ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ I NĂM HỌC 2026 - 2027 - MÔN NGỮ VĂN 10

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

Phúc cúi gầm mặt xuống, hai tay bưng lấy trán, nghe như có những tiếng búa nện chan chát vào màng tang. Chàng cay đắng nghĩ đến số phận của mình. Một thanh niên có học thức, có lương tâm, biết yêu chuộng sự công bằng và việc thiện, thế mà cuộc đời cứ dìm chàng xuống tận đáy của sự cùng khổ, bế tắc. Mẹ già ốm đau rên xiết từng cơn trên chiếc chõng tre ọp ẹp; đứa em gái thơ dại khóc lóc vì bữa đói bữa no; còn bản thân chàng thì vừa bị đuổi việc chỉ vì không chịu cúi đầu đồng lõa với thói gian lận của lão chủ hiệu.

Chàng tự hỏi: Tại sao ở cái xã hội này, người ta cứ phải tàn nhẫn, lọc lừa mới sống nổi? Tiền bạc là cái gì mà quyền lực của nó lại ghê gớm đến thế? Nó làm cho kẻ giàu sang trở nên hống hách, mù quáng; nó biến những kẻ nghèo hèn thành những kẻ nô lệ, đánh mất cả nhân phẩm lẫn lòng tự trọng. Lúc bấy giờ, cái túi rỗng không của chàng như một vực thẳm nuốt trọn mọi niềm hy vọng. Phúc khẽ thở dài, đưa mắt nhìn tờ vé số nhàu nát mà một người hành khất khốn cùng đã nài nỉ chàng mua giúp ban chiều bằng những đồng xu còm cõi cuối cùng còn sót lại trong túi. Chàng mua nó không phải vì mộng tưởng sang giàu hão huyền, mà chỉ vì một thoáng trắc ẩn, xót thương cho một kiếp người còn thê thảm hơn cả chính mình. Chàng đâu ngờ rằng, chính cái mảnh giấy mỏng manh vô tri ấy lại sắp sửa kéo chàng vào một tấn bi hài kịch khôn lường của kiếp nhân sinh...

(Trích tiểu thuyết Trúng số độc đắc - Vũ Trọng Phụng, NXB Văn học, 2003)

Chú thích: Vũ Trọng Phụng (1912 - 1939) là cây bút hiện thực trào phúng xuất sắc của văn học Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945. Tiểu thuyết "Trúng số độc đắc" (1938) kể về cuộc đời của nhân vật Phúc - một viên thư ký nghèo khổ, có lương tâm nhưng bị đẩy vào bước đường cùng; sau khi bất ngờ trúng số độc đắc, cuộc đời chàng bước sang một ngã rẽ đầy trớ trêu, qua đó tác giả phơi bày sức mạnh tha hóa khủng khiếp của đồng tiền trong xã hội thực dân nửa phong kiến.

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định nhân vật chính trong đoạn trích trên.

Câu 2 (0,5 điểm). Theo đoạn trích, vì sao nhân vật Phúc bị đuổi việc?

Câu 3 (1,0 điểm). Nêu nội dung chính của đoạn trích.

Câu 4 (1,0 điểm). Chi tiết Phúc mua giúp tờ vé số cho người hành khất bằng "những đồng xu còm cõi cuối cùng còn sót lại trong túi" có ý nghĩa gì đối với việc khắc họa tính cách, phẩm chất của nhân vật?

Câu 5 (1,0 điểm). Từ suy ngẫm của nhân vật Phúc về sức mạnh của tiền bạc trong đoạn trích ("Tiền bạc là cái gì mà quyền lực của nó lại ghê gớm đến thế? Nó làm cho kẻ giàu sang trở nên hống hách, mù quáng; nó biến những kẻ nghèo hèn thành những kẻ nô lệ, đánh mất cả nhân phẩm lẫn lòng tự trọng"), anh/chị hãy rút ra một thông điệp/bài học ý nghĩa nhất cho bản thân khi đối diện với cám dỗ vật chất trong cuộc sống hiện nay.

PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)

Viết bài văn (khoảng 500 - 800 chữ) phân tích, đánh giá nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích từ tiểu thuyết Trúng số độc đắc (Vũ Trọng Phụng) ở phần Đọc hiểu.

--------- HẾT ---------

Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................