Đề kiểm tra Sinh học 11 – Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN (4,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 18. Mỗi câu chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Quá trình nào sau đây thuộc đồng hóa?

Câu 2. Phân tử ATP gồm những thành phần nào?

Câu 3. Nước đi vào tế bào lông hút chủ yếu theo cơ chế nào?

Câu 4. Dòng mạch gỗ chủ yếu vận chuyển những chất nào?

Câu 5. Rễ cây chủ yếu hấp thụ nitrogen vô cơ ở dạng nào?

Câu 6. Pha sáng của quang hợp diễn ra chủ yếu ở đâu trong lục lạp?

Câu 7. Chu trình Calvin sử dụng trực tiếp những sản phẩm nào của pha sáng?

Câu 8. Đường phân diễn ra ở vị trí nào trong tế bào thực vật?

Câu 9. Đất bị ngập úng lâu ngày thường làm cây hấp thụ ion khoáng chủ động kém đi. Nguyên nhân trực tiếp phù hợp nhất là gì?

Câu 10. Khi tế bào khí khổng mất nước, lỗ khí thường thu hẹp. Điều này trực tiếp làm giảm quá trình nào sau đây?

Câu 11. Một chất ức chế làm enzyme không hoạt động, trong khi các điều kiện khác không đổi. Tốc độ phản ứng do enzyme này xúc tác thường giảm vì sao?

Câu 12. Vì sao thực vật CAM thường mở khí khổng vào ban đêm?

Câu 13. Trong hô hấp hiếu khí, oxygen có vai trò nào sau đây?

Câu 14. Sau khi được chiếu sáng, một cây xanh vẫn hô hấp. Nhận định nào giải thích phù hợp nhất?

Câu 15. Một vườn rau có biểu hiện héo sau khi bón quá nhiều phân hòa tan, dù đất vẫn ẩm. Biện pháp xử lí ban đầu phù hợp nhất là gì?

Câu 16. Một cơ sở bảo quản hạt giống cần hạn chế hao hụt chất dự trữ nhưng vẫn giữ sức sống của hạt. Cách làm phù hợp nhất là gì?

Câu 17. Trong một nhà kính, cây trồng được cung cấp đủ nước và khoáng. Khi tăng ánh sáng từ mức thấp lên mức trung bình, cường độ quang hợp tăng; khi tiếp tục tăng ánh sáng, cường độ quang hợp gần như không đổi. Để tìm yếu tố khác đang giới hạn quang hợp ở mức ánh sáng cao, thí nghiệm nào phù hợp nhất?

Câu 18. Một nhóm học sinh đo tốc độ trao đổi $\ce{CO2}$ của lá cây trồng trong nhà kính ở các cường độ ánh sáng khác nhau. Giá trị dương biểu thị lượng $\ce{CO2}$ lá hấp thụ ròng; giá trị âm biểu thị lượng $\ce{CO2}$ lá thải ròng. Giả sử tốc độ hô hấp của lá không đổi bằng tốc độ thải $\ce{CO2}$ trong tối.

[Đồ thị]

Ở cường độ ánh sáng $4$ đơn vị, tốc độ quang hợp tính theo lượng $\ce{CO2}$ được cố định là bao nhiêu đơn vị?

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d), chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một cơ sở trồng rau thủy canh theo dõi sự hấp thụ nước và khoáng của cây.

a) Nước có thể đi vào tế bào rễ theo cơ chế thẩm thấu.
b) Ion khoáng chỉ có thể đi qua màng tế bào rễ bằng vận chuyển chủ động.
c) Khi dung dịch dinh dưỡng quá đậm đặc, thế nước của dung dịch giảm, có thể làm cây khó hút nước.
d) Nếu cây héo sau khi tăng nồng độ dung dịch dinh dưỡng, có thể khẳng định ngay nguyên nhân duy nhất là thiếu magnesium mà không cần kiểm tra thêm.

Câu 2. Xét quá trình thoát hơi nước và vận chuyển các chất ở một cây thân thảo.

a) Thoát hơi nước qua khí khổng góp phần tạo lực hút đối với dòng nước trong mạch gỗ.
b) Mạch rây vận chuyển chất hữu cơ hòa tan từ cơ quan nguồn đến cơ quan nhận.
c) Khi cây thiếu nước, khí khổng thường thu hẹp, làm giảm sự khuếch tán $\ce{CO2}$ vào lá.
d) Vào ngày khô nóng, nếu lượng nước mất đi vượt khả năng hấp thụ của rễ, việc tưới nước phù hợp có thể giúp hạn chế tình trạng cây héo.

Câu 3. Một nhóm học sinh dùng thiết bị đo tốc độ trao đổi $\ce{CO2}$ ròng của cùng một lá ở nhiệt độ ổn định. Quy ước giá trị dương là hấp thụ ròng, giá trị âm là thải ròng. Kết quả được biểu diễn như sau:

[Đồ thị]

a) Trong tối, lá thải ròng $\ce{CO2}$ theo số liệu đã cho.
b) Ở cường độ ánh sáng $1$ đơn vị, lượng $\ce{CO2}$ hấp thụ qua quang hợp bằng lượng $\ce{CO2}$ thải ra qua hô hấp.
c) Theo kết quả đo, tăng ánh sáng từ $4$ lên $5$ đơn vị không làm tăng tốc độ hấp thụ $\ce{CO2}$ ròng của lá.
d) Chỉ từ đồ thị này có thể kết luận chắc chắn nồng độ $\ce{CO2}$ là yếu tố duy nhất giới hạn quang hợp ở cường độ ánh sáng $5$ đơn vị.

Câu 4. Một nhóm tiến hành thí nghiệm với hai bình kín có cùng thể tích, mỗi bình chứa cùng khối lượng hạt của cùng một loài. Bình $A$ chứa hạt đang nảy mầm; bình $B$ chứa hạt đã được luộc chín và để nguội. Các điều kiện còn lại được giữ giống nhau. Sau một thời gian, nồng độ $\ce{CO2}$ trong bình $A$ tăng rõ rệt so với ban đầu, còn ở bình $B$ thay đổi không đáng kể.

a) Đường phân diễn ra trong tế bào chất của hạt sống.
b) Kết quả ở bình $A$ phù hợp với nhận định hạt nảy mầm có quá trình hô hấp giải phóng $\ce{CO2}$.
c) Bình $B$ là một đối chứng giúp so sánh với bình chứa hạt đang nảy mầm.
d) Chỉ từ số liệu nồng độ $\ce{CO2}$ nêu trên có thể xác định chính xác tổng số phân tử ATP do hạt ở bình $A$ tạo ra.

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (1,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 6. Mỗi đáp án là một số.

Câu 1. Một phân tử ATP có bao nhiêu nhóm phosphate?

Câu 2. Trong các nguyên tố nitrogen, phosphorus, potassium và magnesium, có bao nhiêu nguyên tố thuộc nhóm dinh dưỡng khoáng đa lượng?

Câu 3. Trong các nhận định sau, có bao nhiêu nhận định đúng?

(1) Mạch gỗ chủ yếu vận chuyển nước và ion khoáng từ rễ lên các bộ phận phía trên.
(2) Mạch rây chỉ vận chuyển chất hữu cơ từ lá xuống rễ.
(3) Thoát hơi nước góp phần làm mát lá.
(4) Oxygen giải phóng trong quang hợp có nguồn gốc từ sự phân li nước.

Câu 4. Theo phương trình tổng quát của hô hấp hiếu khí, khi phân giải hoàn toàn $2$ phân tử glucose thì tạo ra bao nhiêu phân tử $\ce{CO2}$?

Câu 5. Một lá cây trong nhà kính hấp thụ ròng $8$ mg $\ce{CO2}$ mỗi giờ khi được chiếu sáng. Trong tối, lá thải $3$ mg $\ce{CO2}$ mỗi giờ. Giả sử tốc độ hô hấp của lá không đổi giữa hai điều kiện. Tốc độ cố định $\ce{CO2}$ của quang hợp khi chiếu sáng là bao nhiêu mg/giờ?

Câu 6. Một nhóm khảo sát bốn chế độ tưới cho cùng giống cây, trên các lô có điều kiện khác như nhau. Sau cùng thời gian canh tác, kết quả như sau:

Chọn chế độ có khối lượng nông sản thu được trên mỗi lít nước cao nhất, đồng thời đạt ít nhất $30$ kg/lô. Số thứ tự của chế độ được chọn là bao nhiêu?

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Tổng điểm toàn bài là $10,0$ điểm.
- Phần I: mỗi câu đúng được $0,25$ điểm.
- Phần II: mỗi câu được tối đa $1,0$ điểm, tính theo số ý đúng trong từng câu.
- Phần III: mỗi câu có đáp án đúng được $0,25$ điểm.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

Câu 18: Tốc độ hấp thụ ròng bằng tốc độ cố định $\ce{CO2}$ của quang hợp trừ tốc độ thải $\ce{CO2}$ của hô hấp. Do đó tốc độ cố định là $6 + 2 = 8$ đơn vị.

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai

Trong mỗi câu: đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,5 điểm; đúng cả 4 ý được 1,0 điểm. Không có ý nào đúng thì được 0 điểm.

Giải thích các ý cần suy luận:

- Câu 1c: Dung dịch quá đậm đặc có thế nước thấp, làm giảm khả năng nước đi vào rễ.
- Câu 1d: Cây héo có thể do nhiều nguyên nhân; cần kiểm tra điều kiện dung dịch và cây trước khi kết luận.
- Câu 2d: Tưới phù hợp góp phần bù nước khi cây mất nước nhanh hơn khả năng hấp thụ.
- Câu 3b: Trao đổi $\ce{CO2}$ ròng bằng $0$ nên lượng hấp thụ qua quang hợp bằng lượng thải qua hô hấp.
- Câu 3c, 3d: Đồ thị cho thấy tốc độ hấp thụ ròng không tăng trong khoảng khảo sát từ $4$ đến $5$ đơn vị ánh sáng, nhưng không xác định được duy nhất yếu tố giới hạn.
- Câu 4c, 4d: Bình hạt luộc là đối chứng; số liệu $\ce{CO2}$ đã cho không đủ để tính chính xác tổng số ATP.

Phần III. Trắc nghiệm trả lời ngắn

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

Giải thích:

- Câu 3: Các nhận định đúng là (1), (3), (4).
- Câu 4: Theo phương trình tổng quát, $2 \times 6 = 12$ phân tử $\ce{CO2}$.
- Câu 5: Tốc độ cố định $\ce{CO2}$ của quang hợp là $8 + 3 = 11$ mg/giờ.
- Câu 6: Các chế độ đạt ít nhất $30$ kg/lô là $2$, $3$, $4$; hiệu quả tương ứng là $0,25$; $0,22$; $0,20$ kg/lít. Chế độ $2$ có hiệu quả cao nhất.

C. PHÂN BỐ MỨC ĐỘ NHẬN THỨC

Phân bố trên dùng để đối chiếu khi xây dựng đề; mức độ thực tế có thể được giáo viên điều chỉnh theo quá trình dạy học và đối tượng học sinh.