Đề cương ôn tập và Bộ 02 đề kiểm tra Giữa học kỳ I – Công nghệ 7

PHẦN A. ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP TRỌNG TÂM CHƯƠNG I

I. HỆ THỐNG KIẾN THỨC CỐT LÕI

1. Bài 1: Giới thiệu về trồng trọt

- Vai trò của trồng trọt: Cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người; cung cấp thức ăn cho ngành chăn nuôi; cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến; cung cấp nông sản phục vụ xuất khẩu; tạo việc làm và bảo vệ cảnh quan môi trường.
- Phân loại cây trồng (theo mục đích sử dụng):
+ Cây lương thực: Lúa nước, ngô (bắp), khoai lang, sắn...
+ Cây thực phẩm: Rau cải, bắp cải, su hào, cà chua, rau muống, rau mồng tơi...
+ Cây ăn quả: Cam, bưởi, xoài, nhãn, chuối...
+ Cây công nghiệp: Chè (trà), cà phê, cao su, hồ tiêu, mía, lạc (đậu phộng)...
+ Cây làm cảnh: Hoa hồng, hoa cúc, cây vạn tuế, hoa lan...
+ Cây lấy sợi, lấy gỗ: Bông, đay, gai, keo, bạch đàn...
- Phương thức trồng trọt phổ biến:
+ Trồng trọt ngoài tự nhiên: Thực hiện trong điều kiện tự nhiên không có mái che; đơn giản, chi phí đầu tư thấp, diện tích lớn nhưng cây trồng dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai, thời tiết bất lợi và sâu, bệnh hại.
+ Trồng trọt trong nhà có mái che (nhà kính, nhà lưới, nhà màng): Kiểm soát được các yếu tố thời tiết và hạn chế sâu, bệnh hại, cho năng suất cao; tuy nhiên chi phí đầu tư ban đầu lớn và đòi hỏi kĩ thuật cao.
- Một số ngành nghề trong trồng trọt:
+ Kĩ sư chọn giống cây trồng: Nghiên cứu và lai tạo các giống cây trồng mới có năng suất cao, phẩm chất tốt.
+ Kĩ sư bảo vệ thực vật: Chẩn đoán, dự tính, dự báo và phòng ngừa các loài sâu, bệnh hại cây trồng.
+ Ngoài ra còn có nghề làm vườn, kĩ sư trồng trọt, thợ vận hành máy nông nghiệp...

2. Bài 2: Làm đất trồng cây

- Thành phần và vai trò của đất trồng:
+ Phần rắn (chất khoáng và chất hữu cơ): Cung cấp chất dinh dưỡng chủ yếu cho cây hấp thụ dưới dạng các ion khoáng hòa tan và giữ cho cây đứng vững.
+ Phần lỏng (nước): Hòa tan và vận chuyển các chất dinh dưỡng cho cây hấp thụ, cung cấp nước cho cây.
+ Phần khí: Cung cấp khí oxy cho rễ cây và sinh vật đất hô hấp.
- Quy trình chuẩn bị đất trồng cây: Cày đất $\rightarrow$ Bừa và đập nhỏ đất $\rightarrow$ Lên luống $\rightarrow$ Bón phân lót.
+ Bước 1. Cày đất: Lật xới lớp đất mặt ở độ sâu từ 20 đến 30 cm nhằm làm tơi xốp đất, thoáng khí và vùi lấp cỏ dại.
+ Bước 2. Bừa và đập nhỏ đất: Làm nhỏ các tảng đất sau khi cày, san phẳng mặt ruộng, giúp đất giữ ẩm tốt và tạo điều kiện thuận lợi cho hạt nảy mầm hoặc rễ cây con bén rễ.
+ Bước 3. Lên luống: Chống ngập úng khi mưa, tạo tầng đất canh tác dày để bộ rễ hoặc củ phát triển thuận lợi, dễ chăm sóc và thu hoạch.
+ Bước 4. Bón phân lót: Trộn đều phân hữu cơ hoai mục hoặc phân lân vào đất trong hoặc ngay sau khi làm đất (trước khi gieo trồng) nhằm cung cấp chất dinh dưỡng kịp thời cho cây non khi rễ mới phát triển.

3. Bài 3: Gieo trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh cho cây trồng

- Gieo trồng: Thời vụ gieo trồng được quyết định bởi điều kiện khí hậu, thời tiết của từng vùng miền và đặc điểm từng loại cây. Cần gieo trồng đúng mật độ; nếu gieo quá dày cây sẽ thiếu ánh sáng, cạnh tranh dinh dưỡng, còi cọc và dễ phát sinh sâu bệnh.
- Các công việc chăm sóc cây trồng:
+ Tỉa cây: Nhổ bỏ bớt những cây yếu, cây bị sâu bệnh và để lại cây khỏe với mật độ thích hợp (hoặc tỉa bỏ cành tăm, chồi nách vô hiệu để tập trung dinh dưỡng nuôi thân chính, hoa và quả).
+ Dặm cây: Trồng bổ sung cây con vào những chỗ hạt không mọc hoặc cây bị chết.
+ Làm cỏ, vun xới: Diệt trừ sự cạnh tranh dinh dưỡng của cỏ dại; làm đất xung quanh gốc tơi xốp giúp bộ rễ thoáng khí, hút nước và dinh dưỡng dễ dàng, đồng thời giữ cho cây đứng vững chống đổ ngã.
+ Tưới, tiêu nước: Tưới đủ ẩm vào sáng sớm hoặc chiều mát (không tưới nước lạnh lên lá giữa trưa nắng gắt); áp dụng tưới nhỏ giọt giúp tiết kiệm nước, giữ ẩm đều và hạn chế xói mòn đất; khơi thông rãnh thoát nước kịp thời khi ngập úng.
+ Bón phân thúc: Thực hiện trong quá trình sinh trưởng của cây nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng theo từng giai đoạn phát triển.
- Phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng:
+ Mục đích: Giảm tối đa thiệt hại, bảo vệ năng suất và phẩm chất nông sản.
+ Nguyên tắc: Phòng là chính, trừ sớm, kịp thời, đúng lúc và đúng cách.
+ Các biện pháp phòng trừ:
- Biện pháp canh tác: Vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, luân canh cây trồng hợp lí.
- Biện pháp thủ công: Bắt sâu bằng tay, ngắt lá bệnh, dùng bẫy đèn, bẫy dính.
- Biện pháp sinh học: Sử dụng thiên địch (bọ rùa, bọ ba ba bắt rệp muội), chế phẩm sinh học; ưu điểm là an toàn cho con người và không gây ô nhiễm môi trường, nhược điểm là tác dụng thường chậm và phụ thuộc điều kiện môi trường.
- Biện pháp hóa học: Chỉ tiến hành khi sâu, bệnh phát triển thành dịch với mật độ cao; tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" (Đúng thuốc, đúng nồng độ và liều lượng, đúng lúc, đúng cách). Lạm dụng thuốc hóa học sẽ gây ô nhiễm môi trường, để lại tồn dư độc hại và làm sâu kháng thuốc.

4. Bài 4: Thu hoạch sản phẩm trồng trọt

- Mục đích: Đảm bảo năng suất cao và phẩm chất tốt nhất của sản phẩm trồng trọt.
- Yêu cầu kỹ thuật: Thu hoạch đúng độ chín (độ chín sinh lí hoặc độ chín thương phẩm theo yêu cầu sử dụng), nhanh gọn, cẩn thận và đúng lúc.
+ Nếu thu hoạch khi còn quá non: Năng suất thấp, phẩm chất kém, vị chua hoặc chát, hàm lượng dinh dưỡng thấp.
+ Nếu thu hoạch khi đã quá chín: Quả dễ bị thối hỏng, dập nát, giảm vị ngon và thời gian bảo quản ngắn.
- Các phương pháp thu hoạch phổ biến:
+ Hái hoặc cắt: Áp dụng cho các loại quả (bưởi, cam, xoài), rau ăn lá (rau muống, rau mồng tơi), chè... (hoặc cắt và đập tách hạt đối với lúa).
+ Nhổ: Áp dụng cho củ lạc (đậu phộng), cà rốt, củ cải, các loại rau ăn lá cả cây...
+ Đào: Áp dụng cho cây lấy củ nằm sâu trong đất như khoai lang, khoai tây, sắn...

II. CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ VẬN DỤNG

1. Phân biệt ưu điểm và hạn chế của phương thức trồng trọt ngoài tự nhiên so với phương thức trồng trọt trong nhà có mái che.
2. Trình bày thứ tự các bước trong quy trình làm đất trồng cây và giải thích mục đích của từng bước.
3. So sánh sự khác nhau cơ bản giữa bón phân lót và bón phân thúc về thời điểm tiến hành, mục đích và loại phân thường sử dụng.
4. Phân tích ưu điểm, hạn chế của biện pháp sinh học và biện pháp hóa học trong phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng. Khi nào người trồng mới nên sử dụng thuốc hóa học?
5. Em hãy đề xuất phương pháp thu hoạch, thời điểm thu hoạch và cách bảo quản phù hợp đối với một loại quả hoặc củ phổ biến ở gia đình, địa phương em.

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (7,0 điểm)

Thí sinh chọn một phương án đúng nhất trong mỗi câu sau:

Câu 1 (0,25 điểm). Trồng trọt có vai trò nào sau đây đối với đời sống con người và nền kinh tế?

Câu 2 (0,25 điểm). Cây trồng nào sau đây thuộc nhóm cây lương thực phổ biến ở Việt Nam?

Câu 3 (0,25 điểm). Phương thức trồng trọt nào sau đây được thực hiện trong điều kiện hoàn toàn tự nhiên, không có mái che?

Câu 4 (0,25 điểm). Người làm nghề nghiên cứu và lai tạo các giống cây trồng mới có năng suất cao, phẩm chất tốt được gọi là

Câu 5 (0,25 điểm). Căn cứ vào mục đích sử dụng, nhóm cây nào sau đây đều thuộc nhóm cây công nghiệp?

Câu 6 (0,25 điểm). Ưu điểm nổi bật nhất của phương thức trồng trọt trong nhà có mái che so với trồng ngoài tự nhiên là

Câu 7 (0,25 điểm). Thành phần nào của đất trồng giữ vai trò hòa tan và vận chuyển các chất dinh dưỡng cho cây?

Câu 8 (0,25 điểm). Công việc lật xới lớp đất mặt ở độ sâu từ 20 đến 30 cm nhằm làm tơi xốp đất và vùi lấp cỏ dại được gọi là

Câu 9 (0,25 điểm). Mục đích chủ yếu của việc lên luống khi làm đất là

Câu 10 (0,25 điểm). Việc bón phân lót vào đất trước khi gieo trồng nhằm mục đích chính nào?

Câu 11 (0,25 điểm). Vì sao khi trồng các loại rau màu ngắn ngày ở vùng đất thấp, trũng người ta bắt buộc phải lên luống cao?

Câu 12 (0,25 điểm). Thứ tự các bước chuẩn bị đất trồng cây rau đúng quy trình kỹ thuật là

Câu 13 (0,25 điểm). Bón thúc khác bón lót ở điểm nào sau đây?

Câu 14 (0,25 điểm). Yếu tố nào sau đây quyết định thời vụ gieo trồng của từng loại cây trồng?

Câu 15 (0,25 điểm). Công việc nhổ bỏ bớt những cây yếu, cây bị sâu bệnh và để lại cây khỏe với mật độ thích hợp gọi là

Câu 16 (0,25 điểm). Mục đích chính của công việc làm cỏ và vun xới cho cây trồng là

Câu 17 (0,25 điểm). Mục đích cơ bản nhất của việc phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng là

Câu 18 (0,25 điểm). Biện pháp nào sau đây thuộc nhóm biện pháp thủ công trong phòng trừ sâu, bệnh hại?

Câu 19 (0,25 điểm). Khi chăm sóc cây cà chua, việc tỉa bỏ các cành tăm, chồi nách vô hiệu nhằm mục đích chính nào?

Câu 20 (0,25 điểm). Biện pháp tưới nhỏ giọt có ưu điểm nổi bật nào so với phương pháp tưới tràn?

Câu 21 (0,25 điểm). Ưu điểm lớn nhất của biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng là

Câu 22 (0,25 điểm). Nhược điểm nghiêm trọng của việc lạm dụng thuốc hóa học trừ sâu, bệnh hại là

Câu 23 (0,25 điểm). Nguyên tắc nào sau đây là quan trọng hàng đầu trong công tác phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng?

Câu 24 (0,25 điểm). Mục đích chính của việc thu hoạch sản phẩm trồng trọt đúng kỹ thuật là

Câu 25 (0,25 điểm). Yêu cầu kỹ thuật quan trọng khi tiến hành thu hoạch nông sản là

Câu 26 (0,25 điểm). Phương pháp thu hoạch nào thường được áp dụng cho các loại quả như bưởi, cam, xoài?

Câu 27 (0,25 điểm). Nếu thu hoạch quả khi còn quá non thì sẽ dẫn đến hậu quả gì?

Câu 28 (0,25 điểm). Cây trồng nào sau đây sử dụng phương pháp đào để thu hoạch sản phẩm?

PHẦN II. TỰ LUẬN (3,0 điểm)

Câu 1 (1,5 điểm). Vườn rau cải ngọt của gia đình em đang trong giai đoạn phát triển thân lá thì xuất hiện nhiều sâu tơ cắn thủng lá, làm lá xơ xác.
a) Em hãy đề xuất 02 biện pháp an toàn (không dùng thuốc hóa học độc hại) để xử lý số sâu tơ nói trên nhằm bảo vệ vườn rau.
b) Giải thích vì sao gia đình em không nên vội vã phun các loại thuốc trừ sâu hóa học có độ độc cao trong tình huống này.

Câu 2 (1,5 điểm). Gia đình bạn An trồng một vườn bưởi Diễn chuẩn bị đến kì thu hoạch để bán vào dịp Tết Nguyên đán. Em hãy hướng dẫn bạn An:
a) Lựa chọn phương pháp thu hoạch và thời điểm trong ngày thích hợp nhất để hái quả bưởi.
b) Nêu 02 biện pháp kĩ thuật trong và sau khi hái để quả bưởi không bị dập nát, trầy xước, đảm bảo mẫu mã đẹp và bảo quản được lâu.

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................

PHẦN I. TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (7,0 điểm)

Thí sinh chọn một phương án đúng nhất trong mỗi câu sau:

Câu 1 (0,25 điểm). Sản phẩm nào sau đây của ngành trồng trọt được dùng làm thức ăn chính cho gia súc, gia cầm?

Câu 2 (0,25 điểm). Loại cây nào dưới đây thuộc nhóm cây ăn quả phổ biến ở nước ta?

Câu 3 (0,25 điểm). Mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng có hệ thống tưới tự động thuộc phương thức trồng trọt nào?

Câu 4 (0,25 điểm). Ngành nghề nào trong trồng trọt chuyên phụ trách việc chẩn đoán, dự tính, dự báo và phòng ngừa các loài sâu, bệnh hại cây trồng?

Câu 5 (0,25 điểm). Căn cứ vào mục đích sử dụng, cây hoa hồng, hoa cúc, cây vạn tuế được xếp vào nhóm cây nào?

Câu 6 (0,25 điểm). Hạn chế lớn nhất của phương thức trồng trọt ngoài tự nhiên là

Câu 7 (0,25 điểm). Thành phần nào của đất trồng cung cấp chất dinh dưỡng chủ yếu cho cây hấp thụ dưới dạng các ion khoáng hòa tan?

Câu 8 (0,25 điểm). Công việc dùng bừa hoặc máy chuyên dụng để làm nhỏ các tảng đất sau khi cày, san phẳng mặt ruộng được gọi là

Câu 9 (0,25 điểm). Mục đích chính của khâu bừa và đập nhỏ đất là

Câu 10 (0,25 điểm). Loại phân bón nào sau đây thường được ưu tiên sử dụng để bón lót cho cây trồng?

Câu 11 (0,25 điểm). Vì sao đối với các loại cây lấy củ như khoai lang, khoai tây người ta thường làm luống to và vun đất xốp dày?

Câu 12 (0,25 điểm). Trong quy trình làm đất trồng cây, công việc bón phân lót thường được tiến hành vào thời điểm nào?

Câu 13 (0,25 điểm). Điểm khác biệt căn bản giữa bón lót và bón thúc là

Câu 14 (0,25 điểm). Nếu gieo trồng với mật độ quá dày so với quy định kĩ thuật thì sẽ dẫn đến hậu quả gì?

Câu 15 (0,25 điểm). Công việc trồng bổ sung cây con vào những chỗ hạt không mọc hoặc cây bị chết gọi là

Câu 16 (0,25 điểm). Việc xới đất tơi xốp xung quanh gốc cây có tác dụng trực tiếp nào sau đây?

Câu 17 (0,25 điểm). Biện pháp canh tác nào sau đây có tác dụng phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng hiệu quả?

Câu 18 (0,25 điểm). Biện pháp thả bọ ba ba, bọ rùa vào vườn cây để tiêu diệt rệp muội thuộc nhóm biện pháp nào?

Câu 19 (0,25 điểm). Tác dụng của việc vun gốc cho cây ngô (bắp) ở giai đoạn phát triển thân lá là

Câu 20 (0,25 điểm). Khi tưới tiêu cho cây trồng, hành động nào sau đây là sai kĩ thuật?

Câu 21 (0,25 điểm). Điểm hạn chế lớn nhất của biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu, bệnh hại là

Câu 22 (0,25 điểm). Việc sử dụng thuốc hóa học trừ sâu, bệnh hại cây trồng chỉ nên tiến hành khi nào?

Câu 23 (0,25 điểm). Nội dung nào sau đây phản ánh đúng nguyên tắc "4 đúng" khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật?

Câu 24 (0,25 điểm). Thời điểm thu hoạch sản phẩm trồng trọt tốt nhất là khi nào?

Câu 25 (0,25 điểm). Phương pháp thu hoạch nào sau đây thường dùng cho các loại rau ăn lá như rau muống, rau mồng tơi?

Câu 26 (0,25 điểm). Để thu hoạch củ lạc (đậu phộng), người nông dân thường sử dụng phương pháp nào?

Câu 27 (0,25 điểm). Nếu thu hoạch quả khi đã quá chín hoặc để quá thời vụ thì sẽ gặp phải bất lợi nào?

Câu 28 (0,25 điểm). Khi thu hoạch lúa bằng máy gặt đập liên hợp, phương pháp thu hoạch chủ yếu được áp dụng là

PHẦN II. TỰ LUẬN (3,0 điểm)

Câu 1 (1,5 điểm). Khi chăm sóc chậu hoa hồng trồng trước sân nhà, bạn Nam phát hiện trên các búp non và mặt dưới lá có rất nhiều rệp muội màu xanh bám dày đặc làm xoăn búp.
a) Em hãy tư vấn cho bạn Nam 02 cách xử lý an toàn, thân thiện với môi trường sống xung quanh nhà để tiêu diệt đàn rệp muội này.
b) Tại sao bạn Nam không nên dùng bình xịt thuốc trừ sâu hóa học để phun cho cây cảnh đặt ngay trước cửa nhà?

Câu 2 (1,5 điểm). Nhà bạn Hoa có một luống cà rốt trồng đã đến ngày thu hoạch để đem bán ra chợ. Em hãy hướng dẫn bạn Hoa:
a) Phương pháp thu hoạch phù hợp nhất đối với củ cà rốt và cách xử lý đất bám trên củ sau khi thu hoạch.
b) Đề xuất 02 việc cần làm để củ cà rốt không bị gãy, dập nát hoặc hư hỏng trong quá trình vận chuyển và bảo quản.

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

- Giám khảo chấm thi theo đúng thang điểm và hướng dẫn chấm của từng đề; điểm thành phần chia nhỏ đến 0,25 điểm.
- Phần trắc nghiệm khách quan: Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.
- Phần tự luận: Học sinh trình bày theo cách diễn đạt khác nhưng bảo đảm đúng bản chất khoa học, đúng quy trình kĩ thuật trồng trọt vẫn cho điểm tối đa theo từng ý.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM ĐỀ SỐ 01

I. PHẦN TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (7,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

II. PHẦN TỰ LUẬN (3,0 điểm)

C. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM ĐỀ SỐ 02

I. PHẦN TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (7,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

II. PHẦN TỰ LUẬN (3,0 điểm)

Lưu ý: Học sinh làm theo cách khác, nếu đúng bản chất kĩ thuật vẫn cho điểm tối đa.