Đề thi Tốt nghiệp THPT năm 2027 môn Ngữ văn kèm Hướng dẫn chấm

Họ và tên thí sinh: ................................................................

Số báo danh: ............................................................

Mã đề thi: 101

I

ĐỌC HIỂU

3,0

1

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

0,5

2

Theo đoạn trích, tư duy độc lập được tôi luyện từ:
- Những khoảnh khắc hoài nghi;
- Sự va đập giữa các luồng quan điểm trái chiều;
- Nỗi nhọc nhằn của việc tự mình tìm kiếm chân lý.

0,5

3

- Biện pháp tu từ so sánh: Đối sánh việc một đứa trẻ học đi cần tự bước với việc tâm trí con người trưởng thành cần tự mình tìm kiếm câu trả lời.
- Tác dụng:
+ Làm cho lập luận trở nên sinh động, cụ thể, dễ hiểu, giàu tính thuyết phục.
+ Nhấn mạnh quy luật tất yếu: sự thụ động, ỷ lại sẽ triệt tiêu năng lực phát triển của nhận thức; chỉ có trải nghiệm thực tế và sự tự thân nỗ lực mới giúp con người tôi luyện trí tuệ.

0,5

4

Thí sinh có thể diễn đạt theo cách riêng nhưng cần nêu được bản chất nghịch lý:
- "Nhiều thông tin": Khối lượng dữ liệu, kiến thức số khổng lồ, dễ dàng tiếp cận mọi lúc mọi nơi.
- "Nguy cơ suy nghĩ ít đi": Thói quen tiêu dùng thông tin thụ động, dựa dẫm vào máy móc khiến con người lười phân tích, phán đoán, thiếu chiều sâu phản biện và khả năng biến thông tin thành tri thức của riêng mình.

0,5

5

Thí sinh tự do bày tỏ quan điểm (Đồng tình / Không đồng tình / Đồng tình một phần) và có lập luận chặt chẽ, hợp lý. Gợi ý hướng đồng tình:
- Đồng tình với quan điểm.
- Lí giải thuyết phục:
+ Tốc độ xử lý dữ liệu là thế mạnh cơ học của trí tuệ nhân tạo, con người không thể và không cần cạnh tranh ở phương diện này.
+ Năng lực thấu cảm (biết sẻ chia, rung động, đau xót) và trách nhiệm đạo đức (phân biệt thiện - ác, tôn trọng phẩm giá đồng loại) là những giá trị nhân văn cốt lõi, là cội nguồn tạo nên linh hồn, ý nghĩa tồn tại của đời sống con người mà không thuật toán nào thay thế được.
Lưu ý: Chấp nhận cách diễn đạt khác nếu hợp lý, thuyết phục.

1,0

II

VIẾT

7,0

1

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ bàn về ý nghĩa của việc duy trì tư duy độc lập đối với người trẻ trong kỉ nguyên số

2,0

a. Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng đoạn văn
Bảo đảm cấu trúc đoạn văn nghị luận, dung lượng khoảng 200 chữ. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Ý nghĩa của việc duy trì tư duy độc lập đối với người trẻ trong kỉ nguyên số.

0,25

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề; có thể theo hướng sau:
- Giải thích ngắn gọn: Tư duy độc lập là năng lực tự mình quan sát, suy xét, phân tích, đánh giá vấn đề một cách có căn cứ, không a dua, mù quáng trước đám đông hay phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.
- Ý nghĩa của tư duy độc lập với người trẻ:
+ Giúp người trẻ tỉnh táo sàng lọc thông tin giữa biển dữ liệu thật - giả hỗn tạp; tránh bị thao túng tâm lý bởi thuật toán và dư luận mạng xã hội.
+ Khơi nguồn sáng tạo đích thực, khẳng định bản sắc cá nhân, tự tin tìm ra lối đi riêng thay vì rập khuôn theo các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh.
+ Giúp tự chủ trong các quyết định cuộc đời, dám chịu trách nhiệm và có bản lĩnh đối diện với thử thách.
- Bài học hành động và phản đề: Tránh nhầm lẫn tư duy độc lập với thái độ bảo thủ, cực đoan hay lập dị; người trẻ cần kết hợp tư duy độc lập với tinh thần cởi mở, lắng nghe và hợp tác.

1,0

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, lập luận giàu sức thuyết phục và dẫn chứng thời sự tiêu biểu.

0,25

2

Phân tích vẻ đẹp nhân cách của Lệ Nương và Phật Sinh trong đoạn trích "Chuyện Lệ Nương"; nhận xét quan niệm nhân sinh và cảm hứng nhân đạo của Nguyễn Dữ

5,0

a. Xác định đúng yêu cầu về cấu trúc bài văn nghị luận
Bảo đảm cấu trúc 3 phần: Mở bài (nêu vấn đề), Thân bài (triển khai các luận điểm), Kết bài (khái quát và đánh giá).

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
- Vẻ đẹp nhân cách của nhân vật Lệ Nương và Phật Sinh trong đoạn trích.
- Quan niệm nhân sinh và cảm hứng nhân đạo sâu sắc của tác giả Nguyễn Dữ.

0,5

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng; đáp ứng các nội dung cơ bản sau:

* Luận điểm 1: Vẻ đẹp nhân cách của nàng Lệ Nương
- Khí tiết bất khuất, lòng tự trọng và tình yêu quê hương đất nước:
+ Đứng trước họa xâm lăng của quân Minh, khi bị giặc bắt mang sang đất Bắc, nàng đã kiên quyết thà "chết rấp ở ngòi lạch, gần gũi quê hương, còn hơn là sang làm những cái cô hồn ở bên đất Bắc".
+ Lời nói khẳng khái thể hiện ý thức sâu sắc về phẩm giá, không chịu khuất phục trước bạo tàn, quyết giữ trọn danh tiết của người phụ nữ Đại Việt.
- Tấm lòng son sắt, thủy chung trọn vẹn: cái chết của nàng không chỉ là hành động ái quốc mà còn là lời thề nguyền bảo toàn trinh tiết, trọn đạo phu thê với chàng Phật Sinh. Tiết tháo ấy khiến ngay cả tướng giặc cũng phải kính phục.

1,25

* Luận điểm 2: Vẻ đẹp nhân cách của chàng Phật Sinh
- Một người tình thủy chung, trượng nghĩa, giàu đức hi sinh: Không màng danh lợi, không ngại gian nan nguy hiểm, vượt nghìn dặm đường trường vào đất chết để tìm kiếm và cứu người mình yêu.
- Một đấng nam nhi có tài trí và tinh thần trách nhiệm với xã tắc: Dâng sách cứu nước, cầm quân đánh giặc lập nhiều chiến công hiển hách; biết kết hợp tình riêng với nghĩa lớn cứu non sông.
- Giàu ân nghĩa, xót thương sâu nặng: Khi biết người yêu đã mất, chàng ngủ bên mộ khóc thương, chu tất việc cải táng; khắc cốt ghi tâm mối thù chung để sau này gia nhập nghĩa quân Lam Sơn phò vua Lê đánh đuổi giặc Minh.

1,25

* Luận điểm 3: Đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật và tác phẩm
- Nghệ thuật dựng cốt truyện kịch tính, kết hợp bút pháp hiện thực với chất kì ảo đặc trưng của thể loại truyền kì.
- Khắc họa tính cách nhân vật thông qua hành động dũng cảm, ngôn ngữ đối thoại giàu cảm xúc và bi tráng, đặt nhân vật vào thử thách khắc nghiệt của lịch sử để làm bừng sáng vẻ đẹp nhân phẩm.

0,5

* Luận điểm 4: Nhận xét về quan niệm nhân sinh và cảm hứng nhân đạo của Nguyễn Dữ
- Quan niệm nhân sinh tích cực, tiến bộ: Đề cao danh tiết, phẩm giá và lòng yêu nước hơn sự sống dung tục; khẳng định giá trị của tình nghĩa thủy chung, đạo lý làm người giữa thời buổi tao loạn.
- Cảm hứng nhân đạo sâu sắc: Tiếng khóc thương xót cho số phận bi kịch của người phụ nữ và những nạn nhân chiến tranh; đồng thời cất lên khúc ca ca ngợi, bất tử hóa vẻ đẹp tâm hồn cao khiết của con người Việt Nam.

0,75

d. Chính tả, ngữ pháp
Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0,25

e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ; bài viết có giọng điệu riêng, liên hệ mở rộng tinh tế với các tác phẩm cùng đề tài hoặc bối cảnh lịch sử.

0,5

TỔNG ĐIỂM

10,0