Đề thi HSG môn Lịch sử cấp tỉnh THPT tỉnh Quảng Ninh năm học 2026 - 2027

Đáp án

A

B

C

B

B

A

C

C

A

B

B

B

B

A

A

B

Câu 17

a)

S

DOC chỉ là văn bản tuyên bố chính trị giữa ASEAN và Trung Quốc, chưa phải là văn bản mang tính ràng buộc pháp lí tuyệt đối hay có chế tài tài phán.

b)

Đ

Tuyên bố DOC khẳng định giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.

c)

S

DOC không phân định chủ quyền lãnh thổ mà chỉ xác lập nguyên tắc ứng xử kiềm chế, chưa giải quyết được tranh chấp thực tế trên thực địa.

d)

Đ

DOC là bước đệm cần thiết hướng tới việc đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) có tính pháp lí và hiệu lực thực chất hơn.

Câu 18

a)

Đ

Duy trì hòa bình và an ninh quốc tế là mục đích số 1 và quan trọng nhất được ghi nhận tại Khoản 1, Điều 1 của Hiến chương.

b)

Đ

Khoản 2, Điều 1 khẳng định nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền và quyền tự quyết của các dân tộc.

c)

S

Liên hợp quốc không có quyền can thiệp vào công việc thuộc thẩm quyền nội bộ của các quốc gia theo nguyên tắc chủ quyền bình đẳng (Khoản 7, Điều 2).

d)

Đ

Khoản 4, Điều 1 nêu rõ Liên hợp quốc đóng vai trò là trung tâm phối hợp, điều hòa hành động của các quốc gia vì mục tiêu chung.

Câu 1
(2,0 điểm)

Lịch sử xác lập, thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và ý nghĩa pháp lí

2,0

1. Quá trình xác lập và thực thi chủ quyền liên tục, hòa bình của Việt Nam (thế kỉ XVII - 1945):
- Thời chúa Nguyễn và triều Tây Sơn: Từ thế kỉ XVII, chính quyền chúa Nguyễn đã thành lập đội Hoàng Sa và sau đó là đội Bắc Hải để làm nhiệm vụ đo đạc thủy trình, khai thác hải vật, kiểm soát, cứu hộ cứu nạn và thực thi chủ quyền tại hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa (khi đó gọi chung là Bãi Cát Vàng, Vạn Lí Trường Sa). Triều Tây Sơn tiếp tục duy trì hoạt động này.
- Thời nhà Nguyễn (thế kỉ XIX): Các vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức đã khẳng định chủ quyền một cách chính thức, có tổ chức cấp nhà nước:
+ Năm 1816, vua Gia Long chính thức sai thủy quân và đội Hoàng Sa ra cắm cờ, đo đạc và khẳng định chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa.
+ Vua Minh Mạng cho vẽ bản đồ (Đại Nam nhất thống toàn dư đồ năm 1838 ghi rõ Hoàng Sa, Vạn Lí Trường Sa thuộc cương vực Việt Nam), dựng miếu thờ, dựng bia chủ quyền, trồng cây, khắc dấu trên đảo.
- Thời kì Pháp thuộc (cuối thế kỉ XIX - 1945): Với tư cách đại diện ngoại giao và quốc phòng của Việt Nam theo Hiệp ước Pa-tơ-nốt (1884), chính quyền Pháp tiếp tục thực thi chủ quyền:
+ Tiến hành khảo sát khoa học, dựng trạm khí tượng, hải đăng tại đảo Ba Bình, đảo Hoàng Sa.
+ Sáp nhập quần đảo Trường Sa vào tỉnh Bà Rịa (1933) và thành lập đơn vị hành chính quản lí quần đảo Hoàng Sa trực thuộc tỉnh Thừa Thiên (1938).
+ Lên tiếng phản đối chính thức mọi hành vi xâm lấn trái phép của Nhật Bản và các nước khác.

1,25

2. Ý nghĩa pháp lí theo nguyên tắc thụ đắc lãnh thổ của luật pháp quốc tế:
- Theo luật pháp quốc tế (nguyên tắc chiếm hữu thật sự - effective occupation), việc thụ đắc lãnh thổ hợp pháp đòi hỏi phải thực hiện nhân danh Nhà nước, một cách hòa bình, thực sự, liên tục và rõ ràng đối với vùng lãnh thổ vô chủ (terra nullius).
- Việt Nam là quốc gia đầu tiên và duy nhất trong lịch sử đã xác lập chủ quyền đối với Hoàng Sa và Trường Sa khi hai quần đảo này chưa thuộc chủ quyền của bất kì quốc gia nào.
- Quá trình chiếm hữu và thực thi chủ quyền của Việt Nam diễn ra hoàn toàn hòa bình, công khai, được quản lí liên tục qua các triều đại phong kiến và thời Pháp thuộc, không bị quốc gia nào phản đối trong thời gian dài. Đây là chứng cứ pháp lí vững chắc khẳng định chủ quyền không thể chối cãi của Việt Nam.

0,75

Câu 2
(4,0 điểm)

Cách mạng tháng Tám năm 1945: Nghệ thuật chớp thời cơ và bài học phát huy nội lực

4,0

a) Nghệ thuật chớp thời cơ trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 (1,5 điểm):
- Khái niệm và đặc điểm thời cơ: Thời cơ cách mạng xuất hiện khi hội đủ các điều kiện khách quan và chủ quan thuận lợi nhất, tạo nên tình thế quân thù hoang mang tột độ, lực lượng cách mạng sẵn sàng hành động quyết liệt.
- Điều kiện khách quan: Phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh vô điều kiện (ngày 15-8-1945), quân đội Nhật ở Đông Dương tê liệt, chính quyền tay sai Trần Trọng Kim rệu rã.
- Điều kiện chủ quan: Đảng Cộng sản Đông Dương đã chuẩn bị chu đáo suốt 15 năm (qua các phong trào 1930 - 1931, 1936 - 1939, 1939 - 1945); lực lượng chính trị và vũ trang lớn mạnh; quần chúng nhân dân sục sôi khí thế cách mạng.
- Nghệ thuật chớp thời cơ của Đảng:
+ Dự đoán chính xác thời cơ: Hội nghị Thường vụ Trung ương Đảng (9-3-1945) ban hành chỉ thị Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta, nhận định thời cơ đang chín muồi từng ngày.
+ Quyết định phát động Tổng khởi nghĩa kịp thời: Ngay khi nhận tin Nhật sắp đầu hàng, ngày 13-8-1945, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc thành lập và ra Quân lệnh số 1. Hội nghị toàn quốc của Đảng (14 – 15/8) và Đại hội Quốc dân Tân Trào (16 – 17/8) đã nhanh chóng thông qua lệnh Tổng khởi nghĩa.
- Vì sao là thời cơ "ngàn năm có một": Vì thời cơ chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian vô cùng ngắn (khoảng 2 tuần): từ khi quân Nhật đầu hàng Đồng minh (15-8-1945) đến trước khi quân Đồng minh (quân Anh và quân Trung Hoa Dân quốc) tiến vào Đông Dương giải giáp vũ khí quân Nhật (cuối tháng 8, đầu tháng 9-1945). Nếu hành động trước ngày 15-8 thì quân Nhật còn mạnh; nếu hành động sau khi quân Đồng minh vào thì cách mạng sẽ phải đối đầu trực diện với lực lượng quốc tế hùng hậu. Giành chính quyền trước khi Đồng minh vào giúp ta thiết lập tư cách người làm chủ đất nước để tiếp đón quân Đồng minh.

1,50

b) Tinh thần "đem sức ta mà tự giải phóng cho ta" (1,5 điểm):
- Về đường lối và phương châm: Đây là tư tưởng tự lực cánh sinh sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng; khẳng định sự nghiệp giải phóng dân tộc phải do chính nhân dân Việt Nam tiến hành, không thể ỷ lại hay trông chờ vào sự can thiệp từ bên ngoài.
- Trong chuẩn bị lực lượng (1941 - 1945):
+ Xây dựng lực lượng chính trị quần chúng: Thành lập Mặt trận Việt Minh (19-5-1941) nhằm tập hợp, đoàn kết toàn dân tộc không phân biệt giai cấp, tôn giáo.
+ Xây dựng lực lượng vũ trang: Từ các đội Cứu quốc quân, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (1944) phát triển thành Việt Nam Giải phóng quân (1945).
+ Xây dựng căn cứ địa: Khởi đầu từ Bắc Sơn - Võ Nhai và Cao Bằng, tiến tới thành lập Khu giải phóng Việt Bắc (6-1945) làm hình ảnh thu nhỏ của nước Việt Nam mới.
- Trong khởi nghĩa giành chính quyền: Toàn thể nhân dân cả nước, từ nông thôn đến thành thị, đã nhất tề đứng lên theo lời hiệu triệu của Việt Minh. Với sức mạnh tổng hợp của bạo lực cách mạng quần chúng, ta đã giành thắng lợi nhanh chóng trên phạm vi toàn quốc chỉ trong vòng 15 ngày (từ 14 đến 28-8-1945), tiêu biểu là thắng lợi ở Hà Nội (19-8), Huế (23-8), Sài Gòn (25-8).

1,50

c) Vận dụng bài học phát huy nội lực đối với thế hệ trẻ hiện nay (1,0 điểm):
- Nhận thức: Nhận thức rõ nguồn lực bên trong (con người, trí tuệ, bản sắc văn hóa dân tộc) là nhân tố quyết định; nguồn lực bên ngoài là quan trọng để bứt phá.
- Hành động cụ thể:
+ Nỗ lực học tập, nâng cao trình độ khoa học, làm chủ công nghệ cao, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
+ Tự giác rèn luyện đạo đức, giữ vững bản lĩnh chính trị, lòng tự hào dân tộc và ý chí khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước.
+ Nêu cao tinh thần khởi nghiệp sáng tạo, không ngừng vươn lên khẳng định vị thế trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế trong kỷ nguyên chuyển mình phát triển của dân tộc.

1,00

Câu 3
(4,0 điểm)

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 – 1954): Nghệ thuật quân sự và ý nghĩa chiến thắng

4,0

a) Sự phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam qua ba chiến dịch tiêu biểu (2,0 điểm):
- Chiến dịch Việt Bắc thu - đông (1947) - Nghệ thuật phản công, đánh bại chiến lược "đánh nhanh thắng nhanh":
+ Đây là chiến dịch phản công lớn đầu tiên của quân và dân ta trong kháng chiến chống Pháp.
+ Nghệ thuật quân sự thể hiện ở việc nắm chắc địa hình hiểm trở vùng rừng núi, chia cắt, bao vây và phục kích tiêu diệt các cánh quân gọng kìm của địch trên đường bộ (đèo Bông Lau), đường sông (sông Lô, Đoan Hùng); giữ vững cơ quan đầu não kháng chiến và căn cứ địa Việt Bắc.
- Chiến dịch Biên giới thu - đông (1950) - Bước ngoặt giành thế chủ động chiến lược trên chiến trường chính:
+ Đây là chiến dịch tiến công quy mô lớn đầu tiên do bộ đội chủ lực ta chủ động mở.
+ Nghệ thuật quân sự phát triển ở phương châm "đánh điểm, diệt viện": Ta chọn Đông Khê làm điểm đột phá khẩu mở màn, buộc quân cứu viện địch từ Thất Khê và Cao Bằng phải hành quân theo đường số 4 để ta phục kích tiêu diệt cả hai cánh quân Lơ-pa-giơ và Sác-tông; khai thông biên giới Việt - Trung, phá vỡ Kế hoạch Rơ-ve của Pháp.
- Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) - Đỉnh cao của nghệ thuật chiến dịch tiến công tập đoàn cứ điểm:
+ Là trận quyết chiến chiến lược quy mô lớn nhất trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
+ Nghệ thuật thể hiện ở quyết định lịch sử chuyển đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc" của Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp.
+ Sử dụng nghệ thuật bao vây vây lấn, đào giao thông hào siết chặt vòng vây, triệt phá đường tiếp tế đường không, cô lập hoàn toàn tập đoàn cứ điểm kiên cố nhất Đông Dương để tiêu diệt từng cụm cứ điểm tiến tới tiêu diệt toàn bộ quân địch.

2,00

b) Đòn quyết định của chiến thắng Điện Biên Phủ đối với ý chí xâm lược của Pháp và Mỹ (1,0 điểm):
- Đập tan hoàn toàn Kế hoạch Na-va - nỗ lực quân sự cao nhất và cuối cùng của thực dân Pháp có sự can thiệp, viện trợ tài chính và quân sự tối đa của đế quốc Mỹ.
- Tiêu diệt và bắt sống toàn bộ lực lượng tinh nhuệ nhất của quân đội viễn chinh Pháp tại tập đoàn cứ điểm được mệnh danh là "pháo đài bất khả xâm phạm".
- Giáng đòn quyết định làm sụp đổ hoàn toàn ý chí duy trì chiến tranh xâm lược của giới cầm quyền hiếu chiến Pháp, làm lung lay sâu sắc chính giới và nhân dân Pháp.
- Thắng lợi trên mặt trận quân sự tạo cơ sở thực lực quyết định cho cuộc đấu tranh trên bàn đàm phán ngoại giao, trực tiếp buộc chính phủ Pháp phải kí kết Hiệp định Giơ-ne-vơ (21-7-1954), công nhận các quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia (độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ).

1,00

c) Bài học về thế trận chiến tranh nhân dân vận dụng vào bảo vệ Tổ quốc hiện nay (1,0 điểm):
- Bài học toàn dân đánh giặc: Thực hiện đường lối kháng chiến "toàn dân, toàn diện", xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc; phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc làm nền tảng sức mạnh bảo vệ Tổ quốc.
- Kết hợp lực lượng vũ trang 3 thứ quân: Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; kết hợp chặt chẽ giữa bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và lực lượng dân quân tự vệ.
- Kết hợp chặt chẽ quốc phòng - an ninh với kinh tế: Gắn phát triển kinh tế - xã hội với củng cố tiềm lực quốc phòng trên từng địa bàn chiến lược, đặc biệt là các vùng biên giới, biển đảo; chủ động ngăn ngừa nguy cơ xung đột từ sớm, từ xa.

1,00

Câu 4
(4,0 điểm)

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trong lịch sử dân tộc

4,0

a) Cơ sở lí luận và thực tiễn dẫn đến sự lựa chọn con đường cách mạng vô sản năm 1920 (1,5 điểm):
- Cơ sở thực tiễn dân tộc và thế giới:
+ Thực tiễn Việt Nam: Các phong trào cứu nước cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX theo khuynh hướng phong kiến (Cần vương) và dân chủ tư sản (Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh) đều thất bại vì khủng hoảng về giai cấp lãnh đạo và đường lối cứu nước.
+ Thực tiễn thế giới: Nguyễn Ái Quốc đã đi qua nhiều nước tư bản Âu - Mỹ, nhận thấy các cuộc cách mạng tư sản (Mỹ, Pháp) là "cách mạng chưa đến nơi", nhân dân lao động vẫn bị bóc lột; trong khi đó Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 là cuộc cách mạng triệt để, giải phóng giai cấp công - nông và mở ra con đường tự giải phóng cho các dân tộc thuộc địa.
- Cơ sở lí luận:
+ Tháng 7-1920, Nguyễn Ái Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I. Lênin đăng trên báo Nhân đạo (L'Humanité).
+ Luận cương của Lênin đã chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa phong trào giải phóng dân tộc ở các thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc, giải đáp con đường giải phóng cho các dân tộc bị áp bức.
- Ý nghĩa bước ngoặt: Việc tán thành Quốc tế Cộng sản và tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp (tháng 12-1920) đánh dấu bước ngoặt quyết định trong nhận thức của Người: từ chủ nghĩa yêu nước chân chính vươn lên tầm cao của chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm ra con đường cứu nước duy nhất đúng đắn cho dân tộc Việt Nam.

1,50

b) Vai trò chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng (1930) (1,5 điểm):
- Về tư tưởng: Truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam thông qua các bài viết trên báo Người cùng khổ (Le Paria), tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp (1925) và đặc biệt là tác phẩm Đường Kách mệnh (1927).
- Về chính trị: Phác thảo đường lối cứu nước giải phóng dân tộc: Xác định kẻ thù chính là đế quốc và phong kiến tay sai; lực lượng cách mạng là toàn thể nhân dân mà nòng cốt là liên minh công - nông; cách mạng thuộc địa có thể chủ động giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc.
- Về tổ chức:
+ Tháng 6-1925, thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu (Trung Quốc) - tổ chức tiền thân có tính chất quá độ chuẩn bị trực tiếp cho sự ra đời của chính đảng vô sản.
+ Mở các lớp huấn luyện cán bộ cách mạng, đào tạo những hạt giống đỏ đầu tiên rồi đưa về nước hoạt động, thúc đẩy phong trào "vô sản hóa" (1928), dẫn tới sự ra đời của ba tổ chức cộng sản năm 1929.
+ Triệu tập và chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản đầu năm 1930 tại Cửu Long (Hương Cảng, Trung Quốc), chấm dứt tình trạng chia rẽ, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam thống nhất.

1,50

c) Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên (1,0 điểm):
- Chọn một luận điểm tiêu biểu: Thí sinh có thể chọn một trong các luận điểm sau (ví dụ: Xác định mối quan hệ giữa nhiệm vụ dân tộc và dân chủ hoặc Xác định lực lượng cách mạng).
- Luận giải luận điểm về Lực lượng cách mạng (ví dụ tiêu biểu):
+ Nội dung luận điểm: Cương lĩnh xác định công nhân và nông dân là lực lượng nòng cốt (là "gốc cách mệnh"); đồng thời chủ trương hết sức lôi kéo tiểu tư sản, trí thức, trung nông đi về phía vô sản; đối với phú nông, trung tiểu địa chủ và tư sản dân tộc thì phải tranh thủ hoặc làm cho họ trung lập, bộ phận nào đã lộ rõ tay sai phản cách mạng thì phải đánh đổ.
+ Sự sáng tạo so với lí luận kinh điển: Trong khi Quốc tế Cộng sản lúc đó nặng về đấu tranh giai cấp và xem tầng lớp tư sản, địa chủ đều là đối tượng của cách mạng, Nguyễn Ái Quốc đã nhìn thấu đặc điểm xã hội thuộc địa nửa phong kiến: toàn thể nhân dân Việt Nam đều chịu ách áp bức của đế quốc. Do đó, Người đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và mở rộng tối đa khối đại đoàn kết toàn dân, tập trung cô lập và mũi nhọn tấn công vào kẻ thù nguy hiểm nhất là đế quốc xâm lược và tay sai phản động.

1,00

TỔNG ĐIỂM

20,0

1

Trắc nghiệm DT1

Liên hợp quốc (Hiến chương và nguyên tắc hoạt động)

Thông hiểu

0,25

2

Trắc nghiệm DT1

Trật tự thế giới trong Chiến tranh lạnh (Hội nghị I-an-ta)

Thông hiểu

0,25

3

Trắc nghiệm DT1

Sự sụp đổ của Trật tự hai cực I-an-ta

Thông hiểu

0,25

4

Trắc nghiệm DT1

Xu thế phát triển của thế giới sau Chiến tranh lạnh (Đa cực)

Thông hiểu

0,25

5

Trắc nghiệm DT1

Quá trình hình thành và mục đích thành lập của ASEAN

Thông hiểu

0,25

6

Trắc nghiệm DT1

Hiệp ước Ba-li (1976) và nguyên tắc hoạt động của ASEAN

Thông hiểu

0,25

7

Trắc nghiệm DT1

Các giai đoạn phát triển chính của ASEAN (1967 đến nay)

Thông hiểu

0,25

8

Trắc nghiệm DT1

Ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN (Cộng đồng ASCC)

Thông hiểu

0,25

9

Trắc nghiệm DT1

Vai trò của Liên hợp quốc trong phong trào giải phóng dân tộc

Vận dụng

0,25

10

Trắc nghiệm DT1

Ý tưởng, mục tiêu và kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN

Vận dụng

0,25

11

Trắc nghiệm DT1

Xu thế đa cực trong quan hệ quốc tế (Sức mạnh tổng hợp)

Vận dụng

0,25

12

Trắc nghiệm DT1

Bài học lịch sử trong hành trình phát triển của ASEAN

Vận dụng

0,25

13

Trắc nghiệm DT1

Tác động của việc Việt Nam gia nhập ASEAN đối với phát triển

Vận dụng

0,25

14

Trắc nghiệm DT1

So sánh mục tiêu của Liên hợp quốc và ASEAN

Vận dụng

0,25

15

Trắc nghiệm DT1

Ý nghĩa lịch sử của Hiến chương ASEAN (2007)

Vận dụng cao

0,25

16

Trắc nghiệm DT1

Thách thức an ninh phi truyền thống đối với ASEAN hiện nay

Vận dụng cao

0,25

17

Trắc nghiệm DT2

Lịch sử bảo vệ chủ quyền, quyền lợi ích hợp pháp ở Biển Đông (DOC)

Vận dụng cao

1,00

18

Trắc nghiệm DT2

Văn kiện Hiến chương Liên hợp quốc và các mục tiêu căn bản

Vận dụng

1,00

TL 1

Tự luận

Lịch sử bảo vệ chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa, Trường Sa

Thông hiểu + Vận dụng

2,00

TL 2

Tự luận

Cách mạng tháng Tám năm 1945: Thời cơ và tinh thần tự lực

Vận dụng + Vận dụng cao

4,00

TL 3

Tự luận

Kháng chiến chống thực dân Pháp: Nghệ thuật quân sự và Điện Biên Phủ

Vận dụng + Vận dụng cao

4,00

TL 4

Tự luận

Hồ Chí Minh trong lịch sử Việt Nam: Con đường cứu nước và sáng tạo

Vận dụng + Vận dụng cao

4,00

TỔNG

Toàn bộ đề thi gồm 16 câu DT1, 2 câu DT2 và 4 câu tự luận

20,0