TRƯỜNG THCS ........................................
TỔ: KHOA HỌC XÃ HỘI
Đề chính thức
ĐỀ KIỂM TRA 15 PHÚT
NĂM HỌC 2024 – 2025
Môn: Lịch sử và Địa lí 8 (Phân môn Lịch sử)
Thời gian làm bài: 15 phút (không kể thời gian giao đề)
PHẦN I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN (6,0 điểm)
Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 12. Mỗi câu hỏi chỉ chọn một phương án đúng nhất (mỗi câu đúng được 0,5 điểm).
Câu 1. Năm 1527, nhân lúc triều đình nhà Lê sơ suy thoái, nhân vật nào đã ép vua Lê Cung Hoàng nhường ngôi, lập ra triều Mạc?
A. Nguyễn Kim.
B. Mạc Đăng Dung.
C. Trịnh Kiểm.
D. Nguyễn Hoàng.
Câu 2. Sau khi nhà Mạc thành lập, triều Mạc cai quản vùng đất nào sau đây?
A. Từ Thăng Long trở ra Bắc (Bắc triều).
B. Vùng đất Thuận Hóa và Quảng Nam.
C. Vùng đất Thanh Hóa và Nghệ An.
D. Toàn bộ lãnh thổ Đại Việt lúc bấy giờ.
Câu 3. Lực lượng "phù Lê diệt Mạc" do ai khởi xướng và lấy vùng đất nào làm căn cứ ban đầu?
A. Trịnh Kiểm khởi xướng, lấy vùng Sơn Nam làm căn cứ.
B. Nguyễn Kim khởi xướng, lấy vùng Thanh Hóa làm căn cứ.
C. Mạc Đăng Doanh khởi xướng, lấy vùng Cao Bằng làm căn cứ.
D. Nguyễn Hoàng khởi xướng, lấy vùng Thuận Hóa làm căn cứ.
Câu 4. Cuộc xung đột Nam – Bắc triều về cơ bản chấm dứt vào năm nào sau khi Nam triều chiếm lại được Thăng Long?
A. Năm 1533.
B. Năm 1558.
C. Năm 1570.
D. Năm 1592.
Câu 5. Sau khi để mất kinh thành Thăng Long, tàn dư dòng dõi họ Mạc đã chạy lên vùng đất nào để tiếp tục cố thủ?
A. Tuyên Quang.
B. Cao Bằng.
C. Lạng Sơn.
D. Hà Giang.
Câu 6. Sau khi Nguyễn Kim qua đời (1545), nhân vật nào đã thâu tóm toàn bộ binh quyền của Nam triều, mở đầu thời kì hình thành thế lực họ Trịnh?
A. Trịnh Cương.
B. Trịnh Tùng.
C. Trịnh Sâm.
D. Trịnh Kiểm.
Câu 7. Năm 1558, nhân vật nào đã chủ động xin vào trấn thủ vùng Thuận Hóa để xây dựng thế lực riêng cho họ Nguyễn?
A. Nguyễn Phúc Nguyên.
B. Nguyễn Uông.
C. Nguyễn Hoàng.
D. Nguyễn Phúc Ánh.
Câu 8. Cuộc xung đột quân sự giữa hai tập đoàn phong kiến Trịnh và Nguyễn bùng nổ dữ dội nhất trong giai đoạn nào?
A. 1527 – 1592.
B. 1627 – 1672.
C. 1558 – 1600.
D. 1771 – 1789.
Câu 9. Trong cuộc xung đột Trịnh – Nguyễn (1627 – 1672), hai bên đã giao tranh ác liệt bao nhiêu lần mà không phân định được thắng bại?
A. 5 lần.
B. 6 lần.
C. 7 lần.
D. 8 lần.
Câu 10. Để phòng thủ trước các cuộc tấn công của quân Trịnh, tướng quân Đào Duy Từ đã giúp chúa Nguyễn xây dựng hệ thống công trình phòng thủ nào sau đây?
A. Thành nhà Hồ.
B. Lũy Thầy.
C. Thành Cổ Loa.
D. Lũy Trấn Ninh.
Câu 11. Giới tuyến tự nhiên phân chia đất nước thành Đàng Trong và Đàng Ngoài sau cuộc xung đột Trịnh – Nguyễn là
A. sông Mã (Thanh Hóa).
B. sông Gianh (Quảng Bình).
C. sông Bến Hải (Quảng Trị).
D. sông Lam (Nghệ An).
Câu 12. Hậu quả tiêu cực và kéo dài nhất của các cuộc xung đột Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn đối với lịch sử dân tộc là
A. làm cạn kiệt tài nguyên rừng và khoáng sản quốc gia.
B. chia cắt đất nước lâu dài, cản trở sự phát triển của dân tộc.
C. khiến các nước phương Tây xâm lược và thôn tính nước ta.
D. chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại của chế độ phong kiến Việt Nam.
PHẦN II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)
Thí sinh trả lời Câu 1 và Câu 2. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn Đúng hoặc Sai.
Câu 1. Đọc đoạn trích tư liệu sau:
"Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng thấy Trịnh Kiểm có ý ngầm hại mình, mới mưu cùng Nguyễn Ư Dĩ, giả làm ngây dại để giấu kín hành tung... Lúc ấy nhân nghe có Trạng Trình là Nguyễn Bỉnh Khiêm, người làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, huyện ấy có tiếng giỏi thuật số, bèn sai người kín đáo đến hỏi kế mưu đồ đại sự. Khi sứ giả đến hỏi, Bỉnh Khiêm nhìn vào bể non bộ ở sân mà ngâm nga rằng: 'Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân' (nghĩa là: Một dải Hoành Sơn có thể dung thân muôn đời)... Năm Mậu Ngọ (1558), chúa Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, vỗ về quân dân, thu dùng hào kiệt, giảm nhẹ sưu thuế, nhân dân ai nấy đều cảm kích phục tùng."
(Trích Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục tiền biên, Quyển 1)
a) Đoạn tư liệu phản ánh sự nghi kị và mâu thuẫn tranh giành quyền lực gay gắt giữa hai dòng họ Trịnh và Nguyễn ở triều đình Nam triều.
b) Lời khuyên của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là cơ sở để Nguyễn Hoàng xin vào cai quản vùng đất Cao Bằng để tránh sự hãm hại của Trịnh Kiểm.
c) Năm 1558, việc Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa đã đặt nền móng ban đầu cho công cuộc xây dựng cơ nghiệp của các chúa Nguyễn ở phía Nam.
d) Chính sách cai trị mềm mỏng, giảm sưu thuế của Nguyễn Hoàng đã nhanh chóng giúp ông tập hợp lực lượng và được lòng dân vùng đất mới.
Câu 2. Đọc đoạn trích tư liệu sau:
"Xung đột Trịnh – Nguyễn bùng nổ từ năm Đinh Mão (1627) đến năm Nhâm Tý (1672), hai bên đánh nhau lớn cả thảy 7 lần. Chiến sự xảy ra chủ yếu ở vùng đất ven bờ sông Gianh và các đồn lũy thuộc Quảng Bình... Đàng Trong lấy sông Gianh làm giới hạn phía bắc, chúa Nguyễn đóng ở Phú Xuân, đặt các dinh trấn coi giữ nghiêm ngặt. Đàng Ngoài lấy sông Gianh làm giới hạn phía nam, vua Lê ngự ở kinh đô Thăng Long nhưng mọi quyền bính đều do chúa Trịnh thâu tóm. Từ đây, đất nước bị chia cắt làm hai miền trong hơn một thế kỉ rưỡi, nhân dân hai bên bờ sông chịu cảnh chia ly, đồng ruộng hoang hóa, đời sống vô cùng khốn khổ."
(Trích Lê Quý Đôn, Phủ biên tạp lục, Quyển 1)
a) Chiến sự giữa họ Trịnh và họ Nguyễn diễn ra liên miên trong gần nửa thế kỉ với địa bàn ác liệt nhất là khu vực sông Gianh (Quảng Bình).
b) Kết cục của cuộc chiến là chúa Nguyễn giành thắng lợi quyết định, tiến quân ra Bắc lật đổ hoàn toàn vương triều vua Lê – chúa Trịnh.
c) Cục diện chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài dẫn tới tình trạng "một quốc gia, hai chính quyền phong kiến" cùng tồn tại song song.
d) Cuộc xung đột quân sự Trịnh – Nguyễn là cuộc chiến mang tính chất phi nghĩa giữa các tập đoàn phong kiến, đem lại nhiều hậu quả nặng nề cho nhân dân.
--------- HẾT ---------
Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ ĐÁP ÁN
BÀI KIỂM TRA 15 PHÚT – LỊCH SỬ 8 (BÀI 5)
A. ĐÁP ÁN PHẦN I: TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN (6,0 điểm)
Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm.
Câu | Đáp án | Câu | Đáp án |
|---|---|---|---|
1 | B | 7 | C |
2 | A | 8 | B |
3 | B | 9 | C |
4 | D | 10 | B |
5 | B | 11 | B |
6 | D | 12 | B |
B. ĐÁP ÁN PHẦN II: TRẮC NGHIỆM ĐÚNG/SAI (4,0 điểm)
Quy tắc tính điểm theo quy chuẩn:
- Đúng 1 ý trong 1 câu: 0,1 điểm.
- Đúng 2 ý trong 1 câu: 0,25 điểm.
- Đúng 3 ý trong 1 câu: 0,5 điểm.
- Đúng cả 4 ý trong 1 câu: 1,0 điểm.
Câu | Ý | Lệnh hỏi | Đáp án (Đ/S) | Hướng dẫn giải thích ngắn gọn | Điểm |
|---|---|---|---|---|---|
1 | a) | Mâu thuẫn tranh giành quyền lực Trịnh – Nguyễn | Đ | Trịnh Kiểm bức hại Nguyễn Uông, Nguyễn Hoàng lo sợ bị hại nên tìm kế thoát thân. | 0,1 |
b) | Nguyễn Hoàng xin vào cai quản Cao Bằng | S | Vùng đất xin vào là Thuận Hóa; Cao Bằng là nơi họ Mạc rút lên cố thủ. | 0,25 | |
c) | Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa đặt nền móng cơ nghiệp họ Nguyễn | Đ | Mốc năm 1558 mở đầu thời kì xác lập quyền lực của các chúa Nguyễn ở phương Nam. | 0,5 | |
d) | Chính sách cai trị giúp tập hợp lực lượng, được lòng dân | Đ | Đoạn tư liệu nêu rõ: "vỗ về quân dân, thu dùng hào kiệt, giảm nhẹ sưu thuế... nhân dân ai nấy cảm kích". | 1,0 | |
2 | a) | Chiến sự ác liệt diễn ra gần nửa thế kỉ ở vùng sông Gianh | Đ | Diễn ra từ 1627 đến 1672 (45 năm), gồm 7 lần giao tranh tại khu vực sông Gianh. | 0,1 |
b) | Chúa Nguyễn giành thắng lợi lật đổ vua Lê – chúa Trịnh | S | Hai bên bất phân thắng bại, buộc phải giảng hòa và lấy sông Gianh chia đôi đất nước. | 0,25 | |
c) | Cục diện một quốc gia, hai chính quyền phong kiến song song | Đ | Cả nước vẫn tôn vua Lê trên danh nghĩa nhưng Đàng Ngoài do chúa Trịnh, Đàng Trong do chúa Nguyễn cai quản. | 0,5 | |
d) | Cuộc chiến tranh mang tính chất phi nghĩa giữa các thế lực phong kiến | Đ | Cuộc xung đột không vì quyền lợi dân tộc mà thuần túy tranh giành quyền lực, gây tổn thất lớn cho nhân dân. | 1,0 |
