Đề thi Chọn học sinh giỏi môn Địa lí lớp 12 (Định dạng mới)

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (9,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 36. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án đúng nhất.

Câu 1 (0,25 điểm). Sự phân hoá thiên nhiên theo độ cao ở vùng núi Đông Bắc có tính chất bất đối xứng rõ rệt so với vùng núi Tây Bắc chủ yếu do

Câu 2 (0,25 điểm). Chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo hướng nâng cao tỉ trọng ngành chế biến, chế tạo ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ hiện nay nhằm mục đích chủ yếu nào sau đây?

Câu 3 (0,25 điểm). Ý nghĩa chủ yếu của việc hình thành chuỗi đô thị sinh thái ven biển ở vùng Bắc Trung Bộ là

Câu 4 (0,25 điểm). Việc phát triển kinh tế biển ở nước ta hiện nay chú trọng nhiều đến phương thức kinh tế tuần hoàn nhằm mục tiêu chủ yếu nào?

Câu 5 (0,25 điểm). Nguyên nhân cơ bản làm cho lượng mưa ở sườn đón gió của dải Trường Sơn Bắc có sự tập trung cao độ vào thời kì thu đông là

Câu 6 (0,25 điểm). Biện pháp kinh tế - kỹ thuật quan trọng hàng đầu để giải quyết triệt để tình trạng hạn mặn xâm nhập sâu vào nội đồng ở Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô là

Câu 7 (0,25 điểm). Nguyên nhân chủ yếu làm cho chỉ số tiêu dùng năng lượng sơ cấp trên một đơn vị GDP của Việt Nam còn ở mức tương đối cao so với các nước phát triển trong khu vực là

Câu 8 (0,25 điểm). Sự phân hóa chế độ dòng chảy của mạng lưới sông ngòi ở vùng Tây Nguyên có nét khác biệt căn bản so với vùng Duyên hải Nam Trung Bộ là do

Câu 9 (0,25 điểm). Tác động lớn nhất của việc hoàn thành mạng lưới đường bộ cao tốc trục Bắc – Nam phía Đông đối với sự phát triển kinh tế nước ta là

Câu 10 (0,25 điểm). Yếu tố tự nhiên nào quyết định tính mùa vụ sâu sắc nhưng đồng thời tạo ra cơ cấu sản phẩm nông nghiệp đa dạng ở Đồng bằng sông Hồng?

Câu 11 (0,25 điểm). Việc quy hoạch và xây dựng các khu kinh tế ven biển ở nước ta hiện nay hướng tới mục tiêu cốt lõi nào sau đây?

Câu 12 (0,25 điểm). Yếu tố nào sau đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới hiện tượng bão lũ ngày càng có diễn biến bất thường, trái quy luật ở khu vực miền Trung nước ta trong những năm gần đây?

Câu 13 (0,25 điểm). Cho bảng số liệu:

CƠ CẤU LAO ĐỘNG TỪ 15 TUỔI TRỞ LÊN ĐANG LÀM VIỆC THEO KHU VỰC KINH TẾ CỦA VIỆT NAM QUA CÁC NĂM
(Đơn vị: %)

(Nguồn: Niên giám Thống kê Việt Nam 2023)

Nhận xét nào sau đây phản ánh đúng nhất xu hướng biến động và bản chất của quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành ở nước ta giai đoạn 2010 – 2023?

Câu 14 (0,25 điểm). Khó khăn lớn nhất đối với việc phát triển ngành công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm ở Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay là

Câu 15 (0,25 điểm). Mục đích chiến lược chủ yếu của việc hình thành vùng kinh tế trọng điểm phía Nam là

Câu 16 (0,25 điểm). Nguyên nhân tự nhiên nào làm cho tài nguyên đất ở vùng bán bình nguyên Đông Nam Bộ dễ bị thoái hóa, bạc màu nếu không có biện pháp canh tác hợp lý?

Câu 17 (0,25 điểm). Ý nghĩa chủ yếu của việc phát triển các tuyến đường ngang (đông - tây) ở vùng Bắc Trung Bộ là

Câu 18 (0,25 điểm). Cơ cấu diện tích gieo trồng cây công nghiệp lâu năm của nước ta tăng nhanh trong những thập niên gần đây chủ yếu do tác động của nhân tố nào?

Câu 19 (0,25 điểm). Hiện tượng phơn Tây Nam diễn ra khô nóng gay gắt nhất ở dải đồng bằng ven biển Trung Bộ là do

Câu 20 (0,25 điểm). Hạn chế lớn nhất trong việc khai thác tài nguyên sinh vật biển của nước ta giai đoạn hiện nay là

Câu 21 (0,25 điểm). Giải pháp quan trọng nhất để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm cây ăn quả vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ trên thị trường trong nước và quốc tế là

Câu 22 (0,25 điểm). Vấn đề có ý nghĩa chiến lược hàng đầu trong việc phát triển bền vững ngành lâm nghiệp ở vùng Tây Nguyên là

Câu 23 (0,25 điểm). Việc phát triển ngành năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) ở vùng Nam Trung Bộ có ý nghĩa chủ yếu nào sau đây đối với việc chuyển đổi mô hình kinh tế?

Câu 24 (0,25 điểm). Quá trình đô thị hóa ở nước ta hiện nay có đặc điểm cơ bản nào sau đây?

Câu 25 (0,25 điểm). Hướng phát triển công nghiệp nào sau đây phù hợp nhất với định hướng kinh tế số và kinh tế xanh của vùng Đồng bằng sông Hồng hiện nay?

Câu 26 (0,25 điểm). Nguyên nhân chủ yếu làm cho giá trị sản xuất thủy sản nuôi trồng ở nước ta có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn thủy sản khai thác là

Câu 27 (0,25 điểm). Yếu tố nào sau đây đóng vai trò quyết định nhất đến việc phân bố các nhà máy xi măng quy mô lớn ở vùng Bắc Trung Bộ?

Câu 28 (0,25 điểm). Sự phân hóa đa dạng của sinh vật tự nhiên nước ta từ bắc vào nam chủ yếu là hệ quả của

Câu 29 (0,25 điểm). Khái niệm "lợi thế so sánh động" trong phát triển kinh tế vùng ở nước ta hiện nay được biểu hiện rõ nét nhất qua

Câu 30 (0,25 điểm). Tác động tích cực lớn nhất của việc đẩy mạnh liên kết vùng giữa vùng Tây Nguyên và vùng Duyên hải Nam Trung Bộ là

Câu 31 (0,25 điểm). Căn cứ vào quy luật phân bố địa đới, tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của khí hậu Việt Nam được quy định trực tiếp bởi

Câu 32 (0,25 điểm). Biện pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi gia súc lớn ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ hiện nay là

Câu 33 (0,25 điểm). Mục tiêu cốt lõi của việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ độc canh cây lúa sang mô hình "lúa - tôm" hoặc "lúa - cá" ở Đồng bằng sông Cửu Long là

Câu 34 (0,25 điểm). Xu hướng thu hẹp diện tích đất nông nghiệp ở vùng Đông Nam Bộ trong những năm gần đây chủ yếu là do

Câu 35 (0,25 điểm). Ý nghĩa chiến lược sâu sắc nhất của hệ thống các đảo tiền tiêu (như Bạch Long Vĩ, Côn Đảo, Phú Quốc, Trường Sa) đối với nước ta là

Câu 36 (0,25 điểm). Nguyên nhân chủ yếu làm cho ngành du lịch Việt Nam có tốc độ phục hồi và phát triển mạnh mẽ theo hướng bền vững sau đại dịch là

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng/sai (8,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 8. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1 (1,0 điểm). Cho đoạn thông tin sau:
"Vùng Tây Nguyên sở hữu thế mạnh vượt trội về tài nguyên đất badan màu mỡ với tầng phong hóa sâu, phân bố tập trung trên các cao nguyên xếp tầng rộng lớn. Đây là cơ sở then chốt để hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm quy mô lớn nhất nước ta như cà phê, hồ tiêu, cao su. Tuy nhiên, mùa khô kéo dài sâu sắc từ 4 đến 5 tháng với lượng bốc hơi cao khiến mực nước ngầm sụt giảm nghiêm trọng, đe dọa sự phát triển bền vững của các hệ sinh thái và cây trồng."
a) Khí hậu cận xích đạo gió mùa với sự phân hóa mưa - khô sâu sắc là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới tình trạng thiếu nước tưới trong mùa khô ở Tây Nguyên.
b) Đất feralit trên đá badan ở Tây Nguyên tập trung chủ yếu trên các sườn dốc hiểm trở, gây trở ngại lớn cho việc cơ giới hóa nông nghiệp.
c) Xây dựng các hồ thủy lợi kết hợp với kỹ thuật tưới tiết kiệm (tưới nhỏ giọt) là giải pháp hàng đầu để duy trì ổn định sản xuất nông nghiệp trong mùa khô.
d) Mô hình nông lâm kết hợp vừa giúp nâng cao độ che phủ rừng, giữ nguồn nước ngầm, vừa giảm thiểu rủi ro biến động giá cả nông sản toàn cầu.

Câu 2 (1,0 điểm). Cho bảng số liệu:

TỔNG SẢN PHẨM TRONG NƯỚC (GDP) THEO GIÁ HIỆN HÀNH CỦA NƯỚC TA PHÂN THEO KHU VỰC KINH TẾ
(Đơn vị: Nghìn tỉ đồng)

(Nguồn: Niên giám Thống kê Việt Nam 2023)

a) Quy mô GDP của tất cả các khu vực kinh tế đều có xu hướng tăng liên tục trong giai đoạn 2015 – 2022.
b) Khu vực Công nghiệp và xây dựng luôn có giá trị tuyệt đối cao nhất trong cơ cấu GDP nước ta ở các năm thống kê.
c) Tỉ trọng của khu vực Nông, lâm nghiệp và thủy sản trong tổng GDP có xu hướng giảm phản ánh tiến trình công nghiệp hóa đất nước.
d) Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất của khu vực Dịch vụ giai đoạn 2015 – 2022 cao hơn tốc độ tăng trưởng của khu vực Công nghiệp và xây dựng.

Câu 3 (1,0 điểm). Đọc đoạn trích sau về vị trí địa lí và biển đảo nước ta:
"Nước ta nằm ở rìa phía đông của bán đảo Đông Dương, gần trung tâm của khu vực Đông Nam Á, tiếp giáp với Biển Đông - một vùng biển rộng lớn, kín và mang tính chất nhiệt đới gió mùa. Đường bờ biển dài 3260 km cùng hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ tạo nên vùng biển có diện tích khoảng 1 triệu km². Biển Đông không chỉ là cửa ngõ giao thương huyết mạch mà còn mang lại nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về củng cố quốc phòng, an ninh."
a) Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của thiên nhiên nước ta có sự khác biệt sâu sắc so với các nước có cùng vĩ độ ở Tây Nam Á và Bắc Phi nhờ tác động trực tiếp của Biển Đông.
b) Vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam là vùng biển mà Nhà nước ta có chủ quyền hoàn toàn, tuyệt đối như trên lãnh thổ đất liền.
c) Vị trí địa lí thuận lợi giúp Việt Nam dễ dàng kết nối kinh tế với các tuyến hàng hải quốc tế bận rộn qua eo biển Ma-lắc-ca.
d) Việc xác lập và bảo vệ chủ quyền biển đảo ở nước ta hiện nay phải gắn liền với hoạt động khai thác bền vững và thực thi nghiêm luật pháp quốc tế (UNCLOS 1982).

Câu 4 (1,0 điểm). Đọc đoạn trích sau:
"Đồng bằng sông Hồng là vùng có mật độ dân số cao nhất cả nước, lịch sử khai thác lãnh thổ lâu đời với nền nông nghiệp trồng lúa nước truyền thống. Hiện nay, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của vùng đang diễn ra theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chế biến, công nghệ thông tin và dịch vụ chất lượng cao. Tuy nhiên, sức ép về môi trường, giải quyết việc làm cho lao động dôi dư và áp lực lên hạ tầng đô thị vẫn là những bài toán nan giải."
a) Mật độ dân số cao vượt trội của Đồng bằng sông Hồng chủ yếu do tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên của vùng luôn duy trì ở mức cao nhất nước.
b) Quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng đã làm thay đổi căn bản cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp tại các địa phương như Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng.
c) Lực lượng lao động dồi dào, tay nghề cao là nhân tố then chốt thu hút các dự án đầu tư nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực công nghệ cao tại vùng.
d) Để giải quyết áp lực việc làm, giải pháp căn cơ nhất của vùng là đưa toàn bộ lao động thất nghiệp thành thị về sản xuất lúa nước tại các hợp tác xã nông thôn.

Câu 5 (1,0 điểm). Đọc đoạn thông tin về thiên tai và môi trường:
"Khu vực Bắc Trung Bộ là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của nhiều loại thiên tai như bão, áp thấp nhiệt đới, lũ lụt, lũ quét, sạt lở đất và hạn hán, cát bay, cát chảy. Rừng phòng hộ ở khu vực này có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự an toàn sinh thái của dải đồng bằng hẹp ven biển."
a) Địa hình hẹp ngang, dốc, sông ngòi ngắn dốc kết hợp với mưa lớn cục bộ là nguyên nhân khiến lũ ở Bắc Trung Bộ lên rất nhanh và rút cũng rất nhanh.
b) Rừng phi lao chắn gió, chắn cát ven biển ở Bắc Trung Bộ có tác dụng chủ yếu trong việc bảo vệ đất khỏi hiện tượng sạt lở ở thượng nguồn các con sông.
c) Hiện tượng phơn Tây Nam vào mùa hạ gây khô hạn cục bộ là do khối khí chí tuyến từ cao áp Nam Ấn Độ Dương vượt qua dãy Trường Sơn.
d) Xây dựng các hồ chứa thủy lợi lớn ở vùng thượng lưu là giải pháp đa mục tiêu vừa cấp nước mùa khô vừa cắt lũ cho vùng đồng bằng hạ du.

Câu 6 (1,0 điểm). Cho bảng số liệu:

DIỆN TÍCH VÀ SẢN LƯỢNG LÚA CỦA NƯỚC TA GIAI ĐOẠN 2010 – 2023

(Nguồn: Niên giám Thống kê Việt Nam 2023)

a) Diện tích lúa của nước ta giảm liên tục từ năm 2010 đến năm 2023.
b) Năng suất lúa của nước ta năm 2023 cao hơn so với năm 2010.
c) Sản lượng lúa có sự biến động nhẹ nhưng nhìn chung vẫn giữ ở mức trên 40 triệu tấn, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia.
d) Xu hướng giảm diện tích lúa trong những năm gần đây chủ yếu do thiên tai hạn hán làm mất trắng toàn bộ đất nông nghiệp.

Câu 7 (1,0 điểm). Đọc đoạn thông tin về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở nước ta:
"Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII nhấn mạnh việc cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, chất lượng và sức cạnh tranh. Trong công nghiệp, định hướng chú trọng chuyển từ gia công, lắp ráp thô sang làm chủ chuỗi cung ứng, phát triển công nghiệp xanh, tuần hoàn. Trong nông nghiệp, đẩy mạnh kinh tế nông nghiệp tích hợp đa giá trị, tuần hoàn và hữu cơ."
a) Mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp nhằm tận dụng tối đa phế phụ phẩm nông nghiệp làm nguyên liệu đầu vào cho các chu trình sản xuất tiếp theo.
b) Chuyển dịch từ nền nông nghiệp chạy theo số lượng, sản lượng sang kinh tế nông nghiệp chú trọng giá trị gia tăng là xu thế tất yếu.
c) Hoạt động gia công, lắp ráp trong công nghiệp mang lại tỉ suất lợi nhuận cao nhất trong toàn bộ chuỗi giá trị toàn cầu.
d) Phát triển công nghiệp xanh đòi hỏi phải tăng cường tiêu thụ năng lượng hóa thạch để bảo đảm cung cấp đủ tải điện cho các nhà máy.

Câu 8 (1,0 điểm). Đọc đoạn trích sau về vùng kinh tế Duyên hải Nam Trung Bộ:
"Duyên hải Nam Trung Bộ có vùng biển giàu tiềm năng, bờ biển khúc khuỷu với nhiều vũng vịnh sâu kín gió như Cam Ranh, Vân Phong, Dung Quất, rất thuận lợi để xây dựng các cảng nước sâu đón tàu trọng tải lớn. Vùng cũng tập trung nhiều bãi biển đẹp và di sản văn hóa thế giới, tạo động lực mạnh mẽ để phát triển du lịch biển, đảo và các ngành dịch vụ hàng hải quốc tế."
a) Địa hình bờ biển mài mòn khúc khuỷu của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ là kết quả của sự tác động kết hợp giữa cấu trúc địa chất, sóng biển và dòng chảy ven bờ.
b) Vịnh nước sâu Dung Quất là nơi hình thành nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, mở ra thời kỳ phát triển ngành công nghiệp hóa dầu của vùng.
c) Tiềm năng nổi trội của Duyên hải Nam Trung Bộ so với Bắc Trung Bộ là có diện tích đồng bằng phù sa màu mỡ rộng lớn hơn gấp nhiều lần.
d) Phát triển cụm logistics gắn với cảng biển nước sâu là đòn bẩy quan trọng để Duyên hải Nam Trung Bộ trở thành cửa ngõ hướng biển cho vùng Tây Nguyên và tiểu vùng sông Mê Công.

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn (3,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 6. Thí sinh viết câu trả lời vào ô tương ứng trên phiếu làm bài.

Câu 1 (0,5 điểm). Cho bảng số liệu:

SỐ DÂN VÀ DIỆN TÍCH TỰ NHIÊN CỦA MỘT SỐ VÙNG Ở NƯỚC TA NĂM 2023

(Nguồn: Tổng cục Thống kê Việt Nam 2023)

Căn cứ vào bảng số liệu trên, mật độ dân số của vùng Đồng bằng sông Hồng gấp bao nhiêu lần mật độ dân số của vùng Tây Nguyên trong năm 2023? (Làm tròn kết quả đến một chữ số thập phân).

Câu 2 (0,5 điểm). Năm 2023, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của nước ta đạt 681,1 tỉ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt 354,7 tỉ USD. Tính tỉ lệ xuất siêu so với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước ta năm 2023 theo đơn vị phần trăm (Làm tròn kết quả đến một chữ số thập phân).

Câu 3 (0,5 điểm). Cho bảng số liệu:

DIỆN TÍCH RỪNG CỦA VIỆT NAM QUA CÁC NĂM
(Đơn vị: Nghìn ha)

(Nguồn: Niên giám Thống kê Việt Nam 2023)

Căn cứ vào bảng số liệu trên, tính tỉ trọng diện tích rừng trồng trong tổng diện tích rừng của nước ta năm 2023 (Làm tròn kết quả đến một chữ số thập phân theo đơn vị %).

Câu 4 (0,5 điểm). Tại điểm A nằm ở chân sườn đón gió của một dãy núi có độ cao 100 m so với mực nước biển, nhiệt độ không khí đo được là $30^\circ\text{C}$. Một luồng không khí ẩm bốc lên cao và đạt đến mức ngưng kết (đỉnh núi) ở độ cao 2100 m (biết rằng trong điều kiện không khí chưa bão hòa, cứ lên cao 100 m nhiệt độ giảm $1^\circ\text{C}$; từ độ cao ngưng kết 1100 m trở lên không khí bão hòa, cứ lên cao 100 m nhiệt độ giảm $0,6^\circ\text{C}$). Sau khi trút hết ẩm, luồng không khí khô này vượt qua đỉnh núi và tràn xuống sườn khuất gió ở điểm B có độ cao 300 m theo tiêu chuẩn đoạn nhiệt khô (xuống 100 m nhiệt độ tăng $1^\circ\text{C}$). Nhiệt độ không khí tại điểm B là bao nhiêu độ C? (Điền số nguyên).

Câu 5 (0,5 điểm). Cho bảng số liệu:

SẢN LƯỢNG ĐIỆN PHÁT RA PHÂN THEO NGUỒN CỦA NƯỚC TA NĂM 2022
(Đơn vị: Tỉ kWh)

(Nguồn: Tập đoàn Điện lực Việt Nam - EVN 2022)

Căn cứ vào bảng số liệu trên, tỉ trọng đóng góp của nguồn năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) trong tổng sản lượng điện phát ra của nước ta năm 2022 chiếm bao nhiêu phần trăm? (Làm tròn kết quả đến một chữ số thập phân).

Câu 6 (0,5 điểm). Căn cứ theo giờ quốc tế (UTC/GMT), đường kinh tuyến gốc $0^\circ$ đi qua đài thiên văn Greenwich (Luân Đôn). Lãnh thổ Việt Nam sử dụng giờ chính thức theo múi giờ số 7. Một tàu chở hàng xuất phát từ cảng Hải Phòng lúc 8 giờ 00 phút ngày 15/10/2024 (giờ Việt Nam) để hành trình tới cảng Los Angeles (Hoa Kỳ) thuộc múi giờ số -8 (UTC-8). Thời gian tàu di chuyển trên biển là 18 ngày 12 giờ. Hỏi theo giờ địa phương tại Los Angeles, tàu hàng cập cảng vào lúc mấy giờ (tính theo hệ 24 giờ) ngày bao nhiêu tháng 10 năm 2024? (Viết kết quả theo định dạng: Giờ ngày/tháng, ví dụ: 14h 25/10).

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Tổng điểm toàn bài: 20,0 điểm (Phần I: 9,0 điểm; Phần II: 8,0 điểm; Phần III: 3,0 điểm).
- Phần I (Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn): Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.
- Phần II (Trắc nghiệm đúng/sai): Điểm tối đa của 01 câu hỏi là 1,0 điểm (Đúng 1 ý: 0,1 điểm; đúng 2 ý: 0,25 điểm; đúng 3 ý: 0,5 điểm; đúng cả 4 ý: 1,0 điểm).
- Phần III (Trắc nghiệm trả lời ngắn): Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (9,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng thí sinh được 0,25 điểm.

Giải thích ngắn gọn Phần I:
- Câu 1 (A): Vùng núi Đông Bắc có địa hình 4 cánh cung mở rộng về phía bắc và đông, hút gió mùa Đông Bắc sâu vào đất liền kết hợp vị trí gần chí tuyến Bắc nên đai cận nhiệt đới chân núi hạ thấp (khoảng 600 – 700 m), tạo tính bất đối xứng rõ với Tây Bắc (nơi có dãy Hoàng Liên Sơn chắn gió, đai cận nhiệt bắt đầu từ 600 – 700 m ở sườn đông nhưng 900 – 1000 m ở sườn tây).
- Câu 2 (B): Nâng cao tỉ trọng ngành chế biến, chế tạo giúp tạo ra sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi sản xuất, mở rộng thị trường xuất khẩu và giảm phát thải, hướng tới phát triển bền vững.
- Câu 3 (B): Chuỗi đô thị sinh thái ven biển Bắc Trung Bộ đóng vai trò hạt nhân tạo động lực lan tỏa kinh tế, kết nối hành lang kinh tế ven biển và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng.
- Câu 4 (B): Kinh tế tuần hoàn trong kinh tế biển hướng tới việc tái sử dụng chất thải, giảm dấu chân các-bon, bảo tồn đa dạng sinh học biển song hành với tăng trưởng kinh tế xanh.
- Câu 5 (B): Mưa thu đông ở Trường Sơn Bắc là do sự hội tụ của gió mùa Đông Bắc thổi qua biển mang ẩm, dải hội tụ nhiệt đới, bão và bức chắn địa hình dãy Trường Sơn Bắc vuông góc với hướng gió.
- Câu 6 (B): Để giải quyết bền vững hạn mặn ở ĐBSCL, cần kết hợp giải pháp công trình (cống đập ngăn mặn, giữ ngọt) và phi công trình (chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, quy hoạch vùng sản xuất mặn - lợ - ngọt thích ứng tự nhiên).
- Câu 7 (A): Chỉ số tiêu hao năng lượng trên một đơn vị GDP của Việt Nam còn cao chủ yếu do công nghệ sản xuất còn lạc hậu, tiêu tốn nhiều năng lượng và tỉ trọng các ngành gia công, sơ chế nguyên liệu thô còn lớn.
- Câu 8 (A): Tây Nguyên nằm ở sườn Tây Trường Sơn (mưa vào mùa hạ do gió mùa Tây Nam, khô vào thu đông), còn Duyên hải Nam Trung Bộ ở sườn Đông (mưa vào thu đông, khô vào mùa hạ) dẫn đến sự lệch pha chế độ dòng chảy sông ngòi.
- Câu 9 (B): Tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, tối ưu hóa chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển đô thị - công nghiệp dọc hành lang kinh tế.
- Câu 10 (B): Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có một mùa đông lạnh (biên độ nhiệt năm lớn) tạo điều kiện cho ĐBSH phát triển vụ đông thành vụ sản xuất chính với cơ cấu cây trồng đa dạng (nhiệt đới, cận nhiệt và ôn đới).
- Câu 11 (A): Khu kinh tế ven biển được quy hoạch nhằm thu hút đầu tư lớn, tạo cực tăng trưởng đột phá, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và gắn phát triển kinh tế với bảo vệ chủ quyền biển đảo.
- Câu 12 (B): Biến đổi khí hậu toàn cầu làm rối loạn hoàn lưu khí quyển, gia tăng tần suất và cường độ của hiện tượng ENSO (El Nino, La Nina) khiến bão lũ ở miền Trung diễn biến dị thường, trái quy luật.
- Câu 13 (B): Từ bảng số liệu: Tỉ trọng lao động Dịch vụ tăng liên tục (từ 28,8% năm 2010 lên 39,7% năm 2023) và vươn lên chiếm tỉ trọng cao nhất năm 2023, phản ánh đúng xu thế công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
- Câu 14 (A): ĐBSCL có nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng công nghệ chế biến sâu và bảo quản sau thu hoạch còn hạn chế, thiếu thương hiệu mạnh nên giá trị xuất khẩu chưa tương xứng tiềm năng.
- Câu 15 (B): Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam được hình thành nhằm tạo hạt nhân thu hút FDI, phát triển công nghệ cao, dịch vụ hiện đại để dẫn dắt và lan tỏa cho vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
- Câu 16 (B): Vùng bán bình nguyên Đông Nam Bộ có địa hình lượn sóng, mùa mưa lượng mưa lớn gây rửa trôi, mùa khô kéo dài sâu sắc làm bốc hơi mạnh khiến đất (nhất là đất xám phù sa cổ) dễ bị bạc màu, thoái hóa.
- Câu 17 (B): Các tuyến đường ngang (Quốc lộ 7, 8, 9, 12A...) kết nối các cảng biển nước sâu Bắc Trung Bộ với Lào, Đông Bắc Thái Lan (Hành lang kinh tế Đông – Tây), mở rộng hậu phương cảng và thúc đẩy giao thương quốc tế.
- Câu 18 (B): Thị trường xuất khẩu mở rộng, sự phát triển của công nghiệp chế biến và chính sách phát triển vùng chuyên canh (kinh tế trang trại, đồn điền) là động lực chính thúc đẩy diện tích cây công nghiệp lâu năm.
- Câu 19 (B): Gió Tây Nam (khối khí nhiệt đới ẩm từ Bắc Ấn Độ Dương / vịnh Bêng-gan) bị chặn lại ở sườn tây Trường Sơn gây mưa lớn, khi vượt sang sườn đông bị nén đoạn nhiệt (cứ xuống 100 m tăng $1^\circ\text{C}$) gây hiệu ứng phơn khô nóng gay gắt.
- Câu 20 (B): Nguồn lợi thủy sản ven bờ đang bị suy giảm nghiêm trọng do khai thác quá mức, trong khi phương tiện và công nghệ đánh bắt xa bờ của ngư dân còn hạn chế.
- Câu 21 (B): Để nông sản, cây ăn quả Trung du và miền núi Bắc Bộ vượt qua rào cản kỹ thuật quốc tế và nâng cao giá trị, cần quy hoạch vùng chuyên canh đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP gắn với bảo quản, chế biến và logistics lạnh.
- Câu 22 (B): Tây Nguyên là vùng đầu nguồn của nhiều hệ thống sông lớn, do đó bảo vệ rừng đầu nguồn, ngăn chặn phá rừng, đẩy mạnh khoanh nuôi tái sinh và giao đất giao rừng có ý nghĩa sống còn về sinh thái và kinh tế.
- Câu 23 (A): Nam Trung Bộ có số giờ nắng cao, gió mạnh; phát triển điện gió, điện mặt trời giúp biến bất lợi khí hậu khô hạn thành lợi thế kinh tế, đa dạng hóa nguồn điện và thực hiện cam kết giảm phát thải ròng (Net Zero).
- Câu 24 (A): Tỉ lệ dân thành thị nước ta tăng liên tục nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình của thế giới và khu vực; cơ sở hạ tầng đô thị chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa.
- Câu 25 (B): Định hướng kinh tế số, kinh tế xanh của ĐBSH đòi hỏi tập trung vào các ngành sử dụng ít tài nguyên, hàm lượng tri thức cao như bán dẫn, điện tử, tự động hóa và công nghiệp hỗ trợ.
- Câu 26 (B): Thủy sản nuôi trồng tăng nhanh hơn khai thác do chủ động được đối tượng nuôi, mùa vụ, áp dụng công nghệ nuôi thâm canh hiện đại và đáp ứng trực tiếp nhu cầu đa dạng của thị trường xuất khẩu.
- Câu 27 (A): Công nghiệp sản xuất xi măng tiêu thụ lượng nguyên liệu rất lớn nên thường phân bố gắn liền với vùng nguyên liệu đá vôi, đất sét phong phú (Thanh Hóa, Nghệ An...) và giao thông vận tải thuận lợi.
- Câu 28 (B): Sự thay đổi góc nhập xạ theo vĩ độ kết hợp với ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc làm nền nhiệt ẩm và biên độ nhiệt thay đổi từ bắc vào nam, kéo theo sự phân hóa cảnh quan và sinh vật.
- Câu 29 (B): Khác với "lợi thế so sánh tĩnh" (dựa vào tài nguyên sẵn có, lao động giá rẻ), "lợi thế so sánh động" được kiến tạo từ chất lượng nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và thể chế chính sách.
- Câu 30 (A): Tây Nguyên là vùng nội địa không giáp biển; liên kết với Duyên hải Nam Trung Bộ giúp hàng hóa, nông sản Tây Nguyên thông qua các tuyến quốc lộ (QL19, 24, 26, 27...) ra cảng nước sâu để xuất khẩu.
- Câu 31 (A): Quy luật địa đới quy định tính chất nhiệt đới (do nằm trong vùng nội chí tuyến Bắc bán cầu), kết hợp vị trí tiếp giáp Biển Đông (nguồn ẩm) và nằm trong khu vực gió mùa châu Á.
- Câu 32 (B): Chăn nuôi gia súc lớn ở Trung du và miền núi Bắc Bộ cần chuyển từ chăn thả tự nhiên sang hình thức trang trại công nghiệp, chủ động nguồn thức ăn chế biến và kiểm soát dịch bệnh để nâng cao năng suất, chất lượng.
- Câu 33 (B): Mô hình "lúa - tôm" (mùa mưa trồng lúa rửa mặn, mùa khô lấy nước lợ nuôi tôm) giúp thích ứng thuận thiên với xâm nhập mặn, tận dụng phế phẩm tự nhiên, bảo vệ môi trường đất và tăng thu nhập cho nông dân.
- Câu 34 (A): Đông Nam Bộ là vùng phát triển công nghiệp và đô thị năng động nhất cả nước, quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang đất khu công nghiệp, đô thị và hạ tầng giao thông diễn ra rất mạnh.
- Câu 35 (B): Các đảo tiền tiêu là cơ sở pháp lý để xác định đường cơ sở dùng tính chiều rộng lãnh hải, là pháo đài bảo vệ chủ quyền an ninh trên biển và là căn cứ hậu cần cho các hoạt động kinh tế biển xa bờ.
- Câu 36 (A): Sau đại dịch, du lịch Việt Nam phục hồi nhanh nhờ chính sách thị thực (e-visa) cởi mở, chuyển đổi số trong quảng bá và xu hướng phát triển các sản phẩm du lịch xanh, du lịch sinh thái bền vững.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng/sai (8,0 điểm)

Điểm tối đa mỗi câu là 1,0 điểm: Đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,5 điểm; đúng cả 4 ý được 1,0 điểm.

Giải thích chi tiết Phần II:

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn (3,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng thí sinh được 0,5 điểm.

Hướng dẫn giải và thang điểm chi tiết Phần III:

Lưu ý: Ở Phần III, thí sinh chỉ cần điền đúng kết quả cuối cùng đã làm tròn theo yêu cầu của đề vào ô trả lời trên phiếu làm bài là được điểm tối đa của câu đó.