Đề kiểm tra 15 phút Hoá học 12 - Bài 1: Ester

TRƯỜNG THPT ....................

TỔ HÓA HỌC

Đề chính thức

KIỂM TRA 15 PHÚT HỌC KỲ I

Môn: Hóa học – Lớp 12

Thời gian làm bài: 15 phút (không kể thời gian phát đề)

Cho nguyên tử khối: H = 1; C = 12; O = 16; Na = 23; K = 39; Ag = 108.

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (4,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 8. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1 (0,5 điểm). Hợp chất nào sau đây thuộc loại ester?

A. $\ce{CH3COOH}$ .

B. $\ce{CH3COOCH3}$ .

C. $\ce{C2H5OH}$ .

D. $\ce{CH3CHO}$ .

Câu 2 (0,5 điểm). Ester methyl formate có công thức cấu tạo thu gọn là

A. $\ce{HCOOCH3}$ .

B. $\ce{CH3COOCH3}$ .

C. $\ce{HCOOC2H5}$ .

D. $\ce{CH3COOC2H5}$ .

Câu 3 (0,5 điểm). Isoamyl acetate là ester có mùi thơm đặc trưng của chuối chín. Công thức phân tử của isoamyl acetate là

A. $\ce{C5H10O2}$ .

B. $\ce{C6H12O2}$ .

C. $\ce{C7H14O2}$ .

D. $\ce{C4H8O2}$ .

Câu 4 (0,5 điểm). Thủy phân hoàn toàn ethyl propionate trong dung dịch $\ce{NaOH}$ đun nóng thu được muối nào sau đây?

A. $\ce{CH3COONa}$ .

B. $\ce{C2H5COONa}$ .

C. $\ce{HCOONa}$ .

D. $\ce{C3H7COONa}$ .

Câu 5 (0,5 điểm). Phản ứng giữa acetic acid và ethanol với xúc tác $\ce{H2SO4}$ đặc, đun nóng được gọi là phản ứng

A. xà phòng hóa.

B. ester hóa.

C. trùng hợp.

D. tráng gương.

Câu 6 (0,5 điểm). So với alcohol và carboxylic acid có cùng phân tử khối hoặc cùng số nguyên tử carbon, nhiệt độ sôi của ester thường

A. thấp hơn nhiều do không có liên kết hydrogen liên phân tử.

B. cao hơn nhiều do có liên kết hydrogen liên phân tử bền vững.

C. xấp xỉ bằng nhau vì đều là hợp chất hữu cơ chứa oxygen.

D. cao hơn alcohol nhưng thấp hơn carboxylic acid.

Câu 7 (0,5 điểm). Thủy phân ester $X$ đơn chức trong dung dịch $\ce{NaOH}$ , thu được muối sodium acetate và alcohol $Y$ . Biết $Y$ có tỉ khối hơi so với $\ce{H2}$ bằng 23. Tên gọi của $X$ là

A. methyl acetate.

B. ethyl acetate.

C. propyl acetate.

D. ethyl formate.

Câu 8 (0,5 điểm). Cho các ester sau: (1) vinyl acetate, (2) methyl acrylate, (3) phenyl acetate, (4) benzyl acetate. Số ester khi thủy phân trong dung dịch $\ce{NaOH}$ đun nóng cho sản phẩm có khả năng tham gia phản ứng tráng bạc là

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 2. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1 (2,0 điểm). Tiến hành thí nghiệm điều chế ethyl acetate theo các bước sau:
- Bước 1: Cho $2\text{ mL}$ ethanol nguyên chất, $2\text{ mL}$ acetic acid nguyên chất và vài giọt $\ce{H2SO4}$ đặc vào ống nghiệm khô. Lắc đều.
- Bước 2: Lắp ống sinh hàn không khí, đun cách thủy ống nghiệm trong nồi nước sôi khoảng 5 – 7 phút ở nhiệt độ $65 - 70^\circ\text{C}$ .
- Bước 3: Làm lạnh, sau đó rót từ từ chất lỏng trong ống nghiệm vào cốc chứa $5\text{ mL}$ dung dịch $\ce{NaCl}$ bão hòa.

a) Sulfuric acid đặc đóng vai trò vừa là chất xúc tác, vừa hút nước để chuyển dịch cân bằng tạo ester.
b) Phản ứng điều chế ethyl acetate ở Bước 2 là phản ứng một chiều, xảy ra hoàn toàn.
c) Ở Bước 3, dung dịch $\ce{NaCl}$ bão hòa được dùng để tăng khối lượng riêng của lớp dung dịch phía dưới, giúp ester tách lớp rõ ràng và nổi lên trên.
d) Có thể thay thế dung dịch $\ce{NaCl}$ bão hòa bằng dung dịch $\ce{HCl}$ loãng mà hiện tượng tách lớp vẫn diễn ra tương tự và không ảnh hưởng đến ester.

Câu 2 (2,0 điểm). Hợp chất hữu cơ no, đơn chức, mạch hở $E$ có công thức phân tử $\ce{C4H8O2}$ .
a) Hợp chất $E$ có tổng cộng 4 đồng phân cấu tạo ester.
b) Cho $E$ tác dụng với dung dịch $\ce{NaOH}$ dư, đun nóng, luôn thu được muối và alcohol.
c) Nếu $E$ tham gia phản ứng tráng bạc với thuốc thử Tollens thì $E$ có tên gọi duy nhất là propyl formate.
d) Thủy phân hoàn toàn $8,8\text{ gam } E$ bằng dung dịch $\ce{NaOH}$ vừa đủ, đun nóng, cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được $8,2\text{ gam}$ muối khan thì tên gọi của $E$ là ethyl acetate.

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (2,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 2.

Câu 1 (1,0 điểm). Xà phòng hóa hoàn toàn $8,8\text{ gam}$ ethyl acetate bằng một lượng vừa đủ dung dịch $\ce{NaOH}$ . Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được $m\text{ gam}$ muối khan. Giá trị của $m$ là bao nhiêu?
(Kết quả làm tròn đến chữ số hàng phần mười).

Câu 2 (1,0 điểm). Thủy phân hoàn toàn $0,1\text{ mol}$ phenyl acetate ( $\ce{CH3COOC6H5}$ ) trong dung dịch $\ce{NaOH}$ dư (đun nóng). Số mol $\ce{NaOH}$ tối đa tham gia phản ứng là bao nhiêu?

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................

TRƯỜNG THPT ....................

TỔ HÓA HỌC

Hướng dẫn chấm chính thức

KIỂM TRA 15 PHÚT HỌC KỲ I

Môn: Hóa học – Lớp 12

Thời gian làm bài: 15 phút

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Thí sinh làm bài theo các phương pháp khác nhau nếu lập luận đúng, kết quả chính xác đều được điểm tối đa.
- Phần trắc nghiệm nhiều phương án và trả lời ngắn chấm theo thang điểm quy định; phần đúng/sai chấm theo bậc thang điểm của cấu trúc đề GDPT 2018.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (4,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm.

Câu	1	2	3	4	5	6	7	8
Đáp án	B	A	C	B	B	A	B	A

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

Điểm tối đa của 01 câu là 2,0 điểm.
Quy tắc tính điểm mỗi câu:
- Đúng 01 ý được 0,2 điểm.
- Đúng 02 ý được 0,5 điểm.
- Đúng 03 ý được 1,0 điểm.
- Đúng cả 04 ý được 2,0 điểm.

Câu	Ý	Lệnh hỏi	Đáp án (Đ/S)	Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1	a	Vai trò của $\ce{H2SO4}$ đặc	Đ	$\ce{H2SO4}$ đặc xúc tác và hút nước làm cân bằng dịch chuyển sang chiều thuận.
	b	Đặc điểm phản ứng ester hóa	S	Phản ứng ester hóa là phản ứng thuận nghịch (hai chiều), không hoàn toàn.
	c	Vai trò dung dịch $\ce{NaCl}$ bão hòa	Đ	Giúp tăng tỉ trọng pha nước, giảm độ tan của ester, giúp ethyl acetate nổi lên tách lớp.
	d	Thay thế bằng $\ce{HCl}$ loãng	S	$\ce{HCl}$ loãng không tạo môi trường ưu trương tốt như $\ce{NaCl}$ bão hòa và có thể xúc tác thủy phân ngược lại ester khi có nước.
Câu 2	a	Số đồng phân ester $\ce{C4H8O2}$	Đ	Gồm 4 ester: $\ce{HCOOCH2CH2CH3}$ , $\ce{HCOOCH(CH3)2}$ , $\ce{CH3COOC2H5}$ , $\ce{C2H5COOCH3}$ .
	b	Sản phẩm thủy phân trong $\ce{NaOH}$	Đ	Vì $E$ là ester no, đơn chức, mạch hở nên thủy phân luôn tạo muối và alcohol.
	c	Tên gọi ester tráng bạc	S	Có 2 đồng phân tráng bạc dạng $\ce{HCOOR'}$ : propyl formate và isopropyl formate.
	d	Xác định ester qua phản ứng xà phòng hoá	Đ	Ta có $n_E = \frac{8,8}{88} = 0,1\text{ mol} = n_{\ce{RCOONa}}$ . Suy ra $M_{\ce{RCOONa}} = \frac{8,2}{0,1} = 82\text{ g/mol} \Rightarrow R = 15$ ( $\ce{-CH3}$ ). Vậy $E$ là $\ce{CH3COOC2H5}$ (ethyl acetate).

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (2,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 1,0 điểm.

Câu	Đáp án	Hướng dẫn giải chi tiết	Điểm
1	8,2	$n_{\ce{CH3COOC2H5}} = \dfrac{8,8}{88} = 0,1\text{ mol}$ . Phương trình phản ứng: $\ce{CH3COOC2H5 + NaOH ->[t^\circ] CH3COONa + C2H5OH}$ . Theo phản ứng: $n_{\ce{CH3COONa}} = n_{\ce{CH3COOC2H5}} = 0,1\text{ mol}$ . Khối lượng muối khan: $m = 0,1 \times 82 = 8,2\text{ gam}$ .	1,0
2	0,2	Phenyl acetate là ester của phenol: $\ce{CH3COOC6H5 + 2NaOH ->[t^\circ] CH3COONa + C6H5ONa + H2O}$ . Theo phương trình phản ứng: $n_{\ce{NaOH}} = 2 \times n_{\ce{CH3COOC6H5}} = 2 \times 0,1 = 0,2\text{ mol}$ .	1,0

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (4,0 điểm)

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (2,0 điểm)

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (4,0 điểm)

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (2,0 điểm)

Đề cùng môn Hoá học, lớp 12