Đề kiểm tra giữa học kì I - Khoa học tự nhiên 6 (Kết nối tri thức)

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (3,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 12. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án đúng.

Câu 1 (0,25 điểm). Hoạt động nào sau đây là hoạt động nghiên cứu khoa học tự nhiên?

Câu 2 (0,25 điểm). Trong phòng thực hành, kí hiệu có hình tam giác đều, viền đen hoặc đỏ, nền màu vàng dùng để chỉ loại thông báo nào sau đây?

Câu 3 (0,25 điểm). Kính lúp cầm tay phù hợp nhất để sử dụng khi quan sát đối tượng nào sau đây?

Câu 4 (0,25 điểm). Một kính hiển vi quang học có ghi $10\times$ trên thị kính và $40\times$ trên vật kính đang sử dụng. Độ phóng đại của kính hiển vi trong trường hợp này là

Câu 5 (0,25 điểm). Trên một chiếc thước kẻ dài $20$ cm, khoảng cách giữa vạch số $0$ và vạch số $1$ (ứng với $1$ cm) được chia đều thành $10$ khoảng bằng nhau. Giới hạn đo (GHĐ) và độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) của thước lần lượt là

Câu 6 (0,25 điểm). Một túi đường trắng có khối lượng $0,5$ kg. Khi đổi sang đơn vị gam (g), khối lượng của túi đường này là

Câu 7 (0,25 điểm). Để đo thời gian chạy cự li ngắn $100$ m của các vận động viên trong cuộc thi điền kinh, loại đồng hồ phù hợp nhất cần sử dụng là

Câu 8 (0,25 điểm). Trong thang nhiệt độ Celsius ($^\circ\text{C}$), ở điều kiện áp suất tiêu chuẩn, nhiệt độ của hơi nước đang sôi là

Câu 9 (0,25 điểm). Dãy nào sau đây chỉ gồm các vật thể nhân tạo?

Câu 10 (0,25 điểm). Hiện tượng hơi nước trong không khí gặp lạnh tạo thành những giọt sương đọng trên lá cây vào buổi sáng sớm là sự chuyển thể nào?

Câu 11 (0,25 điểm). Trong không khí sạch và khô, thành phần khí chiếm tỉ lệ thể tích lớn nhất (khoảng $78\%$) là

Câu 12 (0,25 điểm). Vì sao lớp vỏ bọc bên ngoài của dây dẫn điện thường được làm bằng nhựa hoặc cao su mà không làm bằng kim loại?

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (2,0 điểm)

Thí sinh trả lời Câu 1 và Câu 2. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn Đúng hoặc Sai.

Câu 1 (1,0 điểm). Bạn An bị sốt nên mẹ dùng nhiệt kế y tế thủy ngân để đo nhiệt độ cơ thể cho An. Khi đọc kết quả, mẹ thấy cột thủy ngân dừng lại ở vạch $38,5^\circ\text{C}$.
a) Nhiệt kế y tế thủy ngân hoạt động dựa trên hiện tượng dãn nở vì nhiệt của chất lỏng.
b) Giới hạn đo của nhiệt kế y tế thủy ngân thông thường là từ $0^\circ\text{C}$ đến $100^\circ\text{C}$.
c) Trước khi dùng nhiệt kế y tế thủy ngân để đo, cần phải vẩy mạnh cho cột thủy ngân tụt xuống dưới vạch $35^\circ\text{C}$.
d) Để khử trùng nhiệt kế y tế thủy ngân trước khi đo, mẹ An nên ngâm nhiệt kế vào cốc nước đang sôi ở $100^\circ\text{C}$.

Câu 2 (1,0 điểm). Trong phòng thực hành, một nhóm học sinh tiến hành đun nóng một cốc nước tinh khiết từ nhiệt độ phòng ($25^\circ\text{C}$) cho đến khi nước sôi ở $100^\circ\text{C}$ (áp suất tiêu chuẩn) và tiếp tục đun thêm $3$ phút.
a) Ở nhiệt độ $25^\circ\text{C}$, nước trong cốc tồn tại ở thể lỏng, có thể tích xác định nhưng không có hình dạng riêng.
b) Khi nước đang sôi, sự hóa hơi diễn ra đồng thời cả ở trong lòng và trên mặt thoáng của khối nước.
c) Nước trong cốc chỉ bắt đầu bay hơi khi nhiệt độ của nước đạt tới $100^\circ\text{C}$.
d) Trong suốt thời gian nước đang sôi, dù tiếp tục đun nhưng nhiệt độ của nước trong cốc vẫn giữ không đổi ở $100^\circ\text{C}$.

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (2,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 8 bằng cách điền mỗi chữ cái của từ hoặc thuật ngữ thích hợp vào một ô vuông.

Câu 1 (0,25 điểm). Trong phòng thực hành, kí hiệu cảnh báo các khu vực nguy hiểm có hình tam giác đều, viền đen hoặc đỏ và nền có màu gì? (Gồm 4 chữ cái)
Đáp án: _ _ _ _

Câu 2 (0,25 điểm). Đơn vị đo chiều dài hợp pháp trong hệ thống đo lường chính thức của nước ta có tên gọi là gì? (Gồm 3 chữ cái)
Đáp án: _ _ _

Câu 3 (0,25 điểm). Dụng cụ dùng để đo khối lượng của một vật được gọi chung là gì? (Gồm 3 chữ cái)
Đáp án: _ _ _

Câu 4 (0,25 điểm). Đơn vị đo thời gian trong hệ thống đo lường chính thức của nước ta có tên gọi là gì? (Gồm 4 chữ cái)
Đáp án: _ _ _ _

Câu 5 (0,25 điểm). Ở điều kiện nhiệt độ phòng, thủy ngân bên trong bầu nhiệt kế y tế tồn tại ở thể nào? (Gồm 4 chữ cái)
Đáp án: _ _ _ _

Câu 6 (0,25 điểm). Sự chuyển thể từ thể lỏng sang thể khí (hơi) diễn ra đồng thời ở cả bên trong lòng và trên mặt thoáng của chất lỏng được gọi là sự gì? (Gồm 3 chữ cái)
Đáp án: _ _ _

Câu 7 (0,25 điểm). Chất khí chiếm khoảng $21\%$ thể tích không khí, có vai trò duy trì sự hô hấp và sự cháy có tên khoa học là gì? (Gồm 6 chữ cái)
Đáp án: _ _ _ _ _ _

Câu 8 (0,25 điểm). Kim loại có màu đỏ nâu, dẫn điện rất tốt nên thường được dùng làm lõi dây dẫn điện trong gia đình là kim loại nào? (Gồm 4 chữ cái)
Đáp án: _ _ _ _

PHẦN IV. TỰ LUẬN (3,0 điểm)

Câu 1 (1,0 điểm). Để đo chiều dài của chiếc bàn học trong lớp (dài khoảng $1,2$ m), bạn Nam có ba loại thước sau:
- Thước thẳng có GHĐ $20$ cm và ĐCNN $1$ mm.
- Thước cuộn có GHĐ $2$ m và ĐCNN $1$ mm.
- Thước dây có GHĐ $15$ m và ĐCNN $1$ cm.
a) (0,5 điểm) Theo em, bạn Nam nên chọn chiếc thước nào để đo chiều dài bàn học chỉ bằng một lần đo mà cho kết quả chính xác nhất? Giải thích vì sao.
b) (0,5 điểm) Nêu cách đặt thước và cách đặt mắt đúng quy tắc khi tiến hành đo chiều dài của bàn học.

Câu 2 (1,0 điểm). Vào mùa hè, bạn Minh lấy một cốc nước đá lạnh đặt lên mặt bàn. Một lúc sau, Minh thấy các viên nước đá tan dần thành nước lỏng, đồng thời ở mặt ngoài thành cốc xuất hiện rất nhiều giọt nước nhỏ đọng lại.
a) (0,5 điểm) Quá trình các viên nước đá trong cốc tan thành nước lỏng là sự chuyển thể nào? Trong suốt quá trình đang tan, nhiệt độ của nước đá bằng bao nhiêu độ Celsius ($^\circ\text{C}$)?
b) (0,5 điểm) Giải thích vì sao ở mặt ngoài thành cốc lại xuất hiện các giọt nước nhỏ dù chiếc cốc không bị nứt hay rò rỉ.

Câu 3 (1,0 điểm). Hằng ngày, các gia đình và trường học thải ra nhiều loại rác thải làm từ các vật liệu khác nhau như: chai nhựa đựng nước, vỏ lon nước ngọt bằng nhôm, túi nilon, giấy vụn.
a) (0,5 điểm) Giải thích vì sao chúng ta không nên tự ý đốt các loại rác thải bằng nhựa và túi nilon ngoài môi trường tự nhiên.
b) (0,5 điểm) Vận dụng mô hình 3R (Giảm thiểu – Tái sử dụng – Tái chế), em hãy đề xuất $2$ việc làm cụ thể, thiết thực đối với các vật liệu trên để góp phần bảo vệ môi trường.

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Điểm toàn bài tính theo thang điểm $10,0$, làm tròn đến hai chữ số thập phân (nếu có).
- Ở phần Trắc nghiệm trả lời ngắn và Tự luận, học sinh trình bày hoặc diễn đạt theo cách khác nhưng đúng bản chất khoa học vẫn cho đủ số điểm của ý đó (mỗi ý nhỏ tương ứng $0,25$ điểm).

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (3,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

Giải thích chi tiết Phần I (0,25 điểm/câu):
- Câu 1 – B: Tìm hiểu sự nảy mầm và phát triển của hạt đậu xanh là hoạt động tìm tòi, khám phá quy luật tự nhiên (nghiên cứu KHTN); các phương án còn lại là hoạt động sản xuất và rèn luyện sức khỏe.
- Câu 2 – C: Kí hiệu hình tam giác đều, viền đen hoặc đỏ, nền vàng là biển cảnh báo khu vực nguy hiểm.
- Câu 3 – A: Kính lúp có độ phóng đại nhỏ ($3\times$ đến $20\times$), dùng quan sát các vật nhỏ như gân lá, côn trùng; tế bào và vi khuẩn phải dùng kính hiển vi.
- Câu 4 – C: Độ phóng đại của kính hiển vi $= 10 \times 40 = 400$ lần.
- Câu 5 – B: Chiều dài lớn nhất ghi trên thước là GHĐ $= 20$ cm; khoảng cách giữa $2$ vạch chia liên tiếp là ĐCNN $= \dfrac{1\text{ cm}}{10} = 0,1$ cm.
- Câu 6 – D: Ta có $1\text{ kg} = 1000\text{ g}$ nên $0,5\text{ kg} = 0,5 \times 1000 = 500\text{ g}$.
- Câu 7 – A: Đồng hồ bấm giây có ĐCNN nhỏ và đo được khoảng thời gian ngắn chính xác.
- Câu 8 – D: Ở áp suất tiêu chuẩn, hơi nước đang sôi có nhiệt độ $100^\circ\text{C}$.
- Câu 9 – B: Cốc thủy tinh, quyển vở, xe đạp đều do con người chế tạo ra (vật thể nhân tạo).
- Câu 10 – C: Hơi nước (thể khí) gặp lạnh chuyển thành giọt sương (thể lỏng) là sự ngưng tụ.
- Câu 11 – A: Khí nitrogen chiếm khoảng $78\%$ thể tích không khí.
- Câu 12 – D: Nhựa và cao su là vật liệu cách điện, giúp người sử dụng không bị điện giật.

PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (2,0 điểm)

Mỗi ý trả lời đúng được 0,25 điểm (tổng 4 ý mỗi câu là 1,0 điểm).

Giải thích chi tiết và biểu điểm Phần II (0,25 điểm/ý):
- Câu 1 (1,0 điểm):
+ Ý a) Đúng (0,25 điểm): Nhiệt kế chất lỏng hoạt động dựa trên sự dãn nở vì nhiệt của chất lỏng.
+ Ý b) Sai (0,25 điểm): Giới hạn đo của nhiệt kế y tế thủy ngân chỉ từ $35^\circ\text{C}$ đến $42^\circ\text{C}$.
+ Ý c) Đúng (0,25 điểm): Nhiệt kế y tế có nút thắt ngăn thủy ngân tự tụt xuống nên phải vẩy trước khi đo.
+ Ý d) Sai (0,25 điểm): Ngâm vào nước sôi $100^\circ\text{C}$ vượt quá giới hạn đo $42^\circ\text{C}$ sẽ làm nổ vỡ bầu nhiệt kế và rò rỉ thủy ngân độc hại.
- Câu 2 (1,0 điểm):
+ Ý a) Đúng (0,25 điểm): Chất ở thể lỏng có thể tích xác định nhưng có hình dạng của phần vật chứa nó.
+ Ý b) Đúng (0,25 điểm): Sự sôi là sự bay hơi đặc biệt diễn ra cả trong lòng và trên mặt thoáng chất lỏng.
+ Ý c) Sai (0,25 điểm): Sự bay hơi trên mặt thoáng của nước diễn ra ở mọi nhiệt độ, không chỉ ở $100^\circ\text{C}$.
+ Ý d) Đúng (0,25 điểm): Trong suốt thời gian sôi, nhiệt độ của nước không thay đổi.

PHẦN III. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (2,0 điểm)

Mỗi câu điền đúng từ vào các ô vuông được 0,25 điểm (8 câu × 0,25 điểm = 2,0 điểm).

PHẦN IV. TỰ LUẬN (3,0 điểm)

Lưu ý: Học sinh trình bày theo cách diễn đạt khác nhưng đúng nội dung khoa học vẫn cho điểm tối đa của từng ý.