ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI MÔN GDKT&PL 12

PHẦN I. CÂU TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 10. Mỗi câu hỏi chỉ chọn một phương án đúng. Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

Câu 1 (0,25 điểm). Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, loại thuế nào dưới đây vừa có vai trò là nguồn thu ngân sách nhà nước, vừa trực tiếp góp phần điều tiết thu nhập và thực hiện công bằng xã hội giữa các tầng lớp dân cư?

Câu 2 (0,25 điểm). Giả sử nền kinh tế quốc gia X ghi nhận chỉ số giá tiêu dùng (CPI) năm 2023 là 110 điểm và năm 2024 tăng lên 126,5 điểm. Căn cứ vào tốc độ tăng của mức giá chung, tình trạng lạm phát của quốc gia X trong năm 2024 thuộc loại nào sau đây?

Câu 3 (0,25 điểm). Khi quan hệ cung – cầu về lao động trên thị trường biến động, yếu tố nào dưới đây giữ vai trò là "giá cả sức lao động", trực tiếp điều tiết sự dịch chuyển của lực lượng lao động giữa các ngành nghề và khu vực kinh tế?

Câu 4 (0,25 điểm). Hình thức hội nhập kinh tế quốc tế nào dưới đây thể hiện mức độ liên kết sâu rộng nhất giữa các quốc gia, trong đó các nước thành viên không chỉ hình thành thị trường chung mà còn thống nhất chính sách kinh tế và thực hiện mục tiêu chung?

Câu 5 (0,25 điểm). Chỉ số phát triển con người (HDI) là thước đo tổng hợp phản ánh sự tiến bộ xã hội của một quốc gia dựa trên ba tiêu chí cơ bản nào sau đây?

Câu 6 (0,25 điểm). Nhận định nào dưới đây phản ánh đúng bản chất của mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững?

Câu 7 (0,25 điểm). Loại hình bảo hiểm nào do Nhà nước tổ chức nhằm bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc hết tuổi lao động?

Câu 8 (0,25 điểm). Công dân thực hiện quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội ở phạm vi cả nước khi tham gia vào hoạt động nào sau đây?

Câu 9 (0,25 điểm). Hành vi nào dưới đây thể hiện việc công dân thực hiện đúng quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật?

Câu 10 (0,25 điểm). Ông H cho anh K thuê một chiếc ô tô để chạy dịch vụ vận tải trong 2 năm. Theo Bộ luật Dân sự, anh K có quyền năng nào đối với chiếc ô tô đó trong thời gian thuê hợp pháp?

PHẦN II. CÂU TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1 (1,0 điểm). Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều biến động, giá dầu thô và nguyên vật liệu nhập khẩu tăng cao làm chi phí đầu vào của các doanh nghiệp trong nước leo thang. Cùng thời điểm đó, lượng tiền cung ứng trong lưu thông gia tăng và sức cầu tiêu dùng một số nhóm mặt hàng phục hồi mạnh. Trước tình hình mặt bằng giá cả hàng hóa, dịch vụ sinh hoạt thiết yếu tăng liên tục, Chính phủ đã triển khai đồng bộ gói giải pháp: Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh tăng lãi suất tái cấp vốn; Bộ Tài chính giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu; các cơ quan chức năng đẩy mạnh kiểm tra, xử lý hành vi đầu cơ, găm hàng trục lợi.
a) Hiện tượng mức giá chung tăng liên tục trong trường hợp trên chịu sự tác động đồng thời của cả lạm phát do chi phí đẩy và lạm phát do cầu kéo.
b) Quyết định giảm thuế bảo vệ môi trường đối với mặt hàng xăng dầu là biện pháp áp dụng thuế trực thu nhằm hỗ trợ giảm chi phí cho doanh nghiệp.
c) Việc Ngân hàng Nhà nước tăng lãi suất là chính sách tiền tệ mở rộng nhằm kích thích doanh nghiệp vay vốn mở rộng sản xuất hàng hoá.
d) Hành vi đầu cơ, găm hàng của một số thương nhân là nguyên nhân duy nhất làm giá cả leo thang, không liên quan đến biến động cung – cầu tiền tệ.

Câu 2 (1,0 điểm). Trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số, Công ty cổ phần may mặc V đã đầu tư dây chuyền cắt vải tự động và phần mềm quản lý kho thông minh. Quá trình này giúp nâng cao năng suất thêm 35%, nhưng cũng dẫn đến việc cắt giảm 120 lao động làm công việc thủ công giản đơn. Nhằm hỗ trợ người lao động, doanh nghiệp đã phối hợp với Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tổ chức các khóa đào tạo lại kỹ năng vận hành máy móc cho 50 công nhân; số lao động còn lại được thanh toán đầy đủ chế độ trợ cấp thôi việc và hướng dẫn làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp. Nhiều lao động trẻ đã chủ động chuyển đổi sang làm tài xế công nghệ hoặc bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử.
a) Xu hướng cắt giảm lao động giản đơn và gia tăng nhu cầu nhân lực công nghệ cao tại Công ty V phản ánh đúng xu thế dịch chuyển của thị trường lao động thời kỳ số hóa.
b) Lao động nhận tiền trợ cấp thất nghiệp chuyển sang làm việc trên nền tảng ứng dụng công nghệ thuộc nhóm lao động trong khu vực kinh tế chính thức có hợp đồng trọn đời.
c) Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh đóng vai trò là chủ thể kết nối cung – cầu, góp phần giúp thị trường việc làm hoạt động thông suốt và đạt trạng thái cân bằng.
d) Thị trường việc làm và thị trường lao động là hai khái niệm hoàn toàn tách biệt, việc doanh nghiệp áp dụng công nghệ không ảnh hưởng đến tiền công trên thị trường lao động.

Câu 3 (1,0 điểm). Tại kỳ họp Hội đồng nhân dân xã M, Ủy ban nhân dân xã công khai dự thảo đồ án quy hoạch xây dựng cụm công nghiệp làng nghề để lấy ý kiến đóng góp của nhân dân. Ông B phát hiện một số diện tích đất nông nghiệp công ích của xã bị điều chỉnh thành đất thương mại dịch vụ có dấu hiệu ưu ái cho doanh nghiệp tư nhân của người nhà Chủ tịch UBND xã. Ông B đã phát biểu thẳng thắn tại cuộc họp chất vấn cơ quan chức năng, đồng thời viết đơn tố cáo gửi đến Thanh tra huyện đề nghị thanh tra làm rõ việc buông lỏng quản lý đất đai. Biết chuyện, ông P (Chủ tịch UBND xã) đã chỉ đạo cấp dưới không đưa tên gia đình ông B vào danh sách bình xét nhận hỗ trợ khắc phục thiệt hại do bão lũ của địa phương.
a) Việc chính quyền xã tổ chức lấy ý kiến đóng góp của người dân về dự thảo quy hoạch cụm công nghiệp là tạo điều kiện cho nhân dân thực hiện quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội.
b) Hành động phát biểu phản biện tại hội nghị và viết đơn gửi cơ quan thanh tra của ông B là hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ để gây rối trật tự quản lý hành chính.
c) Hành vi cố ý chỉ đạo loại gia đình ông B khỏi danh sách nhận hỗ trợ bão lũ của ông P là hành vi trù dập người tố cáo, vi phạm nghĩa vụ của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ.
d) Ông B chỉ được thực hiện quyền khiếu nại đối với hành vi của Chủ tịch UBND xã chứ không có quyền gửi đơn tố cáo lên cơ quan thanh tra cấp trên.

Câu 4 (1,0 điểm). Sau khi Việt Nam ký kết và thực thi các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (như CPTPP, EVFTA), Công ty TNHH Nông sản X đã chủ động đổi mới quy trình canh tác đạt tiêu chuẩn GlobalGAP để xuất khẩu thanh long sang thị trường Liên minh Châu Âu (EU) nhằm tận dụng ưu đãi thuế quan 0%. Nhờ đó, doanh thu xuất khẩu của công ty tăng trưởng vượt bậc, tạo thêm việc làm ổn định cho hàng trăm lao động vùng nông thôn. Tuy nhiên, để cạnh tranh về giá, Công ty X đã mua gom thêm thanh long trôi nổi chưa qua kiểm định dư lượng thuốc bảo vệ thực vật của các hộ dân lân cận rồi dán nhãn đạt chuẩn của công ty để xuất bán. Khi bị cơ quan hải quan nước bạn phát hiện và cảnh báo vi phạm an toàn thực phẩm, Giám đốc công ty đã chỉ đạo nhân viên lập hóa đơn giả để trốn tránh trách nhiệm.
a) Việc Công ty X mở rộng xuất khẩu sang EU nhờ tận dụng các cam kết cắt giảm thuế quan là minh chứng cụ thể cho vai trò tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế.
b) Hành vi trà trộn sản phẩm chưa được kiểm định để xuất khẩu của Công ty X là vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ kinh doanh và gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín thương hiệu quốc gia.
c) Doanh nghiệp X chỉ phải chịu trách nhiệm pháp lý theo điều ước quốc tế, không chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật Việt Nam về thương mại và thuế.
d) Hội nhập kinh tế quốc tế chỉ mang lại cơ hội mở rộng thị trường mà không đặt ra bất kỳ rủi ro hay thách thức nào về tiêu chuẩn kỹ thuật đối với doanh nghiệp trong nước.

PHẦN III. CÂU HỎI TỰ LUẬN (13,5 điểm)

Câu 1 (4,0 điểm).
Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khẳng định: "Tăng trưởng kinh tế phải gắn kết hài hòa với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững".
a) (2,0 điểm). Dựa vào các chỉ tiêu phát triển kinh tế (tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tiến bộ xã hội), anh/chị hãy làm sáng tỏ sự khác biệt về bản chất giữa "tăng trưởng kinh tế" và "phát triển kinh tế". Vì sao một quốc gia có tốc độ tăng GDP cao trong nhiều năm liên tục nhưng vẫn có thể chưa đạt được trình độ phát triển kinh tế bền vững?
b) (2,0 điểm). Phân tích vai trò của chính sách an sinh xã hội đối với việc đảm bảo tiến bộ, công bằng xã hội và duy trì sự ổn định của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.

Câu 2 (4,5 điểm).
Bà T thành lập Doanh nghiệp tư nhân sản xuất gốm sứ mỹ nghệ H. Để mở rộng mặt bằng xưởng sản xuất, bà T đã thỏa thuận thuê quyền sử dụng 500 $\text{m}^2$ đất vườn của ông D (thời hạn 5 năm, hợp đồng có công chứng). Trong quá trình hoạt động, bà T đã tự ý xây dựng nhà xưởng kiên cố vượt quá ranh giới sang 100 $\text{m}^2$ đất nông nghiệp liền kề của bà K mà không xin phép. Đồng thời, do gặp khó khăn về vốn, bà T đã đem toàn bộ số máy móc đang thuê của Công ty cơ khí Z thế chấp cho tiệm cầm đồ của anh M để vay 300 triệu đồng. Mặt khác, xưởng gốm của bà T thường xuyên xả khói bụi và nước thải không qua xử lý trực tiếp ra mương tưới tiêu của thôn. Phát hiện sự việc, bà K đã dùng hung khí đập phá một phần tường rào xưởng gốm của bà T; anh V (con trai bà K) chụp ảnh hiện trường, viết bài sai sự thật đăng lên mạng xã hội vu khống cơ sở của bà T buôn bán chất độc hại khiến nhiều khách hàng hủy đơn hàng của xưởng gốm.
Căn cứ vào các quy định của pháp luật về sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác:
a) (2,5 điểm). Anh/chị hãy chỉ rõ những hành vi vi phạm pháp luật của bà T, bà K và anh V trong tình huống trên. Nêu rõ trách nhiệm pháp lý tương ứng mà các chủ thể này có thể phải gánh chịu.
b) (2,0 điểm). Hợp đồng thế chấp máy móc giữa bà T và anh M có giá trị pháp lý không? Quyền sở hữu đối với số máy móc trên thuộc về ai và Công ty cơ khí Z cần làm gì để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình?

Câu 3 (5,0 điểm).
Trước làn sóng chuyển đổi năng lượng xanh và chuyển đổi số, nhiều quốc gia đẩy mạnh tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới gắn với các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về môi trường, phát thải carbon và lao động. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực dệt may, da giày, chế biến gỗ đang đối mặt với nguy cơ sụt giảm đơn hàng do không kịp đáp ứng các hàng rào kỹ thuật và quy chuẩn phát triển bền vững từ các thị trường nhập khẩu lớn.
Từ lý luận về hội nhập kinh tế quốc tế và xu hướng tuyển dụng của thị trường lao động:
a) (2,5 điểm). Anh/chị hãy phân tích những cơ hội và thách thức cơ bản đối với các doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
b) (2,5 điểm). Thị trường lao động nước ta hiện nay đang xuất hiện những xu hướng chuyển dịch việc làm cơ bản nào? Là một công dân - học sinh chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa đại học và thị trường lao động tương lai, anh/chị cần trang bị những phẩm chất, năng lực và kỹ năng cốt lõi gì để thích ứng với bối cảnh chuyển đổi xanh và chuyển đổi số hiện nay?

--------- HẾT ---------

Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BAREM ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

1. Giám khảo cần nắm vững nội dung bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm; đánh giá đúng năng lực tư duy lý luận, khả năng phân tích thực tiễn và kỹ năng vận dụng pháp luật của học sinh giỏi.
2. Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nếu lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác đáng, đúng quan điểm đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước thì giám khảo vẫn cho điểm tối đa theo từng ý.
3. Điểm toàn bài là tổng điểm của các phần, không làm tròn số điểm thập phân lẻ.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM CHI TIẾT

PHẦN I. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (2,5 điểm)

(Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm)

Ghi chú câu 2: Tỷ lệ lạm phát = [(126,5 - 110) / 110] × 100% = 15% (mức 2 con số: từ 10% đến dưới 1.000%, thuộc lạm phát phi mã).

PHẦN II. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)

Quy tắc tính điểm theo quy định:
- Thí sinh chọn chính xác 01 ý trong 01 câu: được 0,10 điểm.
- Thí sinh chọn chính xác 02 ý trong 01 câu: được 0,25 điểm.
- Thí sinh chọn chính xác 03 ý trong 01 câu: được 0,50 điểm.
- Thí sinh chọn chính xác cả 04 ý trong 01 câu: được 1,00 điểm.

PHẦN III. CÂU HỎI TỰ LUẬN (13,5 điểm)

TỔNG ĐIỂM TOÀN BÀI: 20,0 ĐIỂM