Đề thi HSG Thành phố GDCD 9 - Sở GD&ĐT Hải Phòng (Kèm Hướng dẫn chấm)

Câu 1
(2,0 điểm)

Giáo dục đạo đức (Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng)

2,0

a) (0,5 điểm)
- Hoạt động đạo đức tiêu biểu: Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng (hoặc sống có trách nhiệm với cộng đồng xã hội; cống hiến vì cộng đồng).
- Biểu hiện qua ngữ liệu: Tình nguyện tái thiết mảng xanh trường học sau thiên tai bão lũ; dạy học miễn phí cho trẻ em làng chài nghèo; tổ chức gian hàng 0 đồng hỗ trợ người yếu thế.

0,25

0,25

b) (0,75 điểm)
Phân tích ý nghĩa của việc tham gia hoạt động cộng đồng:
- Đối với bản thân học sinh:
+ Giúp mở rộng tầm hiểu biết, rèn luyện các kỹ năng sống thiết yếu (giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, thấu cảm và chia sẻ).
+ Bồi dưỡng đời sống tình cảm lành mạnh, hình thành nhân cách tốt đẹp, sống có lý tưởng, trách nhiệm và tìm thấy niềm vui, ý nghĩa đích thực của cuộc sống.
- Đối với xã hội:
+ Góp phần chia sẻ khó khăn, hỗ trợ người yếu thế, làm giảm bớt gánh nặng an sinh xã hội cho chính quyền địa phương.
+ Củng cố tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, lan tỏa những giá trị nhân văn cao đẹp, xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ.

0,25

0,25


0,25

c) (0,75 điểm)
- Bày tỏ quan điểm và phản biện: Không đồng ý với ý kiến trên.
+ Giải thích: Việc học tập văn hóa trên lớp để đạt điểm cao là rất quan trọng, nhưng giáo dục toàn diện đòi hỏi phải kết hợp giữa tri thức và nhân cách đạo đức. Nếu chỉ chăm chú vào sách vở mà xa rời thực tiễn sẽ dễ rơi vào lối sống ích kỷ, thực dụng, thiếu kỹ năng xã hội.
+ Tham gia hoạt động cộng đồng một cách hợp lý không làm mất thời gian mà ngược lại giúp giải tỏa áp lực học tập, biến tri thức thành hành động thực tế.
- Nêu 02 hành động cụ thể của bản thân: (Nêu đúng, cụ thể, khả thi được 0,25 điểm; ví dụ: Tham gia ngày Chủ nhật xanh dọn vệ sinh đường làng/ngõ xóm; quyên góp sách báo cũ gửi tặng học sinh vùng sâu vùng xa; hỗ trợ phân loại rác thải tại trường học...).

0,25

0,25



0,25

Câu 2
(2,0 điểm)

Giáo dục kỹ năng sống (Xác định mục tiêu cá nhân)

2,0

a) (0,5 điểm)
- Khái niệm: Mục tiêu cá nhân là những kết quả cụ thể, mốc đích mà mỗi người mong muốn và nỗ lực phấn đấu đạt được trong một khoảng thời gian nhất định.
- Ý nghĩa của việc xác định mục tiêu phù hợp và sắp xếp thứ tự ưu tiên:
+ Phù hợp khả năng giúp bản thân có lộ trình thực tế, không bị quá tải, ảo tưởng hoặc tự tạo áp lực vô lý.
+ Sắp xếp thứ tự ưu tiên giúp tập trung tối đa thời gian, năng lượng vào nhiệm vụ cấp bách nhất (học tập thi vào 10), tránh dàn trải nguồn lực dẫn đến thất bại.

0,25


0,25

b) (0,75 điểm)
Phân tích nguyên nhân thất bại của Hoàng:
- Đặt mục tiêu thiếu thực tế, tham lam: Muốn hoàn hảo ở mọi lĩnh vực (học xuất sắc toàn diện, chứng chỉ quốc tế, lập trình, thể thao) trong quỹ thời gian hạn hẹp của một học sinh cuối cấp.
- Bị chi phối bởi "áp lực đồng trang lứa" và hội chứng tâm lý sợ thua kém, dẫn đến việc đặt mục tiêu theo phong trào chứ không xuất phát từ nhu cầu và năng lực cốt lõi.
- Thiếu phương pháp khoa học: Không lập kế hoạch cụ thể, không chia nhỏ mục tiêu, không có thời gian biểu cân bằng giữa học tập - nghỉ ngơi, dẫn đến kiệt sức thể chất và nản lòng về tâm lý.

0,25

0,25

0,25

c) (0,75 điểm)
Xây dựng kế hoạch 4 tuần khoa học, khả thi cho học sinh lớp 9 (tham khảo):
- Mục tiêu ưu tiên: Nâng điểm kiểm tra môn Toán/Tiếng Anh từ trung bình lên khá (đạt từ 7,0 điểm trở lên); duy trì thể chất ngủ đủ 7 tiếng/ngày, chạy bộ 20 phút mỗi sáng.
- Công việc cụ thể từng tuần:
+ Tuần 1: Rà soát lại toàn bộ lỗ hổng kiến thức căn bản, lập bảng chuyên đề cần học.
+ Tuần 2: Luyện bài tập chuyên đề mỗi ngày 45 phút, nhờ thầy cô/bạn bè hỗ trợ chỗ chưa hiểu.
+ Tuần 3: Làm đề kiểm tra thử theo đúng thời gian quy định, ghi chép lỗi sai vào sổ tay.
+ Tuần 4: Ôn tập tổng hợp, rà soát lại các dạng bài hay sai; duy trì tinh thần thư thái.
- Biện pháp theo dõi, đánh giá: Tự đánh giá vào tối Chủ nhật hằng tuần, dựa trên điểm số các bài kiểm tra thực tế và mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo checklist hằng ngày.

0,25


0,25


0,25

Câu 3
(1,5 điểm)

Giáo dục kinh tế (Lập kế hoạch chi tiêu)

1,5

a) (0,25 điểm)
- Kế hoạch chi tiêu là tập hợp các dự định phân bổ số tiền hiện có vào các khoản chi khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định nhằm đạt được mục tiêu tài chính.
- Phân biệt: Nhu cầu thiết yếu là những khoản chi phục vụ sinh tồn, học tập, an toàn cơ bản (bắt buộc phải có, không thể trì hoãn); Mong muốn cá nhân là những khoản phục vụ sở thích, giải trí, xu hướng (có thì vui hơn nhưng không có vẫn sống và học tập tốt, có thể hoãn lại).

0,125

0,125

b) (0,5 điểm)
Phân tích tình hình tài chính của Mai:
- Ban đầu, tổng ngân sách của Mai là 1.500.000 đồng, đã lên phương án vừa khít: 400.000 (sách) + 300.000 (trải nghiệm) + 500.000 (tai nghe) + 300.000 (tiết kiệm) = 1.500.000 đồng.
- Khi xe đạp bị hỏng, đây là nhu cầu thiết yếu cấp bách phục vụ việc đi lại an toàn để đến trường (cần 200.000 đồng).
- Nếu Mai vẫn cố tình mua tai nghe Bluetooth (500.000 đồng) và sửa xe (200.000 đồng) thì tổng chi phí lên tới 1.700.000 đồng, thâm hụt 200.000 đồng; buộc phải cắt bỏ tiền tiết kiệm hoặc tệ hơn là cắt bớt tiền sách vở học tập, dẫn đến mất cân đối tài chính và thiếu tiền khi có việc khẩn cấp khác.

0,25


0,25

c) (0,75 điểm)
Phương án điều chỉnh ngân sách hợp lý (Tổng ngân sách: 1.500.000 đồng):
1. Khoản chi thiết yếu bắt buộc:
+ Mua sách tham khảo, đồ dùng học tập: 400.000 đồng (giữ nguyên).
+ Tiền học tập trải nghiệm lịch sử do trường tổ chức: 300.000 đồng (giữ nguyên vì phục vụ giáo dục toàn diện).
+ Sửa chữa xe đạp đi học (phát sinh thiết yếu): 200.000 đồng.
2. Khoản chi theo mong muốn: Tạm hoãn mua chiếc tai nghe Bluetooth thời trang (500.000 đồng) hoặc dời sang tháng sau khi tích lũy đủ.
3. Khoản tiết kiệm dự phòng: Duy trì 300.000 đồng để bảo đảm an toàn tài chính cho các rủi ro tiếp theo.
4. Số tiền còn dư linh hoạt: Còn 300.000 đồng (1.500.000 - 400.000 - 300.000 - 200.000 - 300.000 = 300.000 đồng): Mai có thể bổ sung thêm vào quỹ tiết kiệm hoặc mua loại tai nghe có dây thông thường phục vụ học tập trực tuyến (khoảng 100.000 - 150.000 đồng), phần còn lại tích lũy tiếp.
(Học sinh phân bổ hợp lý, bảo đảm tổng chi = 1.500.000đ và ưu tiên khoản thiết yếu đều cho điểm tối đa).

0,25


0,25


0,25

Câu 4
(2,0 điểm)

Giáo dục pháp luật (Phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại)

2,0

a) (0,5 điểm)
- Hành vi của nhóm học sinh là vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
- Căn cứ pháp lý: Theo Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 (có hiệu lực từ 01/01/2025) và Nghị định số 137/2020/NĐ-CP về quản lý, sử dụng pháo; pháp luật nghiêm cấm hành vi tự ý chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép pháo nổ, thuốc pháo và các tiền chất thuốc nổ dưới mọi hình thức.

0,25

0,25

b) (0,75 điểm)
- Những hiểm họa khôn lường:
+ Đe dọa trực tiếp tính mạng, sức khỏe: Quá trình trộn hóa chất và chế tạo rất dễ bắt lửa, phát nổ bất ngờ gây dập nát bàn tay, mù mắt, bỏng nặng toàn thân, tàn phế suốt đời hoặc tử vong.
+ Thiệt hại tài sản và gây nguy hiểm cho gia đình, cộng đồng: Có thể gây cháy nhà, cháy nổ khu dân cư, gây mất trật tự an ninh xã hội.
+ Hậu quả pháp lý: Người vi phạm bị xử phạt vi phạm hành chính, bồi thường thiệt hại dân sự hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
- Bác bỏ quan niệm sai lệch của học sinh: Sự bao biện "làm pháo nhỏ đốt cho vui, kiếm chút tiền tiêu vặt" là nhận thức pháp luật yếu kém và vô trách nhiệm. Pháp luật cấm tuyệt đối hành vi chế tạo pháo nổ; pháo dù nhỏ vẫn chứa thuốc nổ có tính sát thương cao, không thể coi là trò tiêu khiển vô hại.

0,25


0,25


0,25

c) (0,75 điểm)
Đề xuất cách xử lý của học sinh:
- Kiên quyết từ chối tham gia, không tò mò, không tiếp tay mua hóa chất hay chia sẻ video hướng dẫn chế tạo pháo nổ.
- Giải thích, khuyên ngăn bạn bè nhận thức rõ mức độ nguy hiểm đến tính mạng và hậu quả pháp lý nghiêm trọng để bạn dừng ngay hành vi vi phạm.
- Kịp thời và bí mật báo cáo ngay sự việc với cha mẹ, thầy cô giáo, Ban Giám hiệu nhà trường hoặc cơ quan Công an gần nhất để có biện pháp ngăn chặn, xử lý kịp thời, bảo đảm an toàn cho mọi người.

0,25

0,25

0,25

Câu 5
(2,5 điểm)

Trách nhiệm công dân; giữ gìn giá trị văn hóa; hội nhập quốc tế và chuyển đổi số

2,5

a) (0,5 điểm)
- Khái niệm: Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là bảo vệ, duy trì và phát triển những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể tốt đẹp, tiến bộ, độc đáo của dân tộc Việt Nam qua hàng nghìn năm lịch sử.
- 02 biểu hiện: Tôn trọng, tìm hiểu sâu sắc lịch sử, phong tục tập quán tốt đẹp của quê hương; tích cực tham gia bảo vệ, giữ gìn các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh; tuyên truyền, giới thiệu nét đẹp văn hóa đất nước với người nước ngoài...

0,25


0,25

b) (1,0 điểm)
Phân tích luận điểm "Hòa nhập chứ không hòa tan":
- Hòa nhập: Là sự chủ động giao lưu, học hỏi, tiếp thu có chọn lọc những thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến, tri thức quản lý văn minh và tinh hoa văn hóa nhân loại; thích ứng với các chuẩn mực quốc tế để cùng phát triển.
- Không hòa tan: Là luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, lòng tự tôn dân tộc; kiên quyết bảo vệ những giá trị cốt lõi, thuần phong mỹ tục của dân tộc; không bắt chước mù quáng, lai căng, vọng ngoại hay để các luồng văn hóa độc hại làm xói mòn truyền thống tốt đẹp.
- Mối quan hệ biện chứng: Hòa nhập mở ra không gian và nguồn lực để đất nước phát triển giàu mạnh; giữ vững bản sắc dân tộc tạo nên sức mạnh nội sinh, cội nguồn và "tấm căn cước" giúp văn hóa Việt Nam khẳng định vị thế độc lập, đàng hoàng trên trường quốc tế.
- Bối cảnh chuyển đổi số: Công nghệ số là công cụ đắc lực để rút ngắn khoảng cách hội nhập, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ xâm lăng văn hóa nếu người trẻ thiếu bản lĩnh phân định đúng - sai trên không gian mạng.

0,25


0,25


0,25


0,25

c) (1,0 điểm)
- Sáng tác 01 thông điệp (slogan) ý nghĩa (0,25 điểm):
Ví dụ: "Hải Phòng – Rạng ngời di sản, vững bước tương lai" hoặc "Hai Phong: Heritage in Heart – Future in Hands".
- 03 việc làm cụ thể của học sinh ứng dụng CNTT (0,75 điểm, mỗi việc 0,25 điểm):
+ Xây dựng các video ngắn (Reels, TikTok, YouTube Shorts) giới thiệu vẻ đẹp di sản Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà, di tích Bạch Đằng Giang, ẩm thực Hải Phòng có phụ đề song ngữ Anh – Việt.
+ Tham gia thiết kế infographic, tạo mã QR Code thông minh đặt tại bảng tin trường học/khu dân cư để du khách dễ dàng quét tìm hiểu về lịch sử, lễ hội truyền thống Hải Phòng.
+ Sử dụng mạng xã hội văn minh: chia sẻ các bài viết chính thống về văn hóa quê hương; tích cực tương tác, phản hồi lịch sự với bạn bè quốc tế; dũng cảm phê phán, báo cáo các nội dung xuyên tạc, bôi nhọ hình ảnh đất nước và thành phố Cảng.

0,25


0,25

0,25

0,25

TỔNG ĐIỂM

10,0