO4}$ đặc đóng vai trò vừa là chất xúc tác, vừa có tác dụng hút nước làm cân bằng hoá học chuyển dịch theo chiều thuận.
b) Việc thêm các viên đá bọt giúp hỗn hợp chất lỏng sôi đều, tránh hiện tượng quá nhiệt gây sôi bùng trào ra ngoài.
c) Ở bước 3, việc thêm dung dịch $\ce{NaCl}$ bão hoà nhằm làm tăng khối lượng riêng của lớp chất lỏng phía dưới, giúp ester tách lớp và nổi lên trên rõ rệt hơn.
d) Nếu ở bước 3 thay dung dịch $\ce{NaCl}$ bão hoà bằng dung dịch $\ce{NaOH}$ loãng thì lượng ester thu được sẽ tăng lên do $\ce{NaOH}$ trung hoà acid còn dư.

Câu 3 (1,0 điểm). Cho chất béo X là triacylglycerol tạo bởi glycerol và hỗn hợp hai acid béo gồm palmitic acid ($\ce{C15H31COOH}$) và oleic acid ($\ce{C17H33COOH}$).
a) Số đồng phân cấu tạo triacylglycerol tối đa thoả mãn điều kiện của X là 4.
b) Đốt cháy hoàn toàn $1\text{ mol}$ chất béo X luôn thu được số mol $\ce{CO2}$ lớn hơn số mol $\ce{H2O}$ là $3\text{ mol}$ hoặc $4\text{ mol}$.
c) Hiđro hoá hoàn toàn chất béo X (xúc tác $\ce{Ni}$, đun nóng) luôn thu được một chất béo no duy nhất là tripalmitin.
d) Cho $0,1\text{ mol}$ hỗn hợp E gồm các đồng phân cấu tạo của X phản ứng tối đa với $24\text{ gam } \ce{Br2}$ trong dung dịch khi tỉ lệ mol giữa đồng phân chứa 2 gốc oleate và đồng phân chứa 1 gốc oleate trong E là $1 : 1$.

Câu 4 (1,0 điểm). Một mẫu mỡ động vật X nặng $100\text{ gam}$ gồm triglyceride Y và một lượng nhỏ acid béo tự do Z. Biết chỉ số acid của mẫu mỡ X là $5,6$. Để xà phòng hoá hoàn toàn $100\text{ gam}$ mẫu mỡ X trên cần dùng vừa đủ $12,4\text{ gam } \ce{NaOH}$, sau phản ứng thu được $9,2\text{ gam}$ glycerol và dung dịch chứa hỗn hợp muối sodium của các acid béo.
a) Mẫu mỡ có chỉ số acid càng cao chứng tỏ mỡ càng tươi mới và chưa bị ôi thiu bởi oxygen trong không khí.
b) Số mol acid béo tự do Z có trong $100\text{ gam}$ mẫu mỡ trên là $0,01\text{ mol}$.
c) Khối lượng muối khan của các acid béo thu được sau phản ứng xà phòng hoá $100\text{ gam}$ mẫu mỡ trên là $103,02\text{ gam}$.
d) Dùng toàn bộ lượng muối sodium thu được ở trên để sản xuất loại xà phòng bánh chứa $70\%$ khối lượng muối sodium của acid béo thì khối lượng xà phòng bánh tối đa thu được là khoảng $147,17\text{ gam}$.

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (1,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 6. Viết kết quả tính toán hoặc số lượng tìm được vào phần làm bài.

Câu 1 (0,25 điểm). Ứng với công thức phân tử $\ce{C8H8O2}$, có bao nhiêu đồng phân cấu tạo ester chứa vòng benzene mà khi cho tác dụng với dung dịch $\ce{NaOH}$ dư, đun nóng theo tỉ lệ mol $1 : 2$ thu được hỗn hợp gồm hai muối hữu cơ?

Câu 2 (0,25 điểm). Đun nóng hỗn hợp gồm $12,0\text{ gam}$ acetic acid và $13,8\text{ gam}$ ethanol với xúc tác $\ce{H2SO4}$ đặc. Sau một thời gian, làm nguội hỗn hợp rồi tách lấy sản phẩm thì thu được $13,2\text{ gam}$ ethyl acetate. Hiệu suất của phản ứng ester hoá trên bằng bao nhiêu phần trăm?

Câu 3 (0,25 điểm). Để trung hoà lượng acid béo tự do có trong $14,0\text{ gam}$ một mẫu dầu thực vật cần dùng vừa đủ $15\text{ mL}$ dung dịch $\ce{KOH}$ $0,1\text{ M}$. Chỉ số acid của mẫu dầu thực vật đó bằng bao nhiêu?

Câu 4 (0,25 điểm). Xà phòng hoá hoàn toàn $26,7\text{ gam}$ một triacylglycerol X bằng dung dịch $\ce{KOH}$ vừa đủ, đun nóng. Sau khi phản ứng kết thúc, cô cạn dung dịch thu được $28,98\text{ gam}$ hỗn hợp muối khan của các acid béo no. Khối lượng $\ce{KOH}$ đã tham gia phản ứng là bao nhiêu gam?

Câu 5 (0,25 điểm). Đốt cháy hoàn toàn $m$ gam một triacylglycerol X cần dùng vừa đủ $3,22\text{ mol } \ce{O2}$, thu được $2,28\text{ mol } \ce{CO2}$ và $2,12\text{ mol } \ce{H2O}$. Mặt khác, $m$ gam X phản ứng cộng tối đa với bao nhiêu mililít dung dịch $\ce{Br2}$ $0,5\text{ M}$?

Câu 6 (0,25 điểm). Cho $15,5\text{ gam}$ hỗn hợp E gồm hai ester đơn chức, mạch hở X và Y ($M_X < M_Y$) tác dụng vừa đủ với $200\text{ mL}$ dung dịch $\ce{NaOH}$ $1\text{ M}$, đun nóng, thu được alcohol methanol ($\ce{CH3OH}$) và hỗn hợp Z gồm hai muối của hai carboxylic acid no, đồng đẳng kế tiếp. Khối lượng của ester X trong $15,5\text{ gam}$ hỗn hợp E là bao nhiêu gam?

Cho nguyên tử khối của các nguyên tố: H = 1; C = 12; O = 16; Na = 23.

--------- HẾT ---------

Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................