Đề kiểm tra Giữa học kỳ I môn Lịch sử và Địa lí 6 (4 đề kèm ngữ liệu và Hướng dẫn chấm)

PHẦN I. CÂU TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 10. Mỗi câu hỏi chỉ chọn một phương án đúng nhất.

Câu 1 (0,25 điểm). Kiến thức địa lí giúp con người giải thích hiện tượng nào sau đây trong đời sống hằng ngày?

Câu 2 (0,25 điểm). Trong đời sống, việc hiểu biết kiến thức về thời tiết và khí hậu có ý nghĩa thiết thực nhất đối với hoạt động nào sau đây?

Câu 3 (0,25 điểm). Đường kinh tuyến gốc trên quả Địa Cầu là đường kinh tuyến đi qua địa điểm nào sau đây?

Câu 4 (0,25 điểm). Trên bản đồ địa hình, đường đồng mức là đường nối các điểm có đặc điểm nào sau đây?

Câu 5 (0,25 điểm). Để thể hiện sân bay, cảng biển trên bản đồ giao thông, người ta thường dùng loại kí hiệu nào sau đây?

Câu 6 (0,25 điểm). Khi ghi toạ độ địa lí của một điểm trên bản đồ, quy ước viết đúng là

Câu 7 (0,25 điểm). Nếu trên bản đồ không có mũi tên chỉ hướng Bắc thì người đọc phải dựa vào yếu tố nào sau đây để xác định phương hướng?

Câu 8 (0,25 điểm). Trên một bản đồ có tỉ lệ số $1 : 200\ 000$, khoảng cách $1$ cm đo được trên bản đồ tương ứng với bao nhiêu ki-lô-mét ngoài thực tế?

Câu 9 (0,25 điểm). Khi muốn tìm hiểu vị trí địa lí và ranh giới hành chính của một tỉnh/thành phố ở Việt Nam, loại bản đồ nào sau đây là phù hợp nhất để tra cứu?

Câu 10 (0,25 điểm). Bạn An đang ở cổng trường THCS Chu Văn An và muốn đến Thư viện thành phố. Để chọn được tuyến đường đi ngắn nhất và an toàn trên bản đồ giao thông đô thị, bước đầu tiên An cần thực hiện là

PHẦN II. CÂU TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Thí sinh đọc đoạn thông tin sau và trả lời các ý a), b), c), d). Thí sinh ghi Đúng (Đ) hoặc Sai (S) vào bài làm.

Đọc đoạn thông tin sau:

Trong tiết thực hành Địa lí 6, nhóm bạn Minh sử dụng một tờ bản đồ hành chính có tỉ lệ $1 : 100\ 000$ để chuẩn bị cho buổi tham quan học tập ngoại khóa. Minh nhận thấy việc học tập Địa lí không chỉ giúp các bạn giải thích các hiện tượng tự nhiên mà còn rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ để định hướng không gian và thích ứng với môi trường sống. Quan sát bản đồ có lưới kinh vĩ tuyến, Minh thấy ngọn núi $A$ nằm tại nơi giao nhau của vĩ tuyến $20^\circ\text{ B}$ và kinh tuyến $105^\circ\text{ Đ}$, được thể hiện bằng kí hiệu hình tam giác màu đen. Đo khoảng cách theo đường chim bay từ trường học đến chân núi $A$ trên bản đồ được $5$ cm.

Câu 1 (1,0 điểm). Dựa vào đoạn thông tin trên và kiến thức đã học:
a) Hiểu biết kiến thức và kĩ năng địa lí giúp con người giải thích các hiện tượng tự nhiên và định hướng không gian trong cuộc sống hằng ngày.
b) Ngọn núi $A$ có toạ độ địa lí ($20^\circ\text{ B},\ 105^\circ\text{ Đ}$) nên nằm ở bán cầu Bắc và bán cầu Đông.
c) Để biết ngọn núi $A$ được thể hiện bằng kí hiệu hình tam giác màu đen, nhóm bạn cần đọc và tra cứu trong bảng chú giải của tờ bản đồ.
d) Với tỉ lệ bản đồ $1 : 100\ 000$, khoảng cách thực tế theo đường chim bay từ trường học đến chân núi $A$ ngoài thực địa là $50$ km.

PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)

Thí sinh trình bày lời giải chi tiết cho các câu hỏi sau.

Câu 1 (1,0 điểm).
a) Trình bày khái niệm kinh tuyến, vĩ tuyến và toạ độ địa lí của một điểm trên bản đồ.
b) Phân biệt kinh tuyến Đông và kinh tuyến Tây trên quả Địa Cầu.

Câu 2 (0,5 điểm).
Trên một bản đồ học tập có tỉ lệ $1 : 500\ 000$, bạn Bình đo được khoảng cách giữa hai địa điểm $A$ và $B$ là $4$ cm. Hãy tính khoảng cách thực tế giữa hai địa điểm đó ngoài thực địa (tính theo đơn vị ki-lô-mét).

--------- HẾT ---------

Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Chấm theo đúng đáp án và thang điểm hướng dẫn.
- Ở phần tự luận, nếu học sinh có cách diễn đạt khác nhưng đúng bản chất khoa học địa lí thì giám khảo vẫn cho điểm tối đa theo từng phần tương ứng.
- Điểm toàn bài là tổng điểm của các câu/phần, giữ nguyên chữ số thập phân theo thang điểm 5,0.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

1. PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

2. PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Cách tính điểm: Đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,5 điểm; đúng cả 4 ý được 1,0 điểm.

3. PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)

PHẦN I. CÂU TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 10. Mỗi câu hỏi chỉ chọn một phương án đúng nhất.

Câu 1 (0,25 điểm). Việc học tập môn Địa lí giúp học sinh hình thành kĩ năng quan trọng nào sau đây để định hướng không gian trong cuộc sống hằng ngày?

Câu 2 (0,25 điểm). Đường nối liền hai điểm cực Bắc và cực Nam trên bề mặt Quả Địa Cầu được gọi là

Câu 3 (0,25 điểm). Đường vĩ tuyến dài nhất chia quả Địa Cầu thành hai bán cầu Bắc và bán cầu Nam là

Câu 4 (0,25 điểm). Toạ độ địa lí của một điểm trên bản đồ được xác định bởi

Câu 5 (0,25 điểm). Để thể hiện ranh giới quốc gia, đường giao thông, sông ngòi trên bản đồ, người ta sử dụng loại kí hiệu nào?

Câu 6 (0,25 điểm). Trên bản đồ không có lưới kinh, vĩ tuyến, để xác định phương hướng người đọc phải dựa vào

Câu 7 (0,25 điểm). Tỉ lệ bản đồ $1 : 100\ 000$ cho biết $1$ cm đo được trên bản đồ tương ứng với bao nhiêu mét ngoài thực tế?

Câu 8 (0,25 điểm). Trên bản đồ địa hình, các đường đồng mức nằm càng gần nhau chứng tỏ bề mặt địa hình nơi đó có đặc điểm là

Câu 9 (0,25 điểm). Lược đồ trí nhớ là

Câu 10 (0,25 điểm). Khi sử dụng các ứng dụng bản đồ số (như Google Maps) trên điện thoại thông minh để tìm đường đi, thao tác đầu tiên cần thực hiện là

PHẦN II. CÂU TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Thí sinh đọc đoạn thông tin sau và trả lời các ý a), b), c), d). Thí sinh ghi Đúng (Đ) hoặc Sai (S) vào bài làm.

Đọc đoạn thông tin sau:

Để chuẩn bị cho chuyến dã ngoại trải nghiệm tại Vườn quốc gia, Lan cùng các bạn tìm hiểu bản đồ địa hình khu vực có tỉ lệ $1 : 50\ 000$. Lan chia sẻ rằng môn Địa lí giúp học sinh hiểu biết về môi trường tự nhiên, rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ để tìm đường đi an toàn và ứng xử thân thiện với thiên nhiên. Quan sát tờ bản đồ, trạm kiểm lâm $H$ nằm ở giao điểm của vĩ tuyến $15^\circ\text{ B}$ và kinh tuyến $108^\circ\text{ Đ}$, trạm cứu hộ $K$ nằm cách trạm kiểm lâm $4$ cm về phía đông trên bản đồ. Các đối tượng như suối, đường mòn và trạm gác đều được giải thích rõ ràng trong bảng chú giải.

Câu 1 (1,0 điểm). Dựa vào đoạn thông tin trên và kiến thức đã học:
a) Học môn Địa lí giúp học sinh hình thành tình yêu thiên nhiên, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và kĩ năng tìm đường trong đời sống.
b) Đường vĩ tuyến gốc $0^\circ$ (xích đạo) chia Trái Đất thành hai nửa cầu bằng nhau là bán cầu Đông và bán cầu Tây.
c) Bảng chú giải trên bản đồ giúp các bạn hiểu được ý nghĩa các kí hiệu của trạm gác, suối và đường mòn, từ đó nhận biết chính xác các đối tượng địa lí.
d) Dựa vào tỉ lệ bản đồ $1 : 50\ 000$, khoảng cách thực tế giữa trạm kiểm lâm $H$ và trạm cứu hộ $K$ ngoài thực địa là $2$ km.

PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)

Thí sinh trình bày lời giải chi tiết cho các câu hỏi sau.

Câu 1 (1,0 điểm).
a) Trình bày quy ước ghi toạ độ địa lí của một điểm trên bản đồ.
b) Cho biết điểm $A$ nằm tại giao điểm của kinh tuyến $100^\circ$ Đ và vĩ tuyến $15^\circ$ B. Hãy viết toạ độ địa lí của điểm $A$ và xác định điểm $A$ thuộc bán cầu Bắc hay bán cầu Nam, bán cầu Đông hay bán cầu Tây.

Câu 2 (0,5 điểm).
Trên một bản đồ có tỉ lệ $1 : 1\ 000\ 000$, khoảng cách giữa hai thành phố đo được là $6$ cm. Hỏi khoảng cách thực tế giữa hai thành phố đó ngoài thực địa là bao nhiêu ki-lô-mét?

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Giám khảo chấm đúng theo hướng dẫn chấm và biểu điểm đã ban hành.
- Phần tự luận: Chấp nhận các cách diễn đạt khác nếu chuẩn xác về mặt kiến thức khoa học địa lí.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

1. PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

2. PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Cách tính điểm: Đúng 1 ý: 0,1 điểm — Đúng 2 ý: 0,25 điểm — Đúng 3 ý: 0,5 điểm — Cả 4 ý: 1,0 điểm.

3. PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)

PHẦN I. CÂU TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 10. Mỗi câu hỏi chỉ chọn một phương án đúng nhất.

Câu 1 (0,25 điểm). Hiểu biết kiến thức địa lí giúp con người có thái độ và hành động nào sau đây đối với môi trường tự nhiên?

Câu 2 (0,25 điểm). Trên quả Địa Cầu, kinh tuyến gốc ($0^\circ$) cùng với kinh tuyến nào sau đây tạo thành một vòng tròn chia Trái Đất thành bán cầu Đông và bán cầu Tây?

Câu 3 (0,25 điểm). Bảng chú giải trên bản đồ có vai trò chủ yếu nào sau đây?

Câu 4 (0,25 điểm). Kí hiệu diện tích trên bản đồ thường được dùng để thể hiện đối tượng địa lí nào sau đây?

Câu 5 (0,25 điểm). Trên bản đồ có hệ thống kinh, vĩ tuyến, hướng Bắc được xác định dựa vào

Câu 6 (0,25 điểm). Khoảng cách giữa hai điểm $A$ và $B$ ngoài thực địa là $15$ km. Trên bản đồ, khoảng cách đo được là $3$ cm. Tỉ lệ của bản đồ đó là

Câu 7 (0,25 điểm). Điểm $M$ có toạ độ địa lí ($20^\circ$ B, $105^\circ$ Đ). Điểm $M$ nằm ở

Câu 8 (0,25 điểm). Để thể hiện độ cao của các dạng địa hình trên bản đồ, người ta thường dùng phương pháp nào sau đây?

Câu 9 (0,25 điểm). Lược đồ trí nhớ có vai trò quan trọng nhất trong việc

Câu 10 (0,25 điểm). Ứng dụng nào sau đây là ứng dụng bản đồ số trực tuyến phổ biến hiện nay giúp định vị và chỉ dẫn đường đi?

PHẦN II. CÂU TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Thí sinh đọc đoạn thông tin sau và trả lời các ý a), b), c), d). Thí sinh ghi Đúng (Đ) hoặc Sai (S) vào bài làm.

Đọc đoạn thông tin sau:

Trong buổi sinh hoạt câu lạc bộ "Em yêu Địa lí", các bạn cùng nghiên cứu một bản đồ du lịch có tỉ lệ số $1 : 200\ 000$. Nhóm trưởng chia sẻ rằng kiến thức địa lí rất thiết thực, giúp chúng ta theo dõi thời tiết, phòng tránh rủi ro thiên tai và lên lộ trình di chuyển hiệu quả trong cuộc sống. Quan sát lưới kinh vĩ tuyến trên bản đồ, khu du lịch sinh thái thác Mơ nằm tại giao điểm của kinh tuyến $106^\circ\text{ Đ}$ và vĩ tuyến $11^\circ\text{ B}$, cách bến xe trung tâm thành phố một đoạn dài $6$ cm đo trên bản đồ. Các địa điểm du lịch, trạm y tế và tuyến đường đều được thể hiện rõ ràng qua hệ thống kí hiệu và bảng chú giải.

Câu 1 (1,0 điểm). Dựa vào đoạn thông tin trên và kiến thức đã học:
a) Kiến thức địa lí giúp con người chủ động theo dõi thời tiết, phòng tránh thiên tai và sắp xếp các hoạt động đời sống một cách an toàn.
b) Khu du lịch sinh thái thác Mơ có vĩ độ $11^\circ\text{ B}$ nên nằm ở khu vực bán cầu Nam của Trái Đất.
c) Trên bản đồ có lưới kinh vĩ tuyến, người đọc xác định hướng di chuyển từ Nam lên Bắc dựa theo chiều của các đường kinh tuyến từ dưới lên trên.
d) Căn cứ vào tỉ lệ bản đồ $1 : 200\ 000$, khoảng cách thực tế từ bến xe trung tâm thành phố đến khu du lịch sinh thái thác Mơ là $12$ km.

PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)

Thí sinh trình bày lời giải chi tiết cho các câu hỏi sau.

Câu 1 (1,0 điểm).
Nêu các bước cơ bản để đọc và sử dụng một tờ bản đồ địa lí.

Câu 2 (0,5 điểm).
Trên một bản đồ quy hoạch giao thông có tỉ lệ $1 : 25\ 000$, bạn Hải đo được chiều dài đoạn đường từ nhà đến trường là $8$ cm. Hỏi chiều dài thực tế của đoạn đường đó ngoài thực địa là bao nhiêu ki-lô-mét?

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Cán bộ chấm thi chấm đúng theo hướng dẫn chấm và thang điểm quy định.
- Câu tự luận nếu học sinh diễn đạt bằng lời văn riêng nhưng bảo đảm đầy đủ ý cơ bản thì vẫn chấm điểm tối đa.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

1. PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

2. PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Cách tính điểm: Đúng 1 ý: 0,1 điểm — Đúng 2 ý: 0,25 điểm — Đúng 3 ý: 0,5 điểm — Cả 4 ý: 1,0 điểm.

3. PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)

PHẦN I. CÂU TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 10. Mỗi câu hỏi chỉ chọn một phương án đúng nhất.

Câu 1 (0,25 điểm). Nội dung nào sau đây phản ánh đúng vai trò của môn Địa lí đối với cuộc sống của mỗi cá nhân?

Câu 2 (0,25 điểm). Vĩ tuyến gốc ($0^\circ$) trên quả Địa Cầu còn được gọi là

Câu 3 (0,25 điểm). Kinh độ của một điểm trên bản đồ là

Câu 4 (0,25 điểm). Kí hiệu bản đồ thường được phân loại theo hình thức thể hiện thành các nhóm nào sau đây?

Câu 5 (0,25 điểm). Khi quan sát một bản đồ có lưới kinh vĩ tuyến, hướng nằm ở đầu bên phải của đường vĩ tuyến là hướng

Câu 6 (0,25 điểm). Tỉ lệ bản đồ được biểu hiện dưới dạng một thanh đoạn thẳng có chia sẵn các khoảng cách gọi là

Câu 7 (0,25 điểm). Trên bản đồ địa hình, khi hai đường đồng mức nằm cách xa nhau thì khu vực sườn núi đó có đặc điểm là

Câu 8 (0,25 điểm). Một điểm $P$ nằm tại vĩ tuyến $10^\circ$ N và kinh tuyến $20^\circ$ T. Điểm $P$ thuộc về

Câu 9 (0,25 điểm). Khi tự vẽ một lược đồ trí nhớ về con đường đi từ nhà đến trường, yếu tố nào sau đây là quan trọng nhất cần thể hiện để người khác có thể đi theo?

Câu 10 (0,25 điểm). Ưu điểm nổi bật của bản đồ số so với bản đồ giấy truyền thống là

PHẦN II. CÂU TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Thí sinh đọc đoạn thông tin sau và trả lời các ý a), b), c), d). Thí sinh ghi Đúng (Đ) hoặc Sai (S) vào bài làm.

Đọc đoạn thông tin sau:

Một nhóm học sinh tham gia dự án học tập "Khám phá biển đảo quê hương" và sử dụng tờ bản đồ tự nhiên có tỉ lệ $1 : 250\ 000$. Các bạn nhận thấy môn Địa lí cung cấp kiến thức nền tảng về môi trường tự nhiên, giúp con người có ý thức bảo vệ tài nguyên và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trên tờ bản đồ, ngọn hải đăng trên đảo Cồn Cỏ nằm tại vị trí có toạ độ địa lí ($17^\circ\text{ B},\ 107^\circ\text{ Đ}$) và được thể hiện bằng kí hiệu hình ngọn tháp phát sáng. Khoảng cách đo được trên bản đồ từ cảng biển đất liền đến ngọn hải đăng này là $4$ cm.

Câu 1 (1,0 điểm). Dựa vào đoạn thông tin trên và kiến thức đã học:
a) Môn Địa lí giúp con người nâng cao nhận thức về bảo vệ chủ quyền biển đảo, giữ gìn tài nguyên và ứng phó với biến đổi khí hậu.
b) Kinh tuyến gốc ($0^\circ$) là đường kinh tuyến đi qua đài thiên văn Grin-uýt và chia quả Địa Cầu thành hai nửa là bán cầu Bắc và bán cầu Nam.
c) Kí hiệu ngọn hải đăng trên bản đồ thuộc loại kí hiệu điểm, dùng để thể hiện đối tượng địa lí phân bố ở những vị trí cụ thể.
d) Với tỉ lệ bản đồ $1 : 250\ 000$, khoảng cách thực tế từ cảng biển đất liền đến ngọn hải đăng ngoài thực địa là $10$ km.

PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)

Thí sinh trình bày lời giải chi tiết cho các câu hỏi sau.

Câu 1 (1,0 điểm).
a) Trình bày sự khác nhau giữa ba loại kí hiệu bản đồ: kí hiệu điểm, kí hiệu đường và kí hiệu diện tích.
b) Cho ví dụ về một đối tượng địa lí tương ứng cho mỗi loại kí hiệu trên.

Câu 2 (0,5 điểm).
Trên một bản đồ có tỉ lệ $1 : 200\ 000$, khoảng cách thực tế giữa hai địa điểm $C$ và $D$ ngoài thực địa là $10$ km. Hỏi trên bản đồ đó, khoảng cách giữa hai địa điểm $C$ và $D$ đo được là bao nhiêu xăng-ti-mét?

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................ Số báo danh: ........................

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Giám khảo thực hiện chấm điểm theo đúng đáp án và thang điểm hướng dẫn.
- Khuyến khích học sinh trình bày bài làm rõ ràng, khoa học, lập luận logic.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

1. PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

2. PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (1,0 điểm)

Cách tính điểm: Đúng 1 ý: 0,1 điểm — Đúng 2 ý: 0,25 điểm — Đúng 3 ý: 0,5 điểm — Cả 4 ý: 1,0 điểm.

3. PHẦN III. TỰ LUẬN (1,5 điểm)