Đề khảo sát đầu năm Ngữ văn 8 - Năm học 2024 - 2025

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự.

0,5

2

Hành động của người đàn ông để giúp chú bướm:
Anh ta lấy một chiếc kéo và cắt bỏ phần kén còn lại để chú bướm thoát ra dễ dàng.

0,5

3

- Biện pháp tu từ: Tương phản (đối lập) giữa “chiếc kén chật hẹp / sự đấu tranh cần thiết” với việc “sẵn sàng bay / tự do” (hoặc đối lập giữa việc vượt qua đau đớn gian khổ để có được đôi cánh vững vàng).
- Tác dụng:
+ Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn, giúp lập luận chặt chẽ và sâu sắc hơn.
+ Nhấn mạnh quy luật tất yếu của tự nhiên: sự đấu tranh, chịu đựng gian khổ, thử thách chính là điều kiện tiên quyết để trưởng thành, tự lập và tỏa sáng.

0,5

1,0

4

Học sinh có thể rút ra những bài học khác nhau nhưng cần hợp lý, thuyết phục. Gợi ý:
- Khó khăn, gian khổ trong cuộc sống là lò luyện tôi rèn ý chí và giúp bản thân tích lũy kinh nghiệm, trở nên vững vàng, mạnh mẽ hơn.
- Không nên trông chờ, ỷ lại vào sự giúp đỡ sẵn có từ người khác; cần chủ động nỗ lực tự thân để trưởng thành và đạt được mục tiêu.
(Học sinh diễn đạt trọn vẹn, thuyết phục: 1,5 điểm; nêu được bài học nhưng diễn đạt còn sơ sài: 0,75 - 1,0 điểm).

1,5

II

VIẾT

6,0

1

Viết đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ)

2,0

a. Bảo đảm cấu trúc đoạn văn nghị luận: Có đủ mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn. Dung lượng khoảng 200 chữ.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của ý chí, nghị lực vượt qua thử thách đối với mỗi con người trong cuộc sống.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể triển khai linh hoạt theo các gợi ý sau:
- Giải thích: Ý chí, nghị lực là sự kiên trì, bản lĩnh vượt khó, không nản lòng thoái lui trước những chông gai, trở ngại.
- Vai trò, ý nghĩa của ý chí, nghị lực:
+ Giúp con người tôi luyện bản lĩnh, tích lũy kinh nghiệm sống, biến nghịch cảnh thành bàn đạp để vươn tới thành công.
+ Tạo dựng niềm tin, sự lạc quan và giúp ta khẳng định được giá trị đích thực của bản thân trong cộng đồng.
+ Là nguồn cảm hứng tích cực, lan tỏa tinh thần kiên cường tới những người xung quanh.
- Dẫn chứng: Nêu được dẫn chứng thực tế, tiêu biểu và thuyết phục.
- Phê phán và bài học: Phê phán lối sống lười nhác, dễ nản chí, dựa dẫm; tự rút ra bài học nhận thức và hành động rèn luyện bản thân mỗi ngày.

1,0

d. Chính tả, ngữ pháp: Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, đặt câu.

0,25

e. Sáng tạo: Suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ, thuyết phục.

0,25

2

Viết bài văn phân tích bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật (Chiều hôm nhớ nhà)

4,0

a. Bảo đảm cấu trúc bài văn nghị luận văn học: Đầy đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài. Bố cục rõ ràng, mạch lạc.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tà đượm buồn cùng tâm trạng hoài cổ, nỗi buồn nhớ quê hương da diết, cô đơn của người phụ nữ lữ thứ.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:
Thí sinh có thể tiếp cận bài thơ theo bố cục Đề - Thực - Luận - Kết hoặc theo mạch cảm xúc, cần làm rõ các nội dung cơ bản sau:
* Luận điểm 1: Hai câu Đề - Bức tranh buổi chiều hoàng hôn nơi đất khách:
- Không gian chiều tà mênh mông, tĩnh lặng với sắc màu hư ảo (bảng lảng bóng hoàng hôn).
- Âm thanh xa vắng, giục giã (tiếng ốc xa đưa, trống dồn) làm nổi bật sự tàn tạ của thời gian và gợi nỗi bất an, trăn trở trong lòng người.
* Luận điểm 2: Hai câu Thực - Cảnh sinh hoạt của con người lúc chiều tà:
- Hình ảnh ngư ông về viễn phố, mục tử lại cô thôn gợi nhịp sống chậm rãi, bình yên nhưng quạnh quẽ, heo hút.
- Nghệ thuật đối chuẩn mực, đảo ngữ (gác mái, gõ sừng) tô đậm sự nhỏ bé của con người trước vũ trụ bao la; vạn vật đều có nơi để trở về, đối lập với cảnh ngộ cô đơn của lữ khách.
* Luận điểm 3: Hai câu Luận - Tâm trạng và cảnh ngộ của tác giả:
- Đối lập giữa hai cảnh đời: kẻ chốn trang đài (ấm êm, chuẩn bị tắt đèn đi ngủ) và kẻ nơi lữ thứ (bôn ba, cô độc, xót xa trong dạ).
- Từ luống thương hồn thể hiện tâm trạng ngậm ngùi, xót xa cho thân phận bèo bọt nơi đất khách quê người.
* Luận điểm 4: Hai câu Kết - Nỗi niềm cô đơn tột cùng và tình riêng sâu lắng:
- Cử chỉ dừng chân đứng lại mở ra không gian bát ngát: trời, non, nước – không gian ba chiều vô tận đối lập với sự cô đơn bé nhỏ của con người.
- Cụm từ mảnh tình riêng, ta với ta: nỗi nhớ quê hương, nhớ quá khứ sâu kín khép kín trong tâm hồn, chỉ có mình tự đối diện và thấu hiểu với chính mình.
* Đánh giá đặc sắc nghệ thuật:
- Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật mẫu mực, niêm luật chặt chẽ, phép đối chỉnh chu.
- Bút pháp tả cảnh ngụ tình tinh tế, ngôn ngữ hàm súc, giàu sức gợi cảm, mang đậm phong cách trang nhã của Bà Huyện Thanh Quan.

2,5

(0,5)


(0,5)


(0,5)


(0,5)


(0,5)

d. Chính tả, ngữ pháp: Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo: Có cảm nhận tinh tế, sâu sắc; vận dụng hiểu biết về thể loại thơ Đường luật nhuần nhuyễn; diễn đạt giàu hình ảnh và chất văn.

0,5

TỔNG ĐIỂM

10,0